Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena GO Zemun je dala odgovor na reviziju.

Ispitujući pravilnost pobijane presude na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23) Vrhovni sud je utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijski navodi o bitnoj povredi odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 8. ZPP nisu razlozi iz kojih se može izjaviti revizija u smislu člana 407. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravni prethodnik tužioca Gradsko veće Saveza sindikata Beograd i Opština Zemun su 05.12.1979. godine, zaključili Sporazum o udruživanju sredstava radi dogradnje zgrade društveno-političke organizacije Zemuna, ... broj .. . Ovim sporazumom, pravni prethodnik tužioca se obavezao da na ime svog učešća u finansiranju dogradnje predmetne zgrade uplati iznos od 1.000.000,00 tadašnjih dinara, a Opština Zemun se obavezala da pravnom prethodniku tužioca obezbedi korišćenje odgovarajućeg broja prostorija u zgradi u ... broj .., što će se regulisati aneksom tog sporazuma. Ukoliko se strane ugovornice ne saglase oko korišćenja prostorija, njihovog broja, veličine i položaja, pravni prethodnik tužioca zadržava pravo raskida sporazuma i povraćaj svog dela učešća u finansiranju. Po osnovu zaključenog sporazuma, pravni prethodnik tužioca je u decembru 1979. godine uplatio iznos od 1.000.000,00 dinara u korist računa – sredstva za komunalnu stambenu izgradnju Opštine Zemun. Tužilac koristi poslovni prostor površine 109,49 m2 na drugom spratu poslovne zgrade u Zemunu u ... broj .., po osnovu ugovora o zakupu zaključenim 23.02.2001. godine sa JP Zemunski informativno-poslovni sistem. U listu nepokretnosti broj 2400 k.o. Zemun, katastarska parcela .. u ulici ... broj .. upisana je kao državna svojina Republike Srbije sa obimom udela 1/1; na predmetnoj parceli nalazi se zgrada jedinice lokalne samouprave – deo, građevinske površine 1385 m2, objekat izgrađen bez građevinske dozvole, isti predstavlja državnu svojinu RS sa obimom udela 1/1, kao držalac sa obimom udela 1/1 na posebnom delu zgrade koji se nalazi u prizemlju, drugom i trećem spratu upisana je GO Zemun, dok je kao držalac posebnog dela zgrade koji se nalazi na prvom spratu sa obimom udela 1/1 upisan Opštinski odbor SNS – Zemun.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su odbili tužbeni zahtev. Prvostepeni sud je ocenio da Sporazum o zajedničkom ulaganju od 05.12.1979. godine ne predstavlja valjan pravni osnov za sticanje prava svojine u smislu Zakona o javnoj svojini, jer Republika Srbija nije isti potpisala niti je predmetnim Sporazumom predviđeno sticanje prava svojine na objektu u korist tužioca, odnosno njegovog pravnog prethodnika. Drugostepeni sud je na osnovu odredaba Zakona o udruženjima („Službeni glasnik RS“, br. 51/2009 sa kasnijim izmenama i dopunama) i Zakona o javnoj svojini („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 i 105/14) navedenih u drugostepenoj presudi zaključio da tužbom nisu obuhvaćena sva lica koja su učesnici materijalno-pravnog odnosa, zbog čega pasivna legitimacija nije potpuna jer Grad Beograd u čijem se sastavu nalazi Opština Zemun, kao i Opštinski odbor SPS Zemun, koji imaju položaj jedinstvenih suparničara i smatraju se kao jedna parnična stranka u smislu člana 204. ZPP nisu obuhvaćeni tužbom, a da način sticanja predmetne nepokretnosti i finansiranje iste nije od uticaja na donošenje drugačije odluke.

Po oceni Vrhovnog suda, stanovište drugostepenog suda o nepotpunoj pasivnoj legitimaciji nije pravilno.

Po odredbi člana 211. ZPP nužno suparničarstvo postoji ako po zakonu ili zbog prirode pravnog odnosa tužbom moraju da se obuhvate sva lica koja su učesnici materijalnopravnog odnosa (stav 1.); Ako sva lica iz stava 1. nisu obuhvaćena tužbom kao stranke, sud će da odbije tužbeni zahtev kao neosnovan (stav 2.); O nužnom suparničarstvu sud vodi računa po službenoj dužnosti (stav 3). Ako po zakonu ili zbog prirode pravnog odnosa spor može da se reši samo na jednak način prema svim suparničarima (jedinstveni suparničari) oni se smatraju kao jedna parnična stranka, tako da kad pojedini suparničari propuste neku parničnu radnju, dejstvo parničnih radnji koje su izvršili drugi suparničari odnose se i na one koji te radnje nisu preduzeli (član 210.).

Prema Zakona o javnoj svojini, Republika Srbija stiče pravo javne svojine na pokretnim i nepokretnim stvarima od dana stupanja na snagu Zakona o javnoj svojini (član 72.), dok se pravo javne svojine autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave na nepokretnostima iz člana 72. ovog zakona stiče upisom prava javne svojine u javnu knjigu o nepokretnostima i pravima na njima, a na osnovu zahteva koji podnosi nadležni organ autonomne pokrajine, odnosno jedinice lokalne samouprave (član 76) . Tako se pravo javne svojine autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave na nepokretnostima iz člana 72. ovog zakona stiče upisom prava javne svojine u javnu knjigu o nepokretnostima i pravima na njima (stav 1.).

Shodno citiranim odredbama u tužbi za utvrđenje stvarnih prava, na nepokretnosti, kao što je slučaj ovde, na strani tuženog moraju biti obuhvaćena sva lica koja su u javnim knjigama upisana kao nosioci tih prava. Prema članu 85. stav 1. Zakona o državnom premeru i katastru, upisi u katastar nepokretnosti dozvoljeni su samo protiv lica koje je u trenutku prijema zahteva za upis već upisano u katastar nepokretnosti kao imalac prava u pogledu kojeg se upis zahteva ili je predbeleženo kao imalac tog prava (upisani prethodnik). Reč je o nužnim suparničarima prema kojima se zbog prirode pravnog odnosa spor može rešiti samo na jednak način, jer doneta presuda o utvrđenju stvarnih prava na nepokretnosti ima dejstvo prema svima. U konkretnom slučaju, u listu nepokretnosti broj .. k.o. Zemun, upisana je katastarska parcela .. u ulici ... broj .. kao državna svojina Republike Srbije sa obimom udela 1/1, na kojoj parceli se nalazi zgrada jedinice lokalne samouprave – deo, objekat izgrađen bez građevinske dozvole koji predstavlja državnu svojinu RS sa obimom udela 1/1 sa upisanim držaocima pojedinih delova na GO Zemun i Opštinski odbor SPS Zemun. Zato, suprotno stanovištu drugostepenog suda Grad Beograd odnosno Opštinski odbor SPS Zemun nisu upisani u list nepokretnosti kao nosioci prava svojine što ne sprečava da se parnica među strankama u ovom postupku dovrši u smislu člana 204. stav 1. ZPP.

Pored toga, nižestepeni sudovi su propustila da Sporazum o udruživanju sredstava radi dogradnje zgrade društveno-političke organizacije Zemuna od 05.12.1979. godine, koji je zaključen između pravnog prethodnika tužioca i Opštine Zemun, s obzirom na vreme zaključenja, dovedu u vezu sa društveno-političkim uređenjem države iz tog vremena i cene pravnu valjanost ovakvog sporazuma kao osnova za sticanje prava svojine, imajući pri tome u vidu i odredbe člana 81. Zakona o udruženjima („Službeni glasnik RS“, br. 51/2009) kojim je propisano da nepokretnosti u društvenoj svojini na kojima su društvene organizacije do dana stupanja na snagu ovog zakona imale pravo korišćenja prelaze u svojinu, odnosno susvojinu ovih društvenih organizacija, srazmerno udelu kojim su društvene organizacije učestvovale u finansiranju ovih nepokretnosti sopstvenim sredstvima ostvarenim od dobrovoljnih članarina, poklona, donacija, legata i na drugi zakonom dozvoljeni način (stav 1.); sopstvenim sredstvima iz stava 1. ovog člana ne smatraju se sredstva ostvarena po osnovu vršenja javnih ovlašćenja ili druga sredstva ostvarena iz budžeta društveno-političkih zajednica (stav 2.); svojinska prava iz stava 1. ovog člana utvrđuju se u postupku pred nadležnim sudom, kao i člana 80. kojim je propisano da nepokretnosti u društvenoj svojini na kojima pravo korišćenja imaju društvene organizacije, udruženja ili oblici povezivanja udruženja (savezi), sa sedištem na teritoriji Republike Srbije, danom stupanja na snagu ovog zakona postaju sredstva u državnoj svojini na kojima pravo korišćenja ima jedinica lokalne samouprave na čijoj se teritoriji nepokretnosti nalaze.

Kako je zbog pogrešne primene materijalnog prava činjenično stanje ostalo nepotpuno utvrđeno u pogledu načina sticanja predmetne nepokretnosti, izvora finansiranja, uiz zaključak da su iste bez uticaja na drugačiju odluku u ovoj pravnoj stvari, to su nižestepene presude morale biti ukinute i predmet vraćen na ponovni postupak.

Na osnovu člana 416. stav 2. ZPP odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković