Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku, primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“ broj 72/11... 1820 i 10/23 – drugi zakon), pa je našao da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nema propusta u primeni odredaba ZPP. Revizijsko ukazivanje na bitnu povredu parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP nije relevantno, zato što ta povreda ne predstavlja dozvoljen revizijski razlog u smislu člana 407. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je 12.02.2020. godine, sa tuženim zaključio ugovor o radu na određeno vreme u trajanju do tri meseca, počev od 10.02.2020. godine, na poslovima radnog mesta ... - ... u ... u PJ ... . Zaključenjem Aneksa 1 br. ...-... ugovora o radu od 20.03.2020. godine, radni odnos mu je produžen na period do tri meseca, najduže do 09.08.2020. godine, 21.08.2020. godine, ponuđeno mu je zaključenje Aneksa 2 br. ...-... ugovora o radu od 10.08.2020. godine, kojim mu se radni odnos produžava za period do mesec dana, najduže do 10.09.2020. godine. Tužilac je odbio da potpiše ponuđeni Aneks 2 i na primerku aneksa svojeručno napisao da mu je navedeni aneks ponuđen na potpis 21.08.2020. godine, u 11,57 časova u prostorijama tuženog (BSS BZP Kuršumlija, Pljakovo), zatraživši zaključenje ugovora o radu na neodređeno vreme, budući da je nakon isteka vremena prethodnog aneksa (09.08.2020. godine) ostao na radu kod tuženog bez ugovora o radu, u kontinuitetu od 10 radnih dana, zbog čega smatra da su ispunjeni uslovi iz člana 37. Zakona o radu, da mu radni odnos na određeno vreme preraste u radni odnos na neodređeno vreme. Nakon toga tužilac je putem mejla dobio obaveštenje od rukovodioca bravarskog pogona u Velikoj Plani, da se naredne nedelje tj. u ponedeljak, javi na razgovor. U Velikoj Plani je sa tužiocem obavljen razgovor, kada mu je rečeno da treba da potpiše navedeni aneks zbog ugleda firme i da će u protivnom izgubiti posao. Nakon što je potpisao aneks 3 vratio se na posao u selo ... i nastavio dalji rad. Osporenim rešenjem tuženog, bez broja i datuma, tužiocu je prestao radni odnos, otkazom ugovora o radu zbog isteka roka na koji je zaključen, zaključno sa 10.09.2020. godine. Postavljenim tužbenim zahtevom tužilac traži da sud poništi rešenje o otkazu i da utvrdi da mu je radni odnos na određeno vreme prerastao u radni odnos na neodređeno vreme sa danom 15.08.2020. godine, zbog toga što je ostao da radi kod tuženog 10 radnih dana po isteku vremena za koje je zaključen ugovor o radu, kao i da obaveže tuženog da ga vrati na rad.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su odbili tužbeni zahtev primenom odredbe člana 105. Zakona o budžetskom sistemu, nalazeći da, s obzirom na činjenicu da je tuženi korisnik budžetskih sredstava, nema uslova za preobražaj radnog odnosa na određeno vreme u radni odnos na neodređeno vreme, s obzirom da je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sistemu, koji je bio u primeni u vreme kada je tužilac prvi put zasnovao radni odnos kod tuženog na određeno vreme bilo zabranjeno zapošljavanje novih lica u javnom sektoru radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta, bez saglasnosti nadležnog ministarstva, a da tužilac u smislu pravila o teretu dokazivanja nije dokazao postojanje prethodno pribavljene saglasnosti.

Neosnovani su navodi i razlozi revizije tužioca kojima se pravnosnažna presuda pobija zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Odredbom člana 37. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/05), bilo je propisano da se radni odnos zasniva na vreme čije je trajanje unapred određeno kada su u pitanju: sezonski poslovi, rad na određenom projektu, povećanje obima posla koji traje određeno vreme isl, za vreme trajanja tih potreba, s tim što tako zasnovan radni odnos neprekidno ili sa prekidima ne može trajati duže od 12 meseci. Ova zakonska odredba je izmenjena Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 75/14 od 21.07.2014. godine), kojom je propisano da se ugovor o radu može zaključiti na određeno vreme, za zasnivanje radnog odnosa čije je trajanje predodređeno objektivnim razlozima koji su opravdani rokom ili izvršenjem određenog posla ili nastupanjem određenog događaja, za vreme trajanja tih potreba (stav 1), a poslodavac može zaključiti jedan ili više ugovora o radu iz stava 1. ovog člana na osnovu kog se radni odnos, sa istim zaposlenim, zasniva na period koji, sa prekidima ili bez prekida, ne može biti duži od 24 meseca (stav 2), da ako je ugovor o radu na određeno vreme zaključen suprotno odredbama ovog zakona, ili ako zaposleni ostane da radi kod poslodavca najmanje pet radnih dana po isteku vremena za koje je ugovor zaključen, smatra se da je radni odnos zasnovan na neodređeno vreme (stav 6).

Pošto je tuženi korisnik javnih sredstava, to se u odnosu na njega primenjuje i Zakon o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“, br. 54/09... 72/19). Zakonom o budžetskom sistemu, čije su norme obavezujuće i za tuženog, te Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“, br. 108/13 od 06.12.2013. godine), koji je bio u primeni u vreme nastanka spornog odnosa, kao i kasnijim izmenama i dopunama, članom 27e stav 34. propisano je da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2020. godine. Izuzetno od stava 34. ovog člana radni odnos sa novim licima može se zasnovati uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje Ministarstva (član 27e stav 35). Ukupan broj zaposlenih na određeno vreme zbog povećanog obima posla, lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge i lica angažovanih po drugim osnovama kod korisnika javnih sredstava, ne može biti veći od 10% od ukupnog broja zaposlenih (član 27e stav 36.). Izuzetno, u skladu sa stavom 36, broj zaposlenih na određeno vreme zbog povećanog obima posla, lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovora o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge i lica angažovanih po drugim osnovima kod korisnika javnih sredstava, može biti veće od 10% ukupnog broja zaposlenih uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva (član 27e stav 37.) Članom 105. istog Zakona propisano je da ako su odredbe drugih zakona, odnosno propisa, u suprotnosti sa ovim zakonom, primenjuju se odredbe ovog zakona.

Imajući u vidu navedeno, po oceni Vrhovnog suda, pravilna je odluka drugostepenog suda da se u konkretnom slučaju ne može primeniti fikcija radnog odnosa na neodređeno vreme koje se aktivira stupanjem zaposlenog na rad, bez zaključenja ugovora o radu, u smislu odredbe člana 32. stav 2. Zakona o radu, već da se u konkretnom slučaju imaju primeniti odredbe Zakona o budžetskom sistemu kojima se propisuje zabrana zasnivanja radnog odnosa sa novim licem radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta su lex specialis u odnosu na odredbe Zakona o radu (član 37. stav 4. ZOR) kojima se propisuju uslovi za preobražaj radnog odnosa sa određenog na neodređeno vreme, a što proizlazi i iz člana 105. Zakona o budžetskom sistemu. U konkretnom slučaju, od početka rada tužioca od 10.02.2020. godine, kada je sa tuženim zaključio ugovor o radu na određeno vreme, a nakon toga i anekse ugovora o radu, na snazi je bio citirani Zakon o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sistemu, kojim je bilo zabranjeno zapošljavanje novih lica u javnom sektoru, radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta, osim u izuzetnim slučajevima, uz saglasnost nadležnog organa Vlade, pa kako iz činjeničnog utvrđenja ne proizilazi da postoji saglasnost nadležnog ministarstva za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava, kao ni postojanje konkursa raspisanog na osnovu te saglasnosti, pravilno je drugostepeni sud zaključio da nije bilo uslova da radni odnos tužioca na određeno vreme, po sili zakona, preraste u radni odnos na neodređeno vreme. Stoga su neosnovani navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Navodi revizije tužioca koji se neposredno ili posredno odnose na sprovedeni dokazni postupak i ocenu dokaza, te upućuju na pogrešno i nepotpuno utvrđeno činjenično stanje, nisu posebno razmotreni budući da u smislu člana 414. stav 2. ZPP ne predstavljaju dozvoljen revizijski razlog. Istovremeno ne dovode u sumnju pravilnost presuđenja i primenu materijalnog prava.

Pravilno je odlučeno i o naknadi troškova postupka na osnovu člana 165. stav 2. u vezi članova 153. stav 1. i 154. stav 2. ZPP.

Na osnovu iznetog, primenom člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković