Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 799/25 od 03.09.2025. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužioca i potvrđena prvostepena presuda. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tužioca za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredbe parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu pravnosnažnu presudu na osnovu člana 41. stav 4. Zakona o zabrani diskriminacije („Službeni glasnik RS“ br. 22/09) i članova 403. stav 2. tačka 1. i 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, br.72/11 ... 10/23) i našao da je revizija tužioca neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP, na koju revizija ukazuje, nije predviđena kao razlog za izjavljivanje revizije članom 407. stav 1. tačke 1. – 3. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, po predlogu BB kao izvršnog poverioca protiv tužioca kao izvršnog dužnika pokrenuti su izvršni postuppci pred Osnovnim sudom u Trsteniku I 147/02, I 744/02, I 17/03 i I 848/03 na osnovu određenih sudskih presuda kao izvršnih isprava i doneta su rešenja o izvršenju. U svim ovim postupcima, Osnovni sud u Trsteniku je doneo rešenja kojim su obustavljenja izvršenja i ukinute sve sprovedene izvršne radnje na osnovu člana 76. stav 1. tačka 4. Zakona o izvršenju i obezbeđenju. Nakon toga, poverilac je u svim izvršnim postupcima podneo predloge za vraćanje u pređašnje stanje, koji su usvojeni i stavljena su van snage sva rešenja o obustavi postupaka. Na zahtev izvršnog poverioca, u smislu člana 76. stav 2 istog zakona, obustavljeni su postupci izvršenja pred sudom i spisi predmeta su dostavljeni javnom izvršitelju Milovanu Đinoviću iz Kruševca na sprovođenje. Pred ovim javnim izvršiteljem su vođeni postupci II 1381/17, II 1382/17, II 1383/17 i II 1380/17 i u svim ovim postupcima su doneta rešenja koji je utvrđeno da je preduzeta poslednja izvršna radnja i zaključen postupak izvršenja. U predmetu Osnovnog suda u Trsteniku II 73/17, koji je takođe pokrenut na predlog izvršnog poverioca BB protiv tužioca kao izvršnog dužnika na osnovu određene pravnosnažne presude, doneto je rešenje o izvršenju 05.07.2017. godine. Ovaj postupka je takođe nastavljen pred javnim izvršiteljem Milovanom Đinovićem pod brojem II 1123/17 i rešenjem ovog javnog izvršitelja od 24.02.2020. godine utvrđeno je da je preduzeta poslednja izvršna radnja i zaključen postupak izvršenja. U predmetu Osnovnog suda u Trsteniku II 131/17, koji je takođe pokrenut na predlog izvršnog poverioca BB protiv tužioca kao izvršnog dužnika na osnovu rešenja Osnovnog suda u Trsteniku R1 476/14 od 19.02.2015. godine, doneto je rešenje o izvršenju 14.12.2017. godine radi isplate suvlasničkog udela na nepokretnoj imovini obuhvaćenoj rešenjem u iznosu od 1.685.807,00 dinara i radi isplate troškova 22.315,00 dinara na celokupnoj imovini izvršnog dužnika, posebno na nepokretnoj imovini u Starom Trsteniku koja je podobna i za izvršenje putem javne deobe. Javni izvršitelj Milovan Đinović doneo je zaključak II 1/18 od 16.01.2018. godine o sprovođenju izvršenja na nepokretnoj imovini u vanknjižnoj svojini izvršnog dužnika, a zaključkom ovog javnog izvršitelja od 28.10.2019. godine o javnoj prodaji određeno je prvo ročište za javno nadmetanje za prodaju nepokretnosti za 26.11.2019. godine. Pošto nije uspela prva javna prodaja, donet je zaključak o javnoj prodaji zakazanoj za 26.12.2019. godine na kome su nepokretnosti prodate najpovoljnijem ponudiocu. Javni izvršitelj doneo je zaključak o dodeljivanju nepokretnosti 10.01.2020. godine, a dana 03.04.2020. godine donet je zaključak o namirenju i izmirenju dugova u predmetima Osnovnog suda u Trsteniku I 848/03, I 147/02, I 17/03, I 744/02, I 73/17 i predmetu javnog izvršitelja II 1/18. U odgovoru predsednika Osnovnog suda u Trsteniku Su-VIII-4/23 od 08.02.2023. godine upućenom tužiocu, navedeno je da su rešenja o obustavi izvršnih postupaka, koji su vođeni pred Osnovnim sudom u Trsteniku protiv tužioca kao izvršnog dužnika, doneta pravilnom primenom zakona i da su ovi predmeti ponovo stavljeni u rad tokom 2017. godine kada je već bio na snazi Zakon o izvršenju i obezbeđenju i da su odredbe tog zakona primenjene na ove predmete. Tužilac je izgradio kuću na očevoj parceli i nakon smrti oca i brata je došlo do spora oko kuće i upotrebe parcele sa sinovcima BB i VV. Tužilac je izgubio više sporova i trebao je da plati troškove, zbog čega su i pokrenuti predmetni izvršni postupci po predlogu BB.

Tužilac tužbom traži da se utvrdi da je tužena izvršila akt diskriminacije, jer smatra da Osnovni sud u Trsteniku u izvršnim postupcima koji su vođeni protiv njega nije postupao u skladu sa odredbama Zakona o izvršenju i obezbeđenju, posebno sa odredbama člana 547. ovog Zakona, jer je po predlozima izvršnog poverioca posle godinu dana od obustavljanja postupaka dozvolio vraćanje u pređašnje stanje i stavio van snage sva rešenja o obustavi postupaka, a spise predmeta dostavio javnom izvršitelju na dalje sprovođenje, bez da mu je dostavljen i jedan dokument kojim bi bio obavešten da je izvršenje predato u rad javnom izvršitelju, zbog čega se oseća diskriminisano u odnosu na izvršne dužnike kojima su postupci izvršenja obustavljeni na osnovu člana 547. Zakona o izvršenju i obezbeđenju.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca za utvrđenje diskriminacije sa stanovištem da se u konkretnom slučaju postupanje nadležnog organa tužene (Osnovnog suda u Trsteniku) ne može svesti ni na jedan oblik diskriminatorskog ponašanja koji je predviđen članom 2. Zakona o zabrani diskriminacije i članom 142. i 144. Ustava Republike Srbije. Prema stanovištu ovog suda, sudske odluke nisu akt diskriminacije, niti postupanje sudova prilikom odlučivanja može biti diskriminatorsko postupanje, već se radi o primeni prava u svakom konkretnom slučaju s obzirom na utvrđeno činjenično stanje, a sudovi nisu ovlašćeni da preispituju odluke drugih sudova, osim u postupcima po redovnim i vanrednim pravnim lekovima i od strane Ustavnog suda u postupku odlučivanja o ustavnoj žalbi.

Drugostepeni sud je iz istih razloga potvrdio prvostepenu presudu, prihvatajući u svemu date razloge i pravnu argumentaciju prvostepenog suda da opisano postupanje Osnovnog suda u Trsteniku u vođenim izvršnim postupcima protiv tužioca i donete odluke nisu akti diskriminacije zbog nekog njegovog ličnog svojstva.

Po oceni Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi primeni relevantne odredbe materijalnog prava.

Zaštita od diskriminacije predstavlja pravo ličnosti zagarantovano Ustavom RS (član 21) i Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (član 1. Protokola 12. uz Evropsku konvenciju), a od 07.04.2009. godine i Zakonom o zabrani diskriminacije („Službeni glasnik RS“, broj 22/2009).

U smislu člana 2. stav 1. tačka 1. Zakona o zabrani diskriminacije, diskriminacija i diskriminatarsko postupanje predstavlja svako neopravdano pravljenje razlike ili nejednako postupanje, odnosno propuštanje (isključivanje, ograničavanje ili davanje prvenstva), u odnosu na lica ili grupe, kao i članova njihovih porodica ili njima bliska lica, na otvoren ili prikriven način, a koje se zasniva na rasi, boji kože, precima, državljanstvu, nacionalnoj pripadnosti ili etničkom poreklu, jeziku, verskim ili političkim ubeđenjima, polu, rodu, rodnom identitetu, seksualnoj orijentaciji, polnim karakteristikama, nivoom prihoda, imovnom stanju, rođenju, genetskim osobenostima, zdravstvenom stanju, invaliditetu, bračnom i porodičnom statusu, osuđivaosti, starosnom dobu, izgledu, članstvu u političkim, sindikalnim i drugim organizacijama i drugim stvarnim, odnosno pretpostavljenim ličnim svojstvima (u daljem tekstu: lična svojstva).

Odredbom člana 5. istog Zakona propisano je da su oblici diskriminacije neposredna i posredna diskriminacija, a odredbe člana 6. i 7. istog Zakona definišu neposrednu i posrednu diskriminaciju kao stavljanje lica (ili grupe lica) u nepovoljniji položaj zbog njegovog (odnosno njihovog) ličnog svojstva, što se može činiti na različite načine – aktom, radnjom ili propuštanjem.

Odredbom člana 8. istog Zakona propisano je da povreda načela jednakih prava i obaveza postoji ako se licu ili grupi lica, zbog njegovog odnosno njihovog ličnog svojstva, neopravdano uskraćuju prava i slobode ili nameću obaveze koje se u istoj ili sličnoj situaciji ne uskraćuju ili ne nameću drugom licu ili grupi lica, ako su cilj ili posledica preduzetih mera neopravdani, kao i ako ne postoji srazmera između preduzetih mera i cilja koji se ovim merama ostvaruje.

Prema članu 45. stav 2. istog Zakona, lice koje tvrdi da je diskriminisano mora da učini verovatnim akt diskriminacije, odnosno da mu je zbog nekog ličnog svojstva povređeno ljudsko ili manjinsko pravo zajemčeno Ustavom i to predstavlja neophodnu pretpostavku da bi se mogla utvrditi povreda načela zabrane diskriminacije.

Iz navedenih zakonskih odredbi proizlazi da je za utvrđenje diskriminacije, odnosno diskriminatorskog postupanja potrebno da se lice koje traži zaštitu nalazi u uporedivoj ili bitno sličnoj situaciji u odnosu na drugo lice u odnosu na koje smatra da je diskriminisano, da je pravljenje razlike neopravdano i da je vezano za neko lično svojstvo diskrimisanog lica, a da diskriminacije nema ukoliko se lice koje traži sudsku zaštitu ne nalazi u takvoj situaciji.

Tužilac u ovom postupku traži da se utvrdi da je Osnovni sud u Trsteniku izvršio diskriminaciju prema njemu u postupcima izvršenja I 147/02, I 744/02, I 17/03, I 848/03 i I 73/17. Smatra da uporedna grupa treba da budu izvršni dužnici iz drugih izvršnih postupaka koji su obustavljeni zbog neizjašnjavanja izvršnih poverilaca ko će sprovesti izvršenje u smislu člana 547. stav 2. Zakon o izvršenju i obezbeđenju. Kako su svi postupci koji su vođeni protiv njega po predlogu izvršnog poverioca BB prvobitno bili obustavljeni i ukinute sve sprovedene izvršne radnje na osnovu člana 76. stav 1. tačka 4 istog Zakona, a potom su po predlogu poverioca za vraćanje u pređašnje stanje sva rešenja o obustavi postupaka stavljena van snage, a postupci nastavljeni pred javnim izvršiteljem, koji ih je zaključio prodajom nepokretne imovine tužioca i namirenjem izvršnog poverioca, zbog toga tužilac smatra da je bio diskriminisan kao stranka u pogledu prava i obaveza u postupcima izvršenja vođenim protiv njega.

Po nalaženju Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi odbili tužbeni zahtev za utvrđenje da je tužilac diskriminisan od strane tuženog organa, jer tužilac nije učinio verovatnim da je zbog nekog svog ličnog svojstva stavljen u nejednak, odnosno nepovoljniji položaj u odnosu na druge izvršne dužnike koji su bili u istovetnoj procesnoj situaciji kao on u pogledu obustavljanja postupaka izvršenja. U situaciji kada je tužilac nezadovoljan postupanjem organa tužene u vođenim izvršnim postupcima protiv njega, a da pri tome nije dokazao da je donošenja odluka suda u ovim postupcima bilo u vezi sa nekim njegovim stvarnim ili pretpostavljenim ličnim svojstvom, ne može se govoriti o diskriminaciji, odnosno diskriminatarskom postupanju u smislu člana člana 2. stav 1. tačka 1. Zakona o zabrani diskriminacije. To što je postupajući sud pojedine postupke izvršenja protiv drugih dužnika obustavio, a u postupcima protiv tužioca dozvolio vraćanje u pređašnje stanje stavljanjem van snage donetih rešenje o obustavi postupaka i dostavljanjem spisa predmeta nadležnom javnom izvršitelju na sprovođenje ne može se smatrati aktom diskrimincije, s obzirom na to da se radi o postupanju suda u okviru svojih ovlašćenja u skladu sa zakonima, a u odnosu na koje tužilac nije istakao da je zasnovano na kojem konkretno njegovom ličnom svojstvu. Sporno se u suštini odnosi na pitanje eventualnog nezakonitog ili nepravilnog rada suda kao državnog organa (s obzirom na navode tužbe da sudije nisu sudile na osnovu Zakona o izvršenju i obezbeđenju), dok se o diskriminaciji ne može govoriti bez utemeljenosti na nekom ličnom svojstvu tužioca.

S obzirom na izneto, neosnovani su navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava jer iz utvrđenog činjeničnog stanja ne sledi da je tužena neopravdano stavila tužioca u nepovoljniji položaj u odnosu na druge izvršne dužnike u drugim postupcima izvršenja i to iz razloga koji bi predstavljali diskriminaciju prema tužiocu.

Iz iznetih razloga, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković