U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Miroljuba Tomića, predsednika veća, Tatjane Vuković, Slobodana Velisavljevića, Bojane Paunović i Dijane Janković, članova veća, sa savetnikom Irinom Ristić, kao zapisničarem, u krivičnom predmetu okrivljenog AA i dr, zbog krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. Krivičnog zakonika i dr, odlučujući o zahtevu za zaštitu zakonitosti branilaca okrivljenog AA - advokata Borivoja Borovića i advokata Irine Borović, podnetom protiv pravnosnažnih presuda Višeg suda u Novom Sadu, Posebno odeljenje za suzbijanje korupcije K PO4 2/24 od 24.12.2024. godine i Apelacionog suda u Novom Sadu Kž1 292/25 od 04.06.2025. godine, u sednici veća održanoj 09.12.2025. godine, većinom glasova doneo je

P R E S U D U

USVAJA SE, kao osnovan, zahtev za zaštitu zakonitosti branilaca okrivljenog AA - advokata Borivoja Borovića i advokata Irine Borović, pa se, samo u osuđujućem delu, PREINAČUJU pravnosnažne presude Višeg suda u Novom Sadu, Posebno odeljenje za suzbijanje korupcije K PO4 2/24 od 24.12.2024. godine i Apelacionog suda u Novom Sadu Kž1 292/25 od 04.06.2025. godine, tako što Vrhovni sud okrivljenog AA, sa ličnim podacima kao u spisima predmeta,

na osnovu člana 423. tačka 1) Zakonika o krivičnom postupku

OSLOBAĐA OD OPTUŽBE

Da je:

dana 25.09.2020. godine oko 23,00 časa, na teritoriji Preševa u svojstvu službenog lica, policijskog službenika PU ..., kao policajac I policijske ispostave ..., sposoban da shvati značaj svog dela i da upravlja svojim postupcima, svestan svog dela i njegove zabranjenosti čije izvršenje je hteo, prekoračenjem granica svog službenog ovlašćenja i nevršenjem svoje službene dužnosti da se ponaša tako da ne šteti ugledu Ministarstva i drugim zaposlenih u Ministarstvu, pribavio sebi protivpravnu imovinsku korist i drugom za sada nepoznatom licu naneo štetu, na taj način što kada je u sklopu akcije Komesarijata za izbeglice i raseljena lica preduzimao mere prema stranim državljanima – migrantima i pratio prevoz istih iz prihvatnog centra u Somboru za prihvatni centar u Preševu, pored specijalnog službenog vozila reg. oznake ... pronašao mobilni telefon ... plave boje IMEI ..., IMEI-... koji je sebe prisvojio, iako je bio svestan i znao da to nije njegov telefon, kao i da taj telefon pripada nekom od migranata od koga je telefon oduzet još u Somboru pre započetog prevoza iz Sombora za Preševo, jer su policijski službenici među kojima je bio i okrivljeni AA lični prtljag i mobilne telefone oduzeli od migranata i ove stvari stavili u središnji deo specijalnog službenog vozila reg. oznake P ...

-čime bi izvršio krivično delo zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. Krivičnog zakonika.

Otklanja se mera bezbednosti zabrana vršenja poziva, delatnosti i dužnosti izrečena pravnosnažnom presudom Višeg suda u Novom Sadu, Posebno odeljenje za suzbijanje korupcije KPO4 2/24 od 24.12.2024. godine.

Troškovi krivičnog postupka, shodno odredbi člana 265. stav 1. Zakonika o krivičnom postupku, padaju na teret budžetskih sredstava suda.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Novom Sadu, Posebno odeljenje za suzbijanje korupcije K PO4 2/24 od 24.12.2024. godine okrivljeni AA oglašen je krivim zbog izvršenja krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. KZ, izrečena mu je uslovna osuda i to tako što mu je utvrđena kazna zatvora u trajanju od 6 meseci i istovremeno određeno da se navedena kazna neće izvršiti ukoliko okrivljeni u roku od 2 godine od dana pravnosnažnosti presude ne učini novo krivično delo. Prema okrivljenom je izrečena i mera bezbednosti zabrana vršenja poziva policijskog službenika i svih ostalih poziva, delatnosti i družnosti koje se finansiraju iz sredstava budžeta RS u roku od 3 godine. Odlučeno je i o troškovima krivičnog postupka, u odnosu na ovog okrivljenog i ovo krivično delo, a kako je to bliže opredeljeno u izreci presude. Istom presudom okrivljeni AA oslobođen je od optužbe da je izvršio krivično delo zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. Krivičnog zakonika, dok su okrivljeni BB i okrivljeni VV oslobođeni od optužbe da su izvršili produženo krivično delo zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. u vezi člana 61. Krivičnog zakonika i odlučeno je da troškovi krivičnog postupka u ovom delu padnu na teret budžetskih sredstava.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Kž1 292/25 od 04.06.2025. godine odbijene su kao neosnovane žalbe Višeg javnog tužilaštva u Novom Sadu i branioca okrivljenog AA i presuda Višeg suda u Novom Sadu, Posebno odeljenje za suzbijanje korupcije K PO4 2/24 od 24.12.2024. godine, potvrđena.

Protiv navedenih pravnosnažnih presuda, u osuđujućem delu, zahtev za zaštitu zakonitosti podneli su branioci okrivljenog AA - advokat Borivoje Borović i advokat Irina Borović, u smislu člana 485. stav 1. tačka 1) ZKP, sa predlogom da Vrhovni sud usvoji zahtev za zaštitu zakonitosti, pobijane presude preinači tako što će okrivljenog na osnovu odredbe člana 423. stav 1. tačka 1) ZKP osloboditi od optužbe ili iste ukine u osuđujućem delu i predmet vrati na ponovnu odluku prvostepenom ili žalbenom sudu. Stavljeni su i predlozi u smislu člana 488. stav 2. i 3. ZKP.

Vrhovni sud je dostavio primerak zahteva za zaštitu zakonitosti Vrhovnom javnom tužiocu, shodno odredbi člana 488. stav 1. Zakonika o krivičnom postupku i, u sednici veća koju je održao bez obaveštenja Vrhovnog javnog tužioca i branilaca okrivljenog, smatrajući da njihovo prisustvo nije od značaja za donošenje odluke (član 488. stav 2. ZKP), razmotrio spise predmeta, sa odlukama protiv kojih je zahtev za zaštitu zakonitosti podnet, pa je našao:

Osnovano branioci okrivljenog AA ukazuju da je nižestepenim presudama na štetu okrivljenog učinjena povreda krivičnog zakona iz člana 439. tačka 1) ZKP time što je okrivljeni oglašen krivim zbog izvršenja krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. Krivičnog zakonika, iako u radnjama okrivljenog opisanim u izreci prvostepene presude nema zakonskih obeležja tog krivičnog dela.

Odredbom člana 359. stav 1. KZ propisano je da službeno lice koje iskorišćavanjem svog službenog položaja ili ovlašćenja, prekoračenjem granica svog službenog ovlašćenja ili nevršenjem svoje službene dužnosti pribavi sebi ili drugom fizičkom ili pravnom licu kakvu korist, drugom nanese kakvu štetu ili teže povredi prava drugog kazniće se zatvorom od 6 meseci do 5 godina.

Radnja izvršenja osnovnog oblika krivičnog dela (stav 1.) propisana je alternativno i javlja se u tri vida: kao iskorišćavanje službenog položaja ili ovlašćenja, prekoračenje granica službenog položaja ili ovlašćenja ili nevršenje službene dužnosti. Iskorišćavanje službenog položaja ili ovlašćenja postoji kada se taj položaj ili ovlašćenje koristi ne zbog interesa službe, odnosno ostvarivanja ciljeva službe, već radi ostvarivanja nekog sopstvenog interesa ili interesa trećeg lica, ili na štetu interesa nekog lica. Za postojanje tog oblika zloupotrebe često je presudan motiv i to naročito kod onih službenih radnji kod kojih službeno lice ima diskreciono pravo prilikom odlučivanja i uobičajeno je da se taj oblik smatra zloupotrebom službenog položaja ili ovlašćenja u subjektivnom smislu. Druga dva oblika radnje izvršenja spadala bi u zloupotrebu službenog položaja u objektivnom smislu, kada je potrebno da su granice službenog ovlašćenja prekoračene, ili da se službena dužnost ne vrši. U tim slučajevima irelevantan je motiv s obzirom na to da se objektivno, samo po sebi – bilo da se prekoračuju granice službenog ovlašćenja, bilo da se službena dužnost ne vrši – podrazumeva da radnja koja se preduzima ili propušta nije dozvoljena. U svim slučajevima zloupotrebe službenog položaja, pa i u ovom, mora postojati veza između radnje koje se zakonito preduzima u interesu službe i onih koje predstavljaju zloupotrebu službenog položaja, pa prema tome i radnju izvršenja ovog krivičnog dela. Pojam i krug tih radnji određen je i posledicom, te one moraju, kako objektivno tako i subjektivno biti usmerene na posledicu ovog krivičnog dela.

Posledica krivičnog dela može se javiti u jednom od tri oblika. Ona se sastoji u pribavljanju sebi ili drugom fizičkom ili pravnom licu kakve koristi, ili u nanošenju kakve štete drugom, ili u težoj povredi prava drugog.

U konkretnom slučaju, u izreci prvostepene pobijane presude nije opisana niti navedena nijedna aktivnost koju je okrivljeni preduzeo, a koja se odnosi na „prekoračenje granica službenog ovlašćenja i nevršenje službene dužnosti“ a kako je to okrivljenom stavljeno na teret.

Naime, u izreci presude ne definiše se koje je to konkretno službeno ovlašćenje okrivljeni vršio u inkriminisanom događaju i kojim konkretno propisom je to ovlašćenje utvrđeno i normirano. Navedeno krivično delo je usko vezano za konkretan krug ovlašćenja i dužnosti potencijalnog izvršioca krivičnog dela. Shodno tome, potrebno je da radnje izvršenja krivičnog dela u izreci presude budu precizno opisane.

To dalje znači da konkretna radnja okrivljenog – pronalazak telefona van prihvatnog migrantskog centra neposredno pored službenog vozila ne može predstavljati radnju izvršenja krivičnog dela iz člana 359. stav 1. KZ, odnosno ne može predstavljati radnju prekoračenja granica službenog ovlašćenja. Po definiciji okrivljeni je prekoračio granice službenog ovlašćenja kada preduzima dozvoljene službene radnje, ali za koje nije nadležan ili nije ovlašćen. Suština ove radnje izvršenja je da službeno lice izlazi iz svog kruga ovlašćenja – nadležnosti. U konkretnom slučaju, okrivljeni je nakon izvršenog prevoza stranih državljana u prihvatni centar u Preševu, pored kolone službenih vozila koja je čekala da krenu nazad za Sombor pronašao telefon koji je prisvojio, a to dalje znači da je inkriminisana radnja preduzeta nakon preduzimanja mera prema stranim državljanima – migrantima i praćenja prevoza istih iz prihvatnog centra u Somboru za prihvatni centar u Preševu, zbog čega se radnja okrivljenog ne može podvesti pod radnju „prekoračenje granica službenog ovlašćenja“. Shodno iznetom, preduzeta radnja okrivljenog ne predstavlja bilo kakvu službenu radnju.

Pored iznetog, radnja izvršenja nevršenja službene dužnosti nije opisana niti definisana u izreci pobijane pravnosnažne presude, jer se ne definiše koju je to službenu dužnost okrivljeni imao u konkretnom slučaju i kojim propisom je ona utvrđena. Naime, radnja izvšrenja „nevršenje službene dužnosti ili ovlašćenja“ ogleda se u propuštanju konkretne radnje na koju je obavezano službeno lice. U izreci prvostepene presude stoji da okrivljeni nije vršio dužnost da se „ponaša tako da ne šteti ugledu Ministarstva i drugih zaposlenih u Ministarstvu“, a u konkretnom slučaju radnja pronalaska mobilnog telefona i njegovo prisvajanje ne mogu predstavljati radnju nevršenja službene dužnosti, jer su ove radnje po svom karakteru aktivne radnje činjenja, dok nevršenje službene dužnosti predstavlja „nečinjenje“.

Imajući sve napred navedeno u vidu u radnjama okrivljenog ne stiču se obeležja krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. KZ, jer u izreci presude nije opisano koja je to svoja službena ovlašćenja okrivljeni iskoristio da bi pribavio korist odnosno drugom naneo štetu.

Po nalaženju Vrhovnog suda u radnjama okrivljenog kako su opisane u optužnom aktu, a za koje je izrekom pravnosnažne presude okrivljeni oglašen krivim nedostaje opis radnje krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. KZ, pa delo za koje je okrivljeni goni nije krivično delo. Stoga je prvostepeni sud oglašavajući okrivljenog krivim zbog predmetnog krivičnog dela, učinio povredu zakona iz člana 439. tačka 1) ZKP koju povredu zakona drugostepeni sud nije otklonio, već je prvostepenu presudu potvrdio, a na šta se osnovano ukazuje u podnetom zahtevu za zaštitu zakonitosti.

Iz navedenih razloga Vrhovni sud je, nalazeći da je zahtev za zaštitu zakonitosti branilaca okrivljenog AA - advokata Borivoja Borovića i advokata Irine Borović, osnovan, preinačio pobijane presude tako što je, na osnovu člana 423. tačka 1) ZKP, okrivljenog AA oslobodio od optužbe da je izvršio krivično delo zloupotreba službenog položaja iz člana 359. stav 1. KZ, otklonio meru bezbednosti propisanu odredbama člana 85. Krivičnog zakonika i odlučio da troškovi krivičnog postupka u smislu člana 265. stav 1. ZKP padaju na teret budžetskih sredstava suda.

Iz iznetih razloga, Vrhovni sud je na osnovu člana 492. stav 1. tačka 2) ZKP, doneo odluku kao u izreci ove presude.

Zapisničar-savetnik,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Predsednik veća-sudija,

Irina Ristić, s.r.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Miroljub Tomić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković