Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu primenom člana 408. i člana 403. stav 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Sl. glasnik RS“, br.72/11...10/23), u vezi člana 92. Zakona o uređenju sudova („Sl. glasnik RS“, br.10/23) i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u periodu od 1991. godine do 1994/1995 godine od svojih ličnih sredstava, uz saglasnost tadašnjeg rukovodstva DP „Novi Sad Gas“, izgradio gasnu mrežu na ... u ..., u ukupnoj dužini od 3057 m, koju mrežu je tuženi spojio na svoju glavnu gasnu mrežu i na istu priključio potrošače na ... . Parnične stranke nisu ugovorom regulisale svoje međusobne odnose povodom izgradnje predmetne gasne mreže. Gasna mreža je i danas u funkciji u onom stanju kako ju je tužilac izgradio, a tuženi nije tužiocu nadoknadio vrednost radova i materijala na izgradnji mreže, niti mu je platio bilo kakvu naknadu za njeno korišćenje. Interes tužioca za izgradnju ove gasne mreže bio je taj što je na području ... imao mnogo zemlje, koju zemlju je parcelisao i prodavao, a kupcima je odgovaralo da postoji priključak za gas, dok je interes tuženog, koji u to vreme nije imao sredstava za izgradnju ove mreže, bio da tužilac izgradi od svojih sredstava gasnu mrežu, a da tuženi priključi potrošače, te da je prećutni dogovor sa tadašnjim rukovodstvom tuženog bio da se tužiocu jednog dana, kada se skupe sredstva, nadoknadi vrednost ovih radova. Iz nalaza i mišljenja sudskog veštaka građevinske struke prvostepeni sud je utvrdio tržišnu vrednost izvedenih građevinskih radova i utrošenog materijala na izgradnji deonice gasovodne mreže i naknade za korišćenje gasovodne mreže za distribuciju prirodnog gasa na ... za traženi period.

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je delimično usvojio tužbeni zahtev tužioca, nalazeći da je osnovan prigovor zastarelosti potraživanja tužioca na ime vrednosti izvedenih građevinskih radova i ugrađenog materijala na deonici gasovodne mreže, primenom člana 371. Zakona o obligacionim odnosima (ZOO), s obzirom da je utvrdio da je tužilac predmetnu gasovodnu mrežu izgradio u periodu od 1991. godine do 1994/1995 godine, kada je tuženi i faktički preuzeo mrežu i pustio gas kroz nju, pa kako je tužilac tužbu poneo 07.05.2013. godine, zaključio je da je ovo potraživanje tužioca zastarelo, s obzirom da je protekao opšti rok zastarelosti potraživanja od 10 godina iz člana 371. ZOO. Odlučujući o zahtevu tužioca za naknadu na ime korišćenja gasovodne mreže, prvostepeni sud je usvojio ovaj tužbeni zahtev tužioca, s obzirom da tuženi od dana kada je faktički preuzeo gasnu mrežu tužioca odnosno kroz istu pustio gas, pa do današnjeg dana nesmetano koristi ovu gasnu mrežu za distribuciju gasa do potrošača na ... u ..., za šta je naplatio priključke i naplaćuje naknadu za korišćenje gasa. Prvostepeni sud je smatrao da iako između parničnih stranaka nije zaključenm poseban ugovor shodno članu 12. stav 2. ranije važećeg Zakona o transportu, distribuciji i korišćenju prirodnog gasa kojim bi se prilikom preuzimanja predmetne gasne mreže u osnovno sredstvo tuženog regulisala prava tužioca, kao investitora, smatrao je da tužilac osnovano od tuženog potražuje naknadu na ime korišćenja gasovodne mreže, a čiju visinu je utvrdio na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka.

Drugostepeni sud je odlučujući o žalbama parničnih stranaka potvrdio prvostepenu presudu u delu u kome je odbijen, kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca da se obaveže tuženi da mu na ime vrednosti izvedenih građevinskih radova i ugrađenog materijala na gasovodnoj mreži isplati iznos od 43.746 evra u dinarskoj protivvrednosti prema srednjem kursu NBS na dan isplate sa kamatom od presuđenja do isplate, jer je smatrao da je prvostepeni sud pravilno ocenio prigovor zastarelosti ovog potraživanja tužioca, pravilnom primenom materijalnog prava. Međutim, odlučujući o žalbi tuženog u delu u kome je tuženi obavezan da tužiocu na ime korišćenja gasovodne mreže za protok gasa u ... u naselju ..., isplati iznos od 2.748.208,00 dinara, preinačio je prvostepenu presudu i odbio, kao neosnovan ovaj tužbeni zahtev tužioca, primenom odredbi Zakona o transportu, distribuciji i korišćenju prirodnog gasa („Sl. glasnik RS“, br.66/91 i 12/96,), koji se primenjivao u vreme izgradnje predmetne gasovodne mreže. Ovo, jer parnične stranke nisu ugovorom regulisale svoja međusobna prava i obaveze, s obzirom da iz navedenog zakona proizlazi da su morala biti zaključena dva ugovora u pismenoj formi između parničnih stranaka, te da tužilac nema svojstvo investitora ili suinvestitora, niti svojinska prava na gasovodnoj mreži odnosno spornom delu gasovoda, a sledom čega bi imao osnova da traži naknadu za korišćenje istog.

Po oceni Vrhovnog suda, suprotno navodima revizije, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo.

Tužilac od tuženog potražuje naknadu na ime vrednosti izvedenih građevinskih radova i ugrađenog materijala na gasovodnoj mreži na ... u ..., dužine 3057 m i naknadu za korišćenja te gasovodne mreže za period od 10.05.2003. godine do 10.03.2017. godine.

Suprotno navodima revizije, nižestepeni sudovi su pravilno zaključili da je zastarelo potraživanje tužica naknade na ime vrednosti izvedenih građevinskih radova i ugrađenog materijala na delu gasovodne mreže na ... u ... . Naime, kod utvrđenog da je tužilac u periodu od 1991. do 1994/1995 godine iz svojih ličnih sredstava, uz saglasnost tadašnjeg rukovodstva DP „Novi Sad Gas“ izgradio gasnu mrežu na ... u ..., u dužini od 3057 m, koju je tuženi spojio na svoju glavnu gasnu mrežu i na istu priključio potrošače na ..., pa s obzirom na to da je predmetna mreža građena u periodu od 1991. godine do 1994/1995 godine (kada je gas i pušten kroz mrežu), da je tužba podneta 07.05.2013. godine, to je pravilan zaključak nižestepenih sudova da je ovo potraživanje tužioca zastarelo, pravilnom primenom člana 371. ZOO, jer je od izgradnje do podnošenja tužbe prošlo više od 10 godina.

Pravilno je odlučio drugostepeni sud kada je preinačio prvostepenu presudu i odbio, kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca za isplatu naknade za korišćenje gasovodne mreže za period od 10.05.2003. godine do 10.03.2017. godine, pravilnom primenom odredbi Zakona o transportu, distribuciji i korišćenju prirodnog gasa („Sl. glasnik RS“, br.66/91 i 12/96), koji se primenjivao do 2004. godine, kada je donet Zakon o energetici, koji je regulisao ovu oblast. Prema navedenom zakonu i to članu 12. stav 1., ako u izgradnji gasovoda učestvuju potrošači prirodnog gasa ulaganjem finansijskih sredstava, prava i obaveze tih potrošača i preduzeća koje obavlja delatnost transporta, odnosno distribucije prirodnog gasa, utvrđuje se ugovorom kojim se uređuje naročito: uslovi i način izgradnje gasovoda, troškovi i način obezbeđivanja sredstava za tu izgradnju, kao i prava po osnovu njihovog učešća u finansiranju i izgradnji gasovoda u skladu sa posebnim zakonom. Ukoliko je investitor gasovoda drugo pravno lice ili fizičko lice, preduzeće koje obavlja delatnost transporta, odnosno distribucije prirodnog gasa, preuzima gasovod u svoje osnovno sredstvo o čemu to preduzeće i investitor zaključuju ugovor, kojim se pored ostalog utvrđuje pravo investitora na udeo ukupnog kapitala preduzeća, odnosno druga prava u skladu sa posebnim zakonom (stav 2. istog člana). S obzirom na to, kako je to pravilno zaključio drugostepeni sud, ovim zakonom je omogućeno fizičkom licu da investira u izgradnju gasovodne mreže, uz obavezu da sa preduzećem za distribuciju prirodnog gasa prethodno ugovorom utvrdi uslove i način izgradnje gasovoda, troškove i način obezbeđivanja sredstva za tu izgradnju, kao i prava poslovnog učešća u finansiranju izgradnje gasovoda u skladu sa posebnim zakonom. Ukoliko je fizičko lice bilo investitor gasovoda morao se zaključiti i ugovor između fizičkog lica kao investitora i preduzeća za transport prirodnog gasa kojim preduzće preuzima u osnovno sredstvo gasovod i kojim se regulišu međusobna prava stranaka ugovornica. Stoga, s obzirom na to da stranke nisu regulisale svoje međusobne odnose vezano za izgradnju gasovodne mreže, pravilan je zaključak drugostepenog suda da tužilac nema pravo na traženu naknadu, sa kojih razloga su neosnovani navodi revizije tužioca o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Vrhovni sud nije cenio navode revizije kojima se osporava ocena izvedenih dokaza, jer se njima zapravo osporava utvrđeno činjenično stanje, što u postupku po reviziji nije dozvoljeno (član 407. stav 2. ZPP).

Imajući u vidu izneto, primenom člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković