Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je izjavio blagovremenu i dozvoljenu reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava i bitne povrede odredaba parničnog postupka pred drugostepenim sudom.

Ispitujući pobijanu presudu u granicama propisanim odredbom člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23 - dr. zakon), Vrhovni sud je odlučio da revizija nije osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju sud u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravni prethodnik tuženih pok. VV, zaključio je 28.05.2008. godine sa pravnim prethodnikom tužioca ugovor o korišćenju kreditne kartice broj ... . Tim ugovorom banka je, kao davalac kredita, pravnom prethodniku tuženih, kao korisniku kredita, odobrila maksimalni kreditni limit za korišćenje kreditne kartice u iznosu od 156.000,00 dinara. Pravni prethodnik tuženih je, radi obezbeđenja naplate dospelih, a neizmirenih potraživanja po osnovu korišćenja osnovnih i dodatnih kartica, predao banci solo menicu korisnika, kojom je banka ovlašćena da je upotrebi radi naplate svojih potraživanja. Pravni prethodnik tuženih preminuo je dana ...2011. godine. Potom je tužilac popunio menicu na iznos od 384.427,17 dinara, sa datumom dospeća 31.05.2022. godine i sudu podneo predlog za izvršenje na osnovu verodostojne isprave protiv tuženih kao izvršnih dužnika. Po prigovoru zastarelosti potraživanja izvršnih dužnika postupak je nastavljen kao povodom prigovora protiv platnog naloga.

Ceneći istaknuti prigovor zastarelosti potraživanja, prvostepeni sud nalazi da se u smislu odredbe čl. 361. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, zastarelost ima računati od momenta dospelosti menice, a što je, prema shvatanju prvostepenog suda dan 31.05.2022. godine, kako je to označio poverilac po osnovu ugovora o kreditu i kako je to navedeno u menici sa pozivanjem na odredbu čl. 32 Zakona o menici, dok je predlog za izvršenje podnet dana 24.02.2023. godine. Prvostepeni sud obrazlaže da se radi o sopstvenoj menici koja dospeva na plaćanje na određeni dan i da je u tom slučaju u smislu odredbe čl. 110 Zakona o menici akceptant, prema odredbi čl.27 Zakona o menici, obavezu plaćanja menice preuzima od dana njene dospelosti, pri čemu se u konkretnom slučaju iz tog razloga ne primenjuju rokovi iz člana 37. Zakona o menici, odnosno tužilac, kao imalac menice, iako nije postupio u skladu sa članom 37. Zakona o menici, ne gubi svoja prava, jer tuženi imaju status akceptanata.

Stoga je prvostepeni sud, prihvatajući varijantu nalaza i mišljenja veštaka ekonomsko-finansijske struke prema kojoj je na iznos dospeo na dan 28.01.2011. godine obračunata zakonska zatezna kamata na iznos osnovnog duga sa stanjem na dan 31.05.2022. godine, utvrdio ukupan iznos duga od 319.389,69 dinara. Za taj iznos je prvostepeni sud usvojio tužbeni zahtev, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 01.06.2022. godine do isplate.

Drugostepeni sud je zauzeo drugačiji pravni stav, zaključivši da je prvostepeni sud na pravilno utvrđeno činjenično stanje pogrešno primenio materijalno pravo kojim je uređena zastarelost potraživanja. Po oceni drugostepenog suda, svako potraživanje prema pravnom prethodniku tuženih moglo je dospeti najkasnije u februaru mesecu 2011. godine, budući da je pravni prethodnik tuženih preminuo ...2011. godine, pa je u tom slučaju rok zastarelosti potraživanja iz člana 361. Zakona o obligacionim odnosima nastupila u februaru mesecu 2021. godine. Kako je predlog za izvršenje na osnovu verodostojne isprave podnet dana 24.02.2023. godine, odnosno 2 godine nakon isteka roka zastarelosti, to je drugostepeni sud prigovor zastarelosti ocenio osnovanim i shodno navedenom preinačio prvostepenu presudu u usvajajućem delu zahteva iz tužbe, tako što je odbio tužbeni zahtev.

Revizija tužioca nije osnovana.

Prema oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo kada je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, nalazeći da je potraživanje tužioca prema tuženima zastarelo.

U konkretnom slučaju, tužilac je potraživanje zasnovao na menici, ali su tuženi, kao izvršni dužnici, istakli prigovor iz osnovnog pravnog posla, ukazujući da je potraživanje iz ugovora zastarelo. Dakle, pred nižestepenim sudovima sporni pravni odnos između parničnih stranaka raspravljen je i ocenjen prema njegovoj stvarnoj pravnoj prirodi, kao obligacioni odnos zasnovan na ugovoru o korišćenju kreditne kartice. Nižestepeni sudovi su na utuženo potraživanje pravilno primenili odredbe člana 361. i 371. Zakona o obligacionim odnosima, kojom je propisano da potraživanja zastarevaju za deset godina, ako zakonom nije određen neki drugi rok zastarelosti, što se ni revizijom ne osporava.

Međutim, neosnovano revident u reviziji ističe da je došlo do prekida roka zastarelosti pozivajući se na uplate iz perioda jun – septembar 2017. godine u ukupnom iznosu od 506,84 dinara. Ovo iz razloga što je prvostepeni sud, u pogledu izvedenih dokaza i utvrđenih činjenica, konstatovao da je veštak u svom iskazu na ročištu od 09.05.2024. godine naveo da je poslednja uplata po računu pravnog prethodnika tuženog izvršena 2010. godine, te da u dostavljenoj dokumentaciji ne postoji dokaz o izvršenim uplatama nakon smrti VV. Na nalaz i mišljenje veštaka tužilac nije imao primedbi. Imajući u vidu utvrđenu činjenicu da nakon smrti pravnog prethodnika tuženog nije bilo uplata na ime ispunjenja obaveza po ugovoru o korišćenju kreditne kartice, Vrhovni sud nalazi da se tužilac neosnovano poziva na pogrešnu primenu materijalnog prava iz člana 387. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima, budući da nije utvrđena činjenica otplate duga kako to tužilac tvrdi u reviziji. Pri tome, nisu od uticaja revizijski navodi da drugostepeni sud u svom obrazloženju pominje uplate po računu pravnog prethodnika tuženih, izvršene u periodu od juna do septembra 2017. godine, jer je to učinjeno u kontekstu interpretacije tužbenih i žalbenih navoda tužioca, a ne u kontekstu utvrđenog činjeničnog stanja i njegovog uticaja na pravilnost prvostepene presude.

Dakle, u situaciji kada je utvrđeno da nakon smrti pravnog prethodnika tuženog nije bilo uplata na ime izmirenja obaveza iz spornog ugovornog odnosa, pravilan je zaključak drugostepenog suda da je rok zastarelosti počeo da teče u februaru 2011. godine i da je protekom deset godina potraživanje zastarelo u februaru 2021. godine, pa je na osnovu odredbe člana 360. stav 1. Zakona o obligacionim prestalo pravo tužioca da zahteva ispunjenje obaveze.

Kako ne postoje razlozi zbog kojih je revizija izjavljena, kao ni razlozi na koje revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, Vrhovni sud je, primenom odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Miljuš, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković