Rešenjem Apelacionog suda u Beogradu Kž – Kre 28/19 od 20.11.2019. godine, odbijene su kao neosnovane žalbe branilaca okrivljenog AA, advokata Radomira Kojića i advokata Slobodana Ignjatova, izjavljene protiv prvostepenog rešenja.

Protiv navedenih pravnosnažnih rešenja, zahtev za zaštitu zakonitosti blagovremeno je podneo branilac okrivljenog AA, advokat Radomir Kojić, zbog povrede zakona iz člana 485. stav 1. tačka 1) ZKP, sa predlogom da Vrhovni kasacioni sud pobijana rešenja preinači i odloži njihovo izvršenje.

Vrhovni kasacioni sud dostavio je primerak zahteva za zaštitu zakonitosti branioca okrivljenog Republičkom javnom tužiocu shodno odredbi člana 488. stav 1. ZKP, i u sednici veća koju je održao bez obaveštenja Republičkog javnog tužioca i branioca okrivljenog, smatrajući da njihovo prisustvo ne bi bilo od značaja za donošenje odluke (član 488. stav 2. ZKP), razmotrio je spise predmeta sa pravnosnažnim rešenjima protiv kojih je zahtev za zaštitu zakonitosti podnet, pa je nakon ocene navoda iznetih u zahtevu, našao:

Ukazujući na povredu zakona iz člana 438. stav 2. tačka 1) ZKP, branilac okrivljenog AA u zahtevu za zaštitu zakonitosti ističe da se pobijano pravnosnažno rešenje zasniva na nezakonitom dokazu - dopisu Osnovnog suda Skoplje I 03 Su br. 291/14 od 08.10.2015. godine, kojim Republika Makedonija kao država molilja daje garanciju da će se krivični postupak koji je pravnosnažno okončan i vođen u odsustvu okrivljenog u predmetu tog suda K 809/05 ponovo sprovesti u prisustvu izručenog lica sa obrazloženjem da ovaj dokument sadrži tumačenja i tvrdnje koje se ne mogu prihvatiti kao tačne i obavezujuće za domaće sudove navodeći da je Apelacioni sud zanemario raniji dopis – garanciju predsednika Osnovnog suda Skoplje, I od 10.02.2014. godine u kome je citirana odredba člana 424. ZKP, Republike Makedonije prema kojoj se postupak ne može ponoviti ako je prošlo više od godinu dana od kada je okrivljeni saznao za presudu, što je kontradiktorno stavu zauzetom u spornom dopisu krivičnog veća Osnovnog suda Skoplje I od 08.10.2015. godine, da se rok od godinu dana računa od dana kada je okrivljeni postao dostupan sudu Republike Makedonije i da se odredba člana 424. ZKP, neće primeniti u slučaju okrivljenog AA bez iznošenja zakonskog osnova za takvo stanovište.

Iznete navode zahteva za zaštitu zakonitosti branilaca okrivljenog, Vrhovni kasacioni sud ocenjuje kao neosnovane iz sledećih razloga:

Iz spisa predmeta proizlazi da su nižestepeni sudovi odlučujući o ispunjenosti pretpostavki za izručenje okrivljenog AA Republici Severnoj Makedoniji, radi izvršenja kazne zatvora u trajanju od sedam godina na koju je osuđen pravnosnažnom presudom Osnovnog suda Skoplje I Skoplje IV K 809/05 od 17.05.2007. godine koja je postala pravnosnažna dana 26.03.2008. godine, zbog krivičnog dela zloupotreba službenog položaja i ovlašćenja iz člana 353. stav 3. u vezi stava 1. u vezi člana 22. i člana 45. KZ Republike Makedonije, postupajući na osnovu zamolnice Ministarstva pravde Republike Makedonije broj 13/2-736/2013-5 od 03.06.2013. godine, utvrdili da su ispunjene pretpostavke za izručenje okrivljenog AA pravosudnim organima Republike Severne Makedonije, propisane članovima 7, 8, 10, 11, 12. i 17. Ugovora između Republike Srbije i Republike Makedonije o izručenju i zakonske pretpostavke za izručenje propisane članom 7. stav 1. tačka 1-3 Zakona o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima.

Odredbom člana 17. Zakona o potvrđivanju ugovora između Republike Srbije i Republike Makedonije o izručenju propisano je ako je lice čije se izručenje traži pravnosnažno osuđeno u odsustvu, izručenje će se dozvoliti samo ako država molilja garantuje da će se krivični postupak posle izručenja ponovo sprovesti u prisustvu izručenog lica.

Kako je okrivljenom AA u Republici Makedoniji suđeno u odsustvu, u predmetnom postupku izručenja utvrđena je ispunjenost i posebne pretpostavke za izručenje propisane članom 17. Ugovora o izručenju Republike Srbije i Republike Makedonije, u vezi sa čim je cenjen akt krivičnog veća Osnovnog suda Skoplje I 03 Su 291/15 od 08.10.2015. godine i na osnovu istog je zaključeno da u konkretnom slučaju postoji garancija države molilje – Republike Makedonije da će se krivični postupak nakon izručenja okrivljenog ponovo sprovesti u prisustvu izručenog lica.

Prema odredbi člana 2. tačka 26. ZKP „isprava“ je svaki predmet ili računarski podatak koji je podoban ili određen da služi kao dokaz činjenice koja se utvrđuje u postupku.

Odredba člana 138. stav 2. ZKP, definiše pojam dokazivanja putem javne isprave. Reč je o ispravi koju je u propisanom obliku izdao državni organ u granicama svoje nadležnosti, kao i ispravi koju je u takvom obliku izdalo lice u vršenju javnog ovlašćenja koje mu je povereno zakonom, te takva isprava dokazuje verodostojnost onoga što je u njoj sadržano.

Polazeći od činjenica da je akt vanraspravnog krivičnog veća Osnovnog suda Skoplje I 03 Su 291/15 od 08.10.2015. godine, kojim Republika Makedonija pruža garanciju da će posle izručenja okrivljenog AA krivični postupak ponovo biti sproveden u prisustvu izručenog lica, u smislu člana 17. Ugovora zaključenog između Republike Srbije i Republike Makedonije o izručenju, izdao nadležni pravosudni organ – sud države molilje u granicama svoje nadležnosti, s obzirom na to da se postupak izručenja odnosi na krivična dela koja spadaju u nadležnost suda države molilje – Osnovnog suda Skoplje I koji je doneo pravnosnažnu presudu K 809/05 od 17.05.2007. godine u postupku vođenom u odsustvu okrivljenog i koji će odlučivati o zahtevu za ponavljanje postupka, da je navedeni akt pribavljen od strane nadležnog organa u postupku ekstradicije i dostavljen preko Ministarstva nadležnog za pravosuđe Republike Makedonije sa kojim je Republika Srbija zaključila Ugovor o izručenju, Vrhovni kasacioni sud nalazi da navedeni akt predstavlja javnu ispravu izdatu od strane nadležnog državnog organa u granicama svoje nadležnosti u odgovarajućem postupku, koja isprava je podobna da služi kao dokaz činjenica koje imaju značaj za pravne odnose, odnosno dokazuje verodostojnost onoga što je u njoj sadržano.

Sledstveno iznetom, Vrhovni kasacioni sud nalazi da navedena javna isprava – akt Osnovnog suda Skoplje I ne predstavlja dokaz koji je, neposredno ili posredno, sam po sebi ili prema načinu pribavljanja u suprotnosti sa Ustavom, Zakonikom o krivičnom postupku, drugim zakonom ili opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava i potvrđenim međunarodnim ugovorima, odnosno nije nezakonit dokaz na kome se sudska odluka nije mogla zasnivati u smislu člana 84. stav 1. ZKP.

Iz iznetih razloga, Vrhovni kasacioni sud je ocenio kao neosnovane razloge zahteva branioca okrivljenog kojima se ukazuje na opštu povredu odredaba krivičnog postupka iz člana 438. stav 2. tačka 1) ZKP, dok ostalim navodima zahteva u ovom delu kojima branilac osporava valjanost navedene garancije Republike Makedonije isticanjem da ista ne predstavlja odgovarajuće jemstvo da će okrivljenom nakon izručenja biti dozvoljeno ponavljanje krivičnog postupka pravnosnažno okončanog osuđujućom presudom u njegovom odsustvu, po oceni ovoga suda, branilac pravnosnažna rešenja pobija zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i time ukazuju na povredu zakona iz člana 440. ZKP.

U zahtevu za zaštitu zakonitosti branilac ističe i to da je pobijanim pravnosnažnim rešenjem na štetu okrivljenog AA učinjena povreda krivičnog zakona iz člana 439. tačka 2) ZKP, time što su domaći sudovi prilikom ocene ispunjenosti uslova iz člana 8. Ugovora o izručenju zaključenog između Republike Srbije i Republike Makedonije primenili Krivični zakonik Republike Makedonije umesto Krivičnog zakonika Republike Srbije, odnosno nisu ispitali da li je delo za koje je okrivljeni osuđen u Republici Makedoniji krivično delo po domaćem zakonodavstvu, iako ih bilateralni sporazum na to obavezuje. U vezi sa tim, branilac navodi da prema navedenom članu Ugovora o izručenju zaključenom između Republike Srbije i Republike Makedonije, državljanin Republike Srbije može biti izručen samo za krivična dela koja su kažnjiva po zakonima obe države, a u konkretnom slučaju u radnjama okrivljenog ne postoji krivično delo ili se eventualno navedeno delo može okarakterisati kao krivično delo nenamensko trošenje budžetskih sredstava iz člana 362a Krivičnog zakonika.

Iznete navode zahteva branioca okrivljenog Vrhovni kasacioni sud ocenjuje kao neosnovane.

Odredbom člana 8. stav 2. Ugovora između Republike Srbije i Republike Makedonije o izručenju propisano je da će se izručenje sopstvenih državljana radi izvršenja pravnosnažno izrečene kazne zatvora ili mere koja uključuje oduzimanje slobode dozvoliti ako su ispunjeni uslovi propisani ovim ugovorom samo za dela organizovanog kriminala i korupcije, kao i za krivično delo pranje novca, koja su kažnjiva prema pravu obe države ugovornice i ako trajanje izrečene kazne zatvora ili mere koja uključuje oduzimanje slobode, odnosno njihov ostatak koji treba da se izvrši iznosi najmanje dve godine, dok je stavom 4. navedenog člana predviđeno da je krivično delo korupcije iz stava 2. ovog člana, između ostalog, i zloupotreba položaja od strane službenog ili odgovornog lica.

Prema činjeničnom opisu radnje izvršenja krivičnog dela datom u izreci pravnosnažne presude Osnovnog suda Skoplje I Skoplje IV K 809/05 od 17.05.2007. godine, okrivljeni AA je postupajući u svojstvu službenog lica – direktora Sektora za ..., Carinske uprave Republike Makedonije zajedno sa okrivljenim GG po prethodnom dogovoru, iskorstio svoj službeni položaj i ovlašćenja i prekoračio granice svog službenog ovlašćenja vršeći nabavku označenih putničkih vozila u iznosu od 47.309.145,00 denara, radi čega je prethodno profakturom avansno sa žiro 

računa Carinske uprave prebacio iznos od 35.482.635,00 denara, i to: bez odluke Carinske uprave o potrebi za nabavkom vozila, bez raspisivanja javnog tendera o nabavci vozila i zaključivanja neposrednih pogodbi o količini, vrsti i ceni vozila i od istog dobavljača kao i bez prethodnog obezbeđenja sredstava od Ministarstva finansija Vlade Republike Makedonije, ustupanjem 27 nabavljenih vozila bez odluke Vlade Republike Makedonije, prebacivanjem, bez prethodno zaključenog ugovora iznosa od 2.432.698,00 denara Omladinskoj zadruzi „Leon“ iz Kumanova, sa depozita računa Carinske uprave, koji je bio namenjen za privremeno prikupljanje sredstava u vezi sa carinskim postupkom kao i sa računa Stopanske banke, gde je migrirao depozitni račun i sa računa Komercijalno-investicione banke u Kumanovu na ime više fizičkih lica koja nisu imala zaključen ugovor o delu, a navodno radi obavljanja privremenih i povremenih poslova za potrebe Carinske uprave, te dodeljivanjem iznosa od 86.081.067,00 denara na ime sponzorstva, čime su na štetu budžeta Republike Makedonije pribavli znatnu imovinsku korist u ukupnom iznosu od 103.575.167,00 denara, za više fizičkih i pravnih lica u Republici Makedoniji.

Radnja izvršenja krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. Krivičnog zakonika Republike Srbije propisana je alternativno i javlja se u tri vida: kao iskorišćavanje službenog položaja i ovlašćenja, prekoračenje granica službenog položaja i ovlašćenja ili nevršenje službene dužnosti. Posledica ovog krivičnog dela može se javiti u jednom od tri oblika. Ona se sastoji u pribavljanju sebi ili drugom fizičkom ili pravnom licu kakve koristi ili u nanošenju kakve štete drugome, ili u težoj povredi prava drugog. Teži oblik iz stava 2. ovog člana postoji onda kada je izvršenjem dela iz stava 1. pribavljena imovinska korist u iznosu preko 450.000,00 dinara, a najteži oblik iz stava 3. onda kada ta korist prelazi iznos od 1.500.000,00 dinara.

Prema odredbi člana 362a krivično delo nenamensko korišćenje budžetskih sredstava čini odgovorno lice korisnika budžetskih sredstava ili odgovorno lice u organizaciji obaveznog socijalnog osiguranja, koje stvori obaveze ili na teret računa budžeta, odobri plaćanje rashoda, ili izdataka preko iznosa od 1.000.000,00 dinara u odnosu na iznos utvrđen budžetom, finansijskim planom ili aktom Vlade kojim se utvrđuje iznos sredstava pozajmice, kazniće se novčanom kaznom ili zatvorom do jedne godine. Dakle, poređenjem zakonskih inkriminacija navedenih krivičnih dela zaključuje se da je jedno od zakonskih obeležja krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. KZ Republike Srbije i posledica krivičnog dela koja se između ostalog sastoji i u pribavljanju sebi ili drugom fizičkom ili pravnom licu kakve koristi, za razliku od krivičnog dela nenamensko korišćenje budžetskih sredstava iz člana 362a stav 1. KZ, kod koga kao element bića dela posledica krivičnog dela u vidu pribavljanja sebi ili drugom kakve koristi nije propisana.

S obzirom na to da iz činjeničnog opisa radnje izvršenja proizlazi da je okrivljeni AA kao službeno lice iskoristio svoj službeni položaj i ovlašćenja i prekoračio granice svog službenog ovlašćenja na način opisan u izreci citirane pravnosnažne presude Osnovnog suda Skoplje I, koje radnje su imale za cilj da se za više fizičkih i pravnih lica pribavi znatna imovinska korist koja imovinska korist je u konkretnom slučaju i pribavljena u označenom iznosu, to su i po nalaženju ovog suda u radnjama okrivljenog AA ostvarena zakonska obeležja krivičnog dela zloupotreba službenog položaja iz člana 359. KZ Republike Srbije.

U vezi sa tim, Vrhovni kasacioni sud nalazi da su nižestepeni sudovi pravilno ispitujući da li inkriminacija stranog zakona prema smislu i sadržini odgovara inkriminaciji domaćeg krivičnog zakonodavstva za koju se dozvoljava izručenje sopstvenih državljana radi izvršenja pravnosnažno izrečene kazne zatvora u skladu sa članom 8. Ugovora između Republike Srbije i Republike Makedonije o izručenju, zaključili da krivično delo zloupotreba službenog položaja i ovlašćenja iz člana 353. stav 3. u vezi stava 1. u vezi člana 22. i člana 45. KZ RM predstavlja krivično delo zloupotreba službenog položaja iz člana 359. Krivičnog zakonika Republike Srbije, koje može biti obuhvaćeno ekstradicijom u smislu člana 8. stav 4. tačka 1) u vezi stava 2. navedenog dela bilateralnog ugovora, te da je stoga ispunjen i uslov za izručenje okrivljenog državi molilji koji se odnosi na krivično delo za koje je dozvoljeno izručenje domaćeg državljana.

Iz iznetih razloga, Vrhovni kasacioni sud je ocenio kao neosnovane i navode zahteva branioca okrivljenog kojim se ukazuje na povredu krivičnog zakona iz člana 439. tačka 2) ZKP.

Pored navedenog, branilac okrivljenog kao razloge podnošenja zahteva ističe i povrede člana 9, člana 17. i člana 23. Ugovora između Republike Srbije i Republike Makedonije o izručenju.

Kako članom 485. stav 4. ZKP, koji propisuje razloge zbog kojih okrivljeni, odnosno njegov branilac, shodno pravima koja ima u postupku, u smislu člana 71. tačka 5) ZKP, mogu podneti zahtev za zaštitu zakonitosti, protiv pravnosnažne odluke i postupka koji je prethodio njenom donošenju, nije predviđena mogućnost podnošenja ovog vanrednog pravnog leka, zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja u pravnosnažnoj odluci, niti zbog povreda odredaba člana 9, člana 17. i člana 23. Ugovora između Republike Srbije i Republike Makedonije o izručenju, to je Vrhovni kasacioni sud zahtev branioca okrivljenog AA u ovom delu ocenio kao nedozvoljen.

Iz iznetih razloga, Vrhovni kasacioni sud je na osnovu člana 491. stav 1. i člana 487. stav 1. tačka 2) ZKP, odlučio kao u izreci ove presude.

Zapisničar - savetnik                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Predsednik veća - sudija

Vesna Veselinović,s.r.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Bata Cvetković,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić