U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Tatjane Matković Stefanović, predsednika veća, Tatjane Đurica i Jasminke Obućine, članova veća, u pravnoj stvari tužioca Grad Beograd, koga zastupa Gradsko pravobranilaštvo Grada Beograda, protiv tuženih: 1. „Acian“ d.o.o. Beograd, čiji je punomoćnik Goran Radovac, advokat iz ..., 2. Holding kompanija „Komgrap“ AD Beograd, u stečaju, čiji je punomoćnik Aleksandar Majkić, advokat iz ..., sa umešačem na strani prvotuženog „AA“ d.o.o. iz ..., čiji je punomoćnik Rade Terzić, advokat iz ..., radi proglašenja sredstva izvršenja nedopuštenim, vrednost spora 73.310.702,40 dinara, odlučujući o izjavljenoj reviziji prvotuženog protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž 2638/2025 od 30.07.2025. godine, u sednici održanoj dana 27.04.2026. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija prvotuženog izjavljena protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž 2638/2025 od 30.07.2025. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Privrednog suda u Beogradu P 7756/2020 od 07.05.2025. godine usvojen je tužbeni zahtev tužioca, pa je proglašeno da je sredstvo izvršenja određeno na osnovu zaključka javnog izvršitelja Mirjane Dimitrijević Ii 911/2015 donetog na osnovu rešenja Prvog osnovnog suda u Beogradu Ii 18938/2015 od 18.11.2015. godine nedopušteno i obavezani su prvotuženi i drugotuženi da tužiocu solidarno naknade troškove parničnog postupka u iznosu od 1.105.728,00 dinara.

Presudom Privrednog apelacionog suda Pž 2638/2025 od 30.07.2025. godine odbijene su žalbe prvotuženog, drugotuženog i umešača na strani prvotuženog kao neosnovane i potvrđena presuda Privrednog suda u Beogradu P 7756/2020 od 07.05.2025. godine.

Protiv pravnosnažne drugostepene presude prvotuženi je izjavio reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužilac je dostavio odgovor na reviziju u kom je osporio revizijske navode prvotuženog u celosti.

Ispitujući pobijanu presudu u granicama revizijskih razloga primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku, revizijski sud je našao da je revizija prvotuženog neosnovana.

U donošenju drugostepene presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Neosnovani su revizijski navodi da je drugostepeni sud učinio bitnu povredu odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1, u vezi člana 194. Zakona o parničnom postupku. Naime, tužilac tužbom zahteva da se proglasi da je sredstvo izvršenja određeno na osnovu zaključka javnog izvršitelja Mirjane Dimitrijević Ii 91/2015 doneto na osnovu rešenja Prvog osnovnog suda u Beogradu Ii 18938/2015 od 18.11.2015. godine, nedopušteno.

Jedna od tužbi koja proizlazi iz Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Sl. glasnik RS“, br. 31/2011, 99/2013 – odluka US, 55/2014 i 139/2014) je i tužba za proglašenje nedopuštenosti izvšrenja na predmetu izvršenja koja je predviđena članom 50. tada važećeg Zakona. Prema članu 19. navedenog zakona predmeti izvršenja su stvari i prava na kojima se po zakonu može sprovesti izvršenje, a sredstvo izvršenja su izvršne radnje kojima se po zakonu potraživanje prinudno ostvaruje. Međutim, rešenjem Prvog osnovnog suda u Beogradu Ipi 86/2016 od 24.05.2018. godine, tužilac je kao treće lice upućen da u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja pokrene parnični postupak protiv prvotuženog kao izvršnog poverioca i drugotuženog kao izvršnog dužnika, radi proglašenja da je sredstvo izvršenja određeno na osnovu zaključka javnog izvršitelja Ii 91/2015 donetog na osnovu rešenja Prvog osnovnog suda u Beogradu Ii 18938/2015 od 18.11.2015. godine, nedopušteno. Tužilac je i opredelio tužbeni zahtev u skladu sa uputom izvršnog sudije, a nižestepeni sudovi su postupali po tako postavljenom tužbenom zahtevu pri čemu iz zaključka javnog izvršitelja i navoda tužbe jasno proizlazi koji su poslovni prostori predmet izvršenja u objektu u Ustaničkoj ulici br. ..., na kp. br. .../... KO ..., ln. br. ... na kojima je upisan kao nosilac prava svojine HK „Komgrap“ AD Beograd, drugotuženi, a u pogledu kojih tužilac ističe da ima pravo vanknjižne svojine, odnosno javne svojine koje sprečava izvršenje na datom predmetu.

Prema članu 50. Zakona o izvršenju i obezbeđenju, sudija može tokom celog postupka treće lice čije je pravo ocenio verovatnim, a koje je izvršni poverilac osporio ili se o njemu nije izjasnio, rešenjem da uputi da u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja protiv izvršnog poverioca pokrene parnični postupak radi proglašenja da je izvršenje na tom predmetu nedopušteno. Izvršni dužnik koji osporava pravo trećeg lica mora da bude obuhvaćen tužbom.

Iz utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi da je tužilac rešenje Prvog osnovnog suda u Beogradu Ipi 80/2016 od 24.05.2016. godine primio 29.05.2016. godine, a da je tužbu podneo dana 11.06.2016. godine, znači u zakonskom roku od 15 dana, pa su neosnovani revizijski navodi da je tužba neblagovremena. S druge strane, prvotuženi nije dostavio dokaze kojima se osporava utvrđena činjenica o datumu prijema rešenja.

Revizijski navodi u pogledu protivrečnosti i nejasnoća izvedenih dokaza veštačenjem na okolnost identifikacije nepokretnosti koje su predmet Ugovora iz 1968. godine i nepokretnosti koje su upisane u SKN kao vlasništvo drugom, ne predstavljaju bitnu povredu odredaba parničnog postupka koja je učinjena pred drugostepenim sudom na koju se revident poziva, niti mogu biti revizijski razlozi iz člana 407.ZPP, kao ni navodi koji se odnose na pogrešno i nepotpuno utvrđeno činjenično stanje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju do zaključenja glavne rasprave pred prvostepenim sudom proizlazi, da je rešenje o izvršenju Ii 18938/2015 od 18.11.2015. godine doneto po predlogu izvršnog poverioca „Acian“ d.o.o. Beograd, ovde prvotuženog, protiv izvršnog dužnika HK „Komgrap“ AD u stečaju iz Beograda, ovde drugotuženog, na osnovu izvršne isprave – Aneksa ugovora o prodaji stvari sa obročnim otplatama cene koji je sačinjen u formi javnobeležničkog zapisa od strane javnog beležnika pod br. OPU 769/2015 od 19.10.2015. godine, na celokupnoj imovini izvršnog dužnika. Naknadno je javni izvršitelj, Mirjana Dimitrijević donela zaključak kojim određuje sredstvo izvršenja i to nepokretnosti u privatnoj svojini izvršnog dužnika: 1. poslovni prostor za koji nije utvrđena delatnost, (408 m2), evidencijski br. ..., broj posebnog dela 1; 2. poslovni prostor za koji nije utvrđena delatnost, (212 m2), evidencijski br. .., br. posebnog dela 2, i 3. poslovni prostor za koji nije utvrđena delatnost (415 m2), evidencijski br. ..., br. posebnog dela 3, u stambenoj zgradi za kolektivno stanovanje u ul. Ustanička br. ..., na kp. br. .../..., upisan u ln. br. ... KO ... . Zaključkom o javnoj prodaji Iii 911/2015 od 27.10.2016. godine određena je prodaja putem usmenog javnog nadmetanja predmetnih nepokretnosti. Treće lice, Grad Beograd, podneo je sudu prigovor 03.11.2016. godine u kome je između ostalog navedeno da na predmetnim nepokretnostima ima pravo koje sprečava izvršenje, da je vanknjižni vlasnik, u nesmetanoj državini istih već decenijama i da navedene nepokretnosti daje u zakup, posebno pozivajući se na član 16. Zakona o javnoj svojini koji propisuje zabranu prinudnog izvršenja na javnoj svojini. Zaključkom o predaji nepokretnosti javnog izvršitelja Mirjane Dimitrijević Ii 911/2015 od 21.11.2016. godine, iste nepokretnosti su predate privrednom društvu „AA“ d.o.o. ..., kao kupcu za cenu od 73.310.702,40 dinara.

Ugovor br. 12968/1 od 15.07.1968. godine zaključen je između „Komgrapa“ Građevinski kombinat Beograd, drugotuženog kao prodavca i pravnog prethodnika tužioca Gradsko stambeno preduzeće Beograd, kao kupca, čiji je predmet kupoprodaja poslovnih prostorija. Prodavac se obavezao da isporuči kupcu tri poslovne prostorije ukupne neto korisne površine 1035,27 m2, po projektu u objektu S-1 u Ustaničkoj ulici kao poseban fizički deo zgrade i to ekspres restoran (408,59 m2), prodavnicu (212,05 m2) i prodavnicu nameštaja (414,63 m2). Članom 2. Ugovora predviđeno je da ukupna fiksna vrednost kupljenih prostorija iznosi 2.174.067,00 tadašnjih dinara. U dopunskom ugovoru br. 17753/1 od 23.10.1969. godine uz navedeni ugovor, zaključen između istih ugovornih strana, navedeno je da je predmet ugovora utvrđivanje površine naknadnih radova, a u članu 1. konstatovano je da se član 1. osnovnog ugovora menja u smislu da se prodavac obavezuje da kupcu isporuči u objektu S-1 u Ustaničkoj ulici dva lokala u ukupnoj površini od 962,97m2, kao posebne fizičke delove zgrade i to: lokal-restoran (651,84 m2) i prodavnicu (311,13 m2). Drugotuženi je izdao potvrdu od 27.10.1969. godine da je pravni prethodnik tužioca u celosti izmirio obaveze po osnovu kupovine posebnih delova zgrada, pri čemu su sačinjeni i Zapisnici o primopredaji od 15.10.1969. godine lokal-restorana (651,84 m2) i prodavnice (311,13 m2). Tužilac je dostavio ugovore o zakupu predmetnih poslovnih prostorija koje je zaključivao kao zakupodavac sa fizičkim i pravnim licima počevši od 1994. godine, kao dokaz u je i u državini istih.

Iz izvoda lista nepokretnosti br. ... KO ... od 02.11.2016. godine utvrđeno je da je kao nosilac prava svojine na predmetnoj stambenoj zgradi za kolektivno stanovanje, kao i na predmetnim poslovnim prostorijama za koje nije utvrđena delatnost upisan Holding korporacija „Komgrap“ AD Beograd, a da su predmetna zgrada i poslovne prostorije izgrađene na gradskom građevinskom zemljištu u državnoj svojini.

Rešenjem Odeljenja za finansije SO Voždovac od 09.12.1963. godine eksproprisane su u potpunosti iz poseda ranijih vlasnika, stambene zgrade uz naknadu i prenete u društvenu svojinu u korist Građevinskog preduzeća „Komgrap“ u Beogradu u svrhu izgradnje stambenog bloka, porodične stambene zgrade među kojima je i izgrađena predmeta stambena zgrada.

Iz dopisa RGZ SKN Voždovac od 04.07.2023. godine i dopune zapisnika o izlaganju RGZ Komisije za izlaganje na javni uvid podataka o nepokretnosti i pravima na njima od 22.06.2010. godine proizlazi da je do stupanja na snagu Katastra nepokretnosti za KO Voždovac kp. br. ... bila upisana u ZKUL br. ... KO ..., te da je u postupku izlaganja podataka premera na javni uvid radi izrade katastra nepokretnosti izvršen upis stambene zgrade za kolektivno stanovanje u ul. Ustaničkoj i upis: poslovnog prostora br. 1, za koji nije utvrđena delatnost, površine 408 m2, u prizemlju objekta br. 1, izgrađenog na kp. br. .../..., poslovnog prostora br. 2 za koji nije utvrđena delatnost, površine 212 m2, u prizemlju objekta br. 1, izgrađen na kp. br. .../..., poslovni prostor br. 3 za koji nije utvrđena delatnost, površine 212 m2 u prizemlju objekta br. 1, izgrađen na kp. br. .../..., na kojima je sa pravom privatne svojine upisana Holding korporacija „Komgrap“ AD Beograd sa udelom 1/1, kao i promena podataka na osnovu nakandno dostavljene dokumentacije.

Iz nalaza i mišljenja sudskog veštaka građevinske struke utvrđena je istovetnost nepokretnosti iz zaključenih ugovora tužioca sa nepokretnostima koje su predmet prodaje u izvršnom postupku javnog izvršitelja Mirjane Dimitrijević. Veštak je na osnovu dokumentacije u spisima i izlaskom na lice mesta utvrdio da je predmetni poslovni prostor za potrebe davanja u zakup podeljen na veći broj celina i delimično samostalnih jedinica. Dao je objašnjenje za razliku u površini od 73 m2, jer su podaci o površinama poslovnih prostora menjani u toku izgradnje, izmene i dopune, a pored toga u izvođenju radova površine navedene u projektnoj dokumentaciji su takođe menjane i zbog toga posebna komisija izvođača i investitora vrši merenje izvedenih površina i na osnovu toga je sačinila dopunski ugovor, zbog čega su površine u osnovnom ugovoru promenjene sa novim površinama u dopunskom ugovoru. Takođe, pri izvođenju zaključka u pogledu istovetnosti poslovnog prostora veštak je imao u vidu i crteže poslovnog prostora čiju validnost i verodostojnost prvotuženi nije osporio na kojima je prikazan poslovni prostor koji je upisan u listu nepokretnosti ... KO ... sa ukupnom površinom 408 m2 + 415 m2, i na licu mesta veštak je pregledao prostor na prizemlju i na prvom spratu i zaključio da on predstavlja prostor koji je faktički prikazan na dostavljenim crtežima, pri činjenici da su zakupci izvršili preuređenje zakupljenog prostora, ali bez izmene postojećeg gabariteta koji su izvedeni u skladu sa arhivskom dokumentacijom.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da je tužilac vanknjižni vlasnik predmetnih nepokretnosti koje je stekao na osnovu Ugovora br. 12968/1 od 15.07.1968. godine od pravnog prethodnika drugotuženog, koji je izmenjen Dopunskim ugovorom br. 17753/1 od 23.10.1969. godine kojima su precizirane površine poslovnog prostora, tako da se prodavac obavezao da kupcu isporuči u objektu u Ustaničkoj ulici, dva lokala u ukupnoj površini od 962,97 m2, kao posebne fizičke delove zgrade i to lokal-restoran (651,84 m2) i prodavnicu (311,13 m2). Prvostepeni sud utvrđuje da su nepokretnosti iz ugovora i dopunskog ugovora bile u režimu društvene svojine, s obzirom da su rešenjem Odeljenja za finansije SO Voždovac od 09.12.1963. godine eksproprisane nepokretnosti u potpunosti uz naknadu i prenete u društvenu svojinu u korist Građevinskog preduzeća „Komgrap“ u svrhu izgradnje stambenog bloka, u okvitu koga i stambena zgrada u kojoj se nalaze sporni poslovni prostori. Dalje, ugovorne strane, pravni prethodnik tužioca i pravni prethodnik drugotuženog bile su društvena pravna lica, te stupanjem na snagu Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije, predmetne nepokretnosti postale su sredstva u svojini Republike Srbije za koje je propisano sprovođenje uknjižbe u odgovarajuću javnu knjigu o evidenciji ispunjenosti i pravima na njima do 31.12.1997. godine. Kasnijim propisima i to Zakonom o javnoj svojini iste predstavljaju javnu svojinu prema članu 2. za koji je isto tako u članu 25. propisan upis u javne knjige o nepokretnostima i pravima na njima. S obzirom na navedeno, prvostepeni sud izvodi zaključak da pored toga što upis u javne knjige o nepokretnostima nije izvršen u korist tužioca, isto ne utiče na pravo vanknjižne svojine koje je tužilac stekao jer ima punovažan osnov i to ugovor o sticanju prava svojine tj. isplatio je ugovornu cenu i nalazi se u državini nepokretnosti.

Ceneći navode prvotuženog kao revidenta, revizijski sud nalazi da se isti ne mogu prihvatiti kao osnovani u pogledu pogrešne primene materijalnog prava. Pravilan je zaključak nižestepenih sudova da tužilac ima pravo koje sprečava izvršenje. Naime, pravni prethodnik tužioca je na osnovu pravnog posla sa pravnim pravnim prethodnikom drugotuženog stekao sporne poslovne prostore. Radi se o ugovorima koji su zaključeni između društvenih pravnih lica, pravnog prethodnika tužioca i pravnog prethodnika drugotuženog. Donošenjem Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije poslovni prostori koji su bili u društvenoj svojini sa pravom korišćenja od strane lokalne samouprave i njenih preduzeća postala su sredstva u državnoj svojina po samom zakonu, a koji način sticanja svojine je predviđen i Zakonom o osnovama svojinskopravnih odnosa. Iz utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi da je Gradsko stambeno preduzeće koje je bilo kupac spornih nepokretnosti poslovalo preko OOUR-a „Poslovni prostor“ do 1976. godine, kada je došlo do izdvajanja u novoosnovano Preduzeće za razvoj, održavanje i zakup poslovnog prostora „Poslovni prostor“ Beograd. Zatim je 1988. godine celokupna imovina RO „Poslovni prostor“ preneta bez naknade zajedničkom Fondu poslovnog prostora opština i Grada. Rešenjem o izuzimanju poslovnih zgrada i poslovnih prostora iz zajedničkog Fonda poslovnog prostora opština i Grada, Skupštine Grada Beograda od 18.07.1997. godine, poslovne prostorije su izuzete iz zajedničkog Fonda i poverene na upravljanje Direkciji za poslovni prostor Grada Beograda, a koja kasnije postaje Agencija za poslovni prostor Grada Beograda, na osnovu Odluke o gradskoj upravi Grada Beograda („Sl. list Grada Beograda“, br. 36/2004 od 21.12.2004. godine i br. 51/2008 od 17.12.2008. godine) koja je prestala da postoji, te stupanjem na snagu Zakona o javnoj svojini i predmetn poslovni prostor postaje javna svojina lokalne samouprave, odnosno tužioca. Sledem navedenog pravilne su nižestepene odluke o osnovanosti zahteva za proglašenje nedopuštenosti izvršenja.

Pozivanje revidenta na pravnosnažnu presudu Višeg suda u Beogradu P 13783/2018 od 31.01.2025. godine kojom je odbijen zahtev tužioca Grada Beograda protiv tuženog „AA“ d.o.o. ..., kupca u izvršnom postupku, kojim je tražio da se utvrdi njegovo pravo javne svojine na poslovnim prostorima, ne utiče na činjenicu da je tužilac imao pravo da zahteva da se proglasi da je nedopušteno izvršenje na predmetu izvršenja. S druge strane s obzirom da je izvršenje sprovedeno, pravnosnažnom odlukom u ovoj pravnoj stvari, ne dira se u stečeno pravo svojine kupca u izvršnom postupku, ali ista daje osnova za neka druga prava.

Revizijski navodi u pogledu nepostojanja identičnosti između poslovnog prostora iz ugovora tužioca i pravnog prethodnika tužioca i poslovnih prostora koji su bili predmet prodaje u izvršnom postupku se ne mogu prihvatiti kao osnovani s obzirom na utvrđeno činjenično stanje, jer iz nalaza sudskog veštaka građevinske struke, koje je prvostepeni sud prihvatio u celosti, proizlazi da se radi o identičnim prostorima pri čemu su dati razlozi zbog kojih je došlo do promene u površini u dopunskom ugovoru i u postojećim poslovnim prostorima.

Revizijski sud je cenio i ostale navode, ali su isti bez uticaja na pravilnost drugostepene odluke.

Na osnovu gore navedenog odlučeno je kao u izreci presude primenom člana 414. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Matković Stefanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković