Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je tužiočeva revizija osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijom se posebno ne ukazuje na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka zbog kojih se, pod uslovima iz člana 407. stav 1. tačke 2. i 3. ZPP, taj vanredni pravni lek može izjaviti. Navodi revidenta o izostanku razloga o odlučnim činjenicama, odnosno protivrečnosti datih razloga sa izvedenim dokazima nisu cenjeni, jer se njima ukazuje na postojanje bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP koja nije zakonski razlog za reviziju.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužiočev pravni prethodnik je 01.10.1997. godine sa prodavcem DDOR Novi Sad zaključio ugovor o kupoprodaji poslovnog prostora, na kojem su potpisi ugovarača overeni kod suda 03.11.2000. godine, pod Ov 959/2000. Predmet tog ugovora bile su poslovne prostorije u ulici ... br. .. u Bačkoj Palanci, na parceli ../1 KO Bačka Palanka, ukupne površine 638 m2 – prizemlje i četiri sprata. Pravni prethodnik tužioca uveden je u posed kupljenih nepokretnosti tokom oktobra 1997. godine, i od tada se nalazi u njihovoj nesmetanoj državini. Nadležni organ uprave Opštine Bačka Palanka je, na zahtev prodavca iz označenog ugovora o kupoprodaji, doneo 12.07.2007. godine rešenje o potvrđivanju nacrta posebnih delova stambeno-poslovnog objekta u ulici ... br. .. u Bačkoj Palanci. Tim rešenjem su kao posebne celine (etaže) izdvojeni podrum ukupne površine 24,21 m2, prizemlje ukupne površine 113,77 m2, 1. sprat ukupne površine 104,11 m2, 2. sprat ukupne površine 104,05 m2, 3. sprat ukupne površine 105,29 m2 i 4. sprat ukupne površine 190,55 m2. Na osnovu tog rešenja Opštinski sud u Bačkoj Palanci je 03.08.2007. godine doneo rešenje kojim je iz zkul .. KO Bačka Palanka izvršio otpis poslovnih prostorija kao posebnih delova zgrade na parceli ../1 u toj katastarskoj opštini i upisao ih u zemljišno knjižne poduloške ../2, ../3, ../4, ../5, ../6 i ../7, sve kao državna imovina sa pravom korišćenja tužene Opština Bačka Palanka. Veštačenjem je utvrđeno da tužilac drži i koristi poslovni prostor ukupne površine 613, 24 m2 – poslovni prostor br. 1 u podrumu, prizemlju i 1. spratu ukupne površine od 189,80 m2, koji se delom nalazi u poslovnoj zgradi br. 1 na parceli ../2, a delom u stambeno-poslovnoj zgradi na parceli ../1 i poslovni prostor br. 2 u prizemlju, 1., 2., 3. i 4. spratu ukupne površine od 423,44 m2, koji se delom nalazi u poslovnoj zgradi na parceli ../2, a delom u stambeno-poslovnoj zgradi na parceli ../1 KO Bačka Palanka – grad. Tužbom podnetom 13.08.2007. godine protiv Republike Srbije i Opštine Bačka Palanka traženo je utvrđenje prava svojine DDOR Novi Sad po osnovu održaja na delu poslovnog prostora upisanog u označene zemljišno knjižne poduloške. Pravosnažnom presudom Osnovnog suda u Novom Sadu – Sudska jednica u Bačkoj Palanci P 54817/10 od 24.05.2012. godine taj tužbeni zahtev je odbijen.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, tužilac je savesni držalac spornog poslovnog prostora i tuženi ga nisu ometali u njegovoj državini, zbog čega su ispunjeni uslovi za sticanje prava svojine održajem iz člana 28. stav 4. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa, jer je tužilac opravdano verovao da je predmetne nepokretnosti stekao od vlasnika i koristio ih za obavljanje svoje delatnosti.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, savesnost tužioca koja mora postojati sve vreme trajanja roka potrebnog za sticanje svojine održajem, osnovano se može dovesti u pitanje već u momentu sticanja državine. Imajući u vidu delatnost kojom se tužilac bavi i njegovu nesumnjivu kadrovsku osposobljenost, drugostepeni sud u ovom slučaju pooštrava kriterijum potrebne pažnje u odnosu na druga pravna ili fizička lica. Tužiocu je, po shvatanju tog suda, moralo biti jasno da pre zaključenja kupoprodajnog ugovora može izvršiti uvid u javnu evidenciju nepokretnosti, a podnošenjem tužbe DDOR Novi Sad i pozivom da učestvuje u parnici koja je pokrenuta kao umešač prestao je biti savestan držalac i više nije mogao osnovano verovati da je vlasnik spornih nepokretnosti, što je postalo izvesno po okončanju te parnice i pravosnažnosti presude kojom je tužbeni zahtev odbijen.

Po oceni revizijskog suda, osnovni su navodi revidenta da je drugostepeni sud u ovom sporu pogrešno primenio materijalno pravo.

Prema članu 20. i članu 21. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, održaj je način sticanja prava svojine po samom zakonu.

Odredbom člana 28. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, pored ostalog, propisano je da savestan i zakoniti držalac nepokretne stvari na koju drugi ima pravo svojine, stiče pravo svojine na tu stvar održajem protekom roka od 10 godina (stav 2.), kao i da savestan držalac nepokretne stvari na koju drugi ima pravo svojine, stiče pravo svojine na tu stvar održajem protekom 20 godina (stav 4.).

Prema članu 72. stav 1. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa, državina je zakonita ako se zasniva na punovažnom pravnom osnovu koji je potreban za sticanje prava svojine (zakonita svojinska državina) i ako nije pribavljena silom, prevarom ili zloupotrebom poverenja (prava državina).

Tužiočeva državina ispunjava uslove za zakonitu državinu jer se zasniva na pravnom osnovu koji je podoban za sticanje prava svojine – ugovoru o kupoprodaji poslovnog prostora, koji ispunjava uslove za punovažnost pošto je zaključen u zakonom propisanoj pisanoj formi sa overom potpisa ugovarača od strane suda. Tužioca je u državinu kupljenog prostora uveo prodavac, tako da njegova državina nije manljiva – nije stečena silom, prevarom ili zloupotrebom poverenja.

Odredbom člana 72. stav 2. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa propisano je da je državina savesna ako držalac ne zna ili ne može znati da stvar koju drži nije njegova. Prema stavu 3. te odredbe, savesnost državine se pretpostavlja. Ta pretpostavka je oboriva – držalac je savestan dok se suprotno ne dokaže, a teret dokazivanja nesavesnosti državine u sporu za utvrđenje prava svojine po osnovu održaja je na tuženoj strani.

Savesnost državine pravnih lica ceni se prema savesnosti njegovih organa, odnosno prema savesnosti njegovog zastupnika, fizičkih lica preko kojih pravno lice realizuje svoju poslovnu delatnost, a vrsta delatnosti kojom se pravno lice bavi nije opredeljujuća i od značaja za ocenu savesnosti njegove državine.

Tužena u ovom sporu nije dokazala nesavesnost tužioca u vreme zaključenja ugovora o kupoprodaji od 01.10.1997. godine – nije dokazala da je stambeno-poslovna zgrada u ulici ... prvog br. .. u Bačkoj Palanci u to vreme bila upisana u zemljišne knjige i da je tužilac, pošto se uverio u stanje državine prodavca na predmetu ugovora, uvidom u zemljišne knjige mogao proveriti i vlasništvo na predmetnoj nepokretnosti. Tužena nije dokazala ni da je tužilac naknadno postao nesavestan držalac – da je znao da je prodavac sa kojim je zaključio kupoprodajni ugovor podneo tužbu za utvrđenje prava svojine, a obaveštenje o postojanju te parnice i poziv za učešće u njoj u svojstvu umešača dobio je tek prijemom dopisa suda od 21.03.2012. godine, posle isteka roka od 10 godina predviđenog za redovni održaj.

Iz navedenih razloga, po stanovištu revizijskog suda, tužilac je stekao pravo svojine održajem na spornom poslovnom prostoru na osnovu člana 28. stav 2. u vezi sa članom 72. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa, zbog čega je na osnovu člana 416. stav 1. ZPP odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Tužilac je uspeo u postupku po reviziji i zato ima pravo na troškove tog postupka u ukupnom iznosu od 622.500,00 dinara – za sastav revizije u iznosu od 135.000,00 dinara i sudske takse za reviziju u iznosu od 195.000,00 dinara i odluku o reviziji u iznosu od 292.500,00 dinara. Tuženi su dosuđene troškove revizijskog postupka dužni nadoknaditi tužiocu na jednake delove, saglasno članu 160. stav 1. ZPP.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković