-za oktobar 2006. godine 7.149,01 dinar, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14.11.2006. godine, do konačne isplate;

-za novembar 2006. godine 6.819,69 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 13.12.2006. godine, do konačne isplate;

-za decembar 2006. godine 7.222,62 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 12.01.2007. godine, do konačne isplate;

-za januar 2007. godine 11.049,93 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 09.02.2007. godine, do konačne isplate;

-za februar 2007. godine 2.529,44 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 09.03.2007. godine, do konačne isplate;

-za mart 2007. godine 5.170,64 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 05.04.2007. godine, do konačne isplate;

-za april 2007. godine 6.943,73 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 04.05.2007. godine, do konačne isplate;

-za maj 2007. godine 4.483,86 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 08.06.2007. godine, do konačne isplate;

-za juni 2007. godine 4.810,43 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 06.07.2007. godine, do konačne isplate;

-za juli 2007. godine 2.286,75 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.08.2007. godine, do konačne isplate;

-za avgust 2007. godine 1.909,73 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 12.09.2007. godine, do konačne isplate;

-za septembar 2007. godine 4.786,32 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 16.10.2007. godine, do konačne isplate;

-za oktobar 2007. godine 1.471,54 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 12.11.2007. godine, do konačne isplate;

-za novembar 2007. godine 2.550,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.12.2007. godine, do konačne isplate;

-za decembar 2007. godine 4.342,32 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14.01.2008. godine, do konačne isplate;

-za mart 2008. godine 2.135,58 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 08.04.2008. godine, do konačne isplate;

-za april 2008. godine 1.573,58 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 08.05.2008. godine, do konačne isplate, sve u roku od 15 dana od dana prijema presude, pod pretnjom izvršenja.

OBAVEZUJE SE tuženi da tužilji AA isplati pripadajuće doprinose za obavezno socijalno osiguranje Republičkom fondu PIO zaposlenih Služba ..., doprinose za slučaj nezaposlenosti Nacionalnoj službi za zapošljavanje Filijala ... i doprinose za zdravstveno osiguranje Zavodu za zdravstveno osiguranje RS Filijala ..., obračunate na iznos iz stava 1. presude kao razliku od isplaćenih do pripadajućih iznosa po osnovu visine zarade za period od 01.01.2006. do 30.04.2008. godine, sve u roku od 15 dana od dana presuđenja pod pretnjom prinudnog izvršenja.

II USVAJA SE tužbeni zahtev tužilje BB, pa se obavezuje tuženi ''GG'' ... da joj na ime razlike između isplaćenih i pripadajućih iznosa zarade, isplati sledeće iznose:

-za januar 2006. godine 11.717,98 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 20.07.2006. godine, do konačne isplate;

-za februar 2006. godine 7.620,62 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 20.07.2006. godine, do konačne isplate;

-za mart 2006. godine 11.724,01 dinar, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 04.08.2006. godine, do konačne isplate;

-za april 2006. godine 10.560,80 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 09.08.2006. godine, do konačne isplate;

-za maj 2006. godine 10.560,79 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 22.08.2006. godine, do konačne isplate;

-za juni 2006. godine 10.661,29 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 12.09.2006. godine, do konačne isplate;

-za juli 2006. godine 10.020,86 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 27.09.2006. godine, do konačne isplate;

-za avgust 2006. godine 7.479,04 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 27.09.2006. godine, do konačne isplate;

-za septembar 2006. godine 10.618,94 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 13.10.2006. godine, do konačne isplate;

-za oktobar 2006. godine 10.618,94 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14.11.2006. godine, do konačne isplate;

-za novembar 2006. godine 9.767,83 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 13.12.2006. godine, do konačne isplate;

-za decembar 2006. godine 10.176,07 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 12.01.2007. godine, do konačne isplate;

-za januar 2007. godine 9.043,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 09.02.2007. godine, do konačne isplate;

-za februar 2007. godine 10.057,02 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 09.03.2007. godine, do konačne isplate;

-za mart 2007. godine 10.057,01 dinar, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 05.04.2007. godine, do konačne isplate;

-za april 2007. godine 10.057,02 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 04.05.2007. godine, do konačne isplate;

-za maj 2007. godine 10.057,02 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 08.06.2007. godine, do konačne isplate;

-za juni 2007. godine 10.160,48 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 06.07.2007. godine, do konačne isplate;

-za juli 2007. godine 8.232,43 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.08.2007. godine, do konačne isplate;

-za avgust 2007. godine 9.927,97 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 12.09.2007. godine, do konačne isplate;

-za septembar 2007. godine 6.291,78 dinara zakonskom zateznom kamatom počev od 16.10.2007. godine, do konačne isplate, sve u roku od 15 dana od dana prijema presude pod pretnjom izvršenja.

OBAVEZUJE SE tuženi da tužilji BB uplati pripadajuće doprinose za obavezno socijalno osiguranje Republičkom fondu PIO zaposlenih Služba ..., doprinose za slučaj nezaposlenosti Nacionalnoj službi za zapošljavanje, Filijala ... i doprinose za zdravstveno osiguranje Zavodu za zdravstveno osiguranje RS Filijala ..., obračunate na iznos iz stava šestog presude kao razliku od isplaćenih do pripadajućih iznosa po osnovu visine zarade za period od 01.01.2006. do 30.09.2007. godine, a sve u roku od osam dana od dana presuđenja pod pretnjom prinudne naplate.

III ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 3290/14 od 26.01.2015. godine.

IV Svaka stranka snosi svoje troškove.

O b r a z l o ž e nj e

Pobijanom presudom ukinuta je presuda Osnovnog suda u Jagodini P1 br. 329/12 od 25.04.2014. godine (izreka u stavu 1). Istom presudom odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca AA i BB radi isplate razlike između isplaćene i neisplaćene zarade primenom koeficijenta iz člana 27. PKU kod poslodavca za period od januara 2006. pa zaključno aprilom 2008. godine; odbijen je kao neosnovan takođe tužbeni zahtev radi uplate pripadajućih doprinosa za Fond PIO; stavom 4. izreke, obavezan je tuženi da tužiljama AA i BB na ime naknade troškova za regres isplati sume bliže utvrđene izrekom.

Protiv pravnosnažne drugostepene presude u odbijajućim delovima i to u stavovima drugom, trećem, sedmom, osmom i trinaestom (naknade štete zbog gubitka zarade, uplate doprinosa i troškova spora) revizije su izjavile tužilje AA i BB, a u usvajajućem delu tuženi, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. ZPP, pa je našao da je revizija tužilja AA i BB osnovana, a da je revizija tuženog neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Tužilje su bile zaposlene kod tuženog u spornom periodu (2006-2008. godina). Tužilja AA prvobitno je bila prodavac, zatim pomoćnik šefa i kasnije šef samoposluge. Tužilja BB počev od 2004. godine radila na radnom mestu administrativnog referenta – sekretarice. Prilikom zaključenja ugovora o radu za obe tužilje utvrđen je koeficijent poslova koji je manji od predviđenog (član 27. Pojedinačnog kolektivnog ugovora) koji je u spornom periodu bio na snazi. Tako je za tužilju A bio predviđen početni koeficijent od 2,45 (KV prodavac – 1), a ugovor o radu je zaključen sa koeficijentom 1,30. Koeficijent za tužilju B je bio preko 2, a ugovor o radu je zaključen sa koeficijentom 1,30. Veštačenjem od strane veštaka ekonomske struke utvrđena je visina razlike prema ceni rada koja je postojala u spornom periodu (nije postignuta saglasnost između učesnika Kolektivnog ugovora o promeni cene rada pa je relevantna cena ona koja je bila u prethodnom periodu). Parnične stranke nisu imale primedbe u pogledu visine štete utvrđene nalazom i mišljenjem veštaka.

Kod takvog činjeničnog stanja, drugostepeni sud je posle održane glavne rasprave u žalbenom postupku odbio tužbeni zahtev tužilja, u pogledu naknade štete za razliku između isplaćene i pripadajuće zarade, a delimično usvojio zahtev za naknadu štete za korišćenje godišnjeg odmora i regresa za godišnji odmor.

Tumačeći PKU (čl. 26. i 27.) od 07.03.2005. godine (donet pre stupanja na snagu Zakona o radu iz 2005. godine), drugostepeni sud je zaključio da je tužbeni zahtev neosnovan zato što se cena rada za najednostavniji posao utvrđuje aneksom ugovora za period od tri meseca; da su učesnici kolektivnog ugovora bili dužni da u roku od pet dana po isteku poslednjeg meseca za koje je ugovorena cena rada za najednostavniji posao pristupe pregovaranju radi utvrđivanja nove cene rada; da ako se ne postigne dogovor o ceni rad za najednostavniji posao za naredni period primenjuje se cena rada utvrđena za prethodni mesec; da se pregovori nastavljaju i da se po konačnom uređenju cene rada za najednostavniji posao ima izvršiti isplata razlike za prethodni period.

Kako je navedenim odredbama ''propisano da se cena rada za najednostavniji posao utvrđuje pregovaranjem a da se cena radnog mesta utvrđuje tako što se cena rada za najednostavniji posao pomnoži sa određenim koeficijentima, i kako dogovor nije postignut to žalbeni sud smatra da tužioci nemaju pravo na isplatu razlike jer PKU od 07.03.2005. godine ne sadrži elemente za obračun osnovne zarade, niti zarade po osnovu radnog učinka. Nije utvrđena cena rada za najednostavniji posao jer nije pokrenuta inicijativa za promene, pa kako je zarada isplaćivana na osnovu ugovora o radu, to zaposleni nisu pretrpeli štetu. U pogledu regresa za korišćenje godišnjeg odmora sud je prihvatio navode tužilaca da su koristili godišnji odmor u spornom periodu i da im je regres obračun isplaćen u manjem iznosu od onog što je predviđeno članom 44. PKU iz 2005. godine.

Na utvrđeno činjenično stanje nepravilno je primenjeno materijalno pravo kada je tužbeni zahtev delimično odbijen.

Naime, po Zakonu o radu, prava obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa uređuju se zakonom, posebnim zakonom kao i kolektivnim ugovorom i ugovorom o radu (član 1); opšti i poseban kolektivni ugovor moraju biti u saglasnosti sa zakonom (član 4); kolektivni ugovor i pravilnik o radu i ugovor o radu ne mogu da sadrže odredbe kojima se zaposlenom daju manja prava ili utvrđuju nepovoljniji uslovi rada (član 8. stav 1); opštim aktom i ugovorom o radu mogu da se utvrde veća prava i povoljniji uslovi rada od prava i uslova utvrđenih zakonom kao i druga prava koja nisu utvrđena zakonom, ako zakonom nije drukčije određeno (član 8. stav 2) i na kraju ako opšti akt i pojedine njegove odredbe utvrđuju nepovoljnije uslove rada od uslova utvrđenih zakonom primenjuju se odredbe zakona (član 9).

Kolektivni ugovori važe tri godine (član 263. Zakona o radu). Pre isteka roka mogu prestati sporazumom ili otkazom na način predviđen tim ugovorom (član 264). Odredbe Kolektivnog ugovora koji je na snazi, a koje nisu u suprotnosti sa zakonom ostaju na snazi (član 284. stav 1).

Ugovor o radu mora biti u saglasnosti sa pravilima opšteg akta - PKU (član 8. Zakona o radu) u pogledu značaja i složenosti radnog mesta (koeficijenta) koji je nepromenljiva kategorija, za razliku od cene rada koja može da podleže promenama.

U konkretnom slučaju poslodavac je zaključujući pojedinačne ugovore o radu postupio suprotno pravilu sadržanom u članu 27. Pojedinačnog kolektivnog ugovora jer je zaposlenoj AA smanjio koeficijente na 1,30 (slično je postupio i u odnosu na drugu tužilju). U toj situaciji primenjuje se pravilo iz Pojedinačnog kolektivnog ugovora jer ugovor nije mogao biti zaključen na štetu zaposlenog niti je poslodavac mogao priznati manje prava nego što to predviđa opšti akt. U članu 31. stav 3. Pojedinačnog kolektivnog ugovora je predviđeno da se cena rada, odnosno koeficijent zaposlenog za obavljanje posla ne može utvrditi u manjem iznosu od osnovne cene rada posla odnosno koeficijenta posla na koje je zaposleni raspoređen predviđene Kolektivnim ugovorom. Veštak ekonomske struke je utvrdio visinu štete na osnovu smanjenog koeficijenta, a ne mesečne cene rada.

Drugostepeni sud se bavio cenom rada oko koje nije postignuta saglasnost, što nije od presudnog značaja jer je poslodavac morao da poštuje sopstveni opšti akt u pogledu vrednovanja radnog mesta (cena rada se može menjati u zavisnosti od rezultata poslovanja).

Imajući u vidu izloženo revizijski sud je preinačio drugostepenu presudu zbog pogrešne primene materijalnog prava i usvojio tužbeni zahtev obe tužilje radi naknade štete zbog pogrešno obračunatih zarada (u revizijskom postupku se ne može ispitivati visina niti vršiti ocena dokaza). Na novu osnovicu one imaju pravo i na doprinose za obavezno socijalno osiguranje i osiguranje za slučaj nezaposlenosti.

U pogledu stava drugostepenog suda o naknadi štete zbog neiskorišćenog godišnjeg odmora i regresa prihvata se argumentacija drugostepenog suda i ova odluka se posebno ne obrazlaže (član 414. stav 2. ZPP).

Iz napred iznetih razloga odlučeno je kao u stavu I, II i III izreke.

Revizijski sud je odlučio da svaka stranka snosi svoje troškove bez obzira na činjenicu što bi tužilje koje su uspele u sporu imale pravo na naknadu troškova. Punomoćnik tužilja nije obrazložio troškovnik ni u prvostepenom, a ni u drugostepenom postupku. To nije učinio ni u reviziji zahtevajući ''naknadu troškova'' bez obrazloženja. Troškovi nisu opredeljeni ni po vrsti, ni po visini, niti je izvršeno razgraničenje između tužilaca, što je sve suprotno pravilu iz člana 163. stav 2. ZPP.

Na osnovu člana 165. stav 2. ZPP odlučeno je kao u stavu IV izreke.

Predsednik veća sudija

Predrag Trifunović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić