.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI KASACIONI SUD
Rev 4534/2020
12.11.2020. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branislava Bosiljkovića, predsednika veća, Branke Dražić i Danijele Nikolić, članova veća, u parnici tužilje AA iz ..., čiji je punomoćnik Dušan Mihajlović advokat iz ..., protiv tuženog BB iz ..., čiji je punomoćnik Avdo Hodžić advokat iz ..., radi ustanovljavanja prava stvarne službenosti prolaza, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1918/19 od 29.05.2020. godine, u sednici veća održanoj dana 12.11.2020. godine, doneo je
P R E S U D U
ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1918/19 od 29.05.2020. godine.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1918/19 od 29.05.2020. godine, stavom prvim izreke, ukinuta je presuda Osnovnog suda u Novom Pazaru P 979/18 od 13.02.2019. godine i presuđeno tako što je delimično usvojen tužbeni zahtev i u korist povlasne parcele tužilje - parcele .. KO ..., po kulturi njiva III klase upisana u list nepokretnosti .. KO ..., ustanovljeno pravo stvarne sezonske kolske službenosti u periodu od 15. marta do 20. oktobra i stalne pešačke službenosti preko poslužne parcele tuženog - parcele .. KO ..., njiva III klase, površine 89,92 ara upisane u list nepokretnosti .. KO ..., putem koji počinje od asfaltiranog puta, od tromeđe parcela .., .. i .. KO ... i prostire pravcem sever-jug, neposredno uz međnu liniju sa parcelom .. KO ... u dužini od 32,20 m i širini od 4 m, a zatim skreće u pravcu zapad-istok u dužini od 3+22 m i širini od 4 m neposredno uz međnu liniju sa parcelom .. KO ... a završava ulaskom u povlasnu parcelu tužilje .., što je tuženi dužan da prizna i dozvoli tužilji da nesmetano ostvaruje opisanu službenost u roku od 15 dana od dana prijema prepisa presude pod pretnjom prinudnog izvršenja (tačka A) i odbijen tužbeni zahtev kojim je tužilja tražila da se u korist povlasne parcele .. KO ... ustanovi pravo stvarne, stalne kućne i stalne kolske službenosti preko poslužne parcele .. KO ... u merama i granicama opisanim u tački A izreke (tačka B). Stavom drugim izreke odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je, na osnovu člana 404. ZPP, blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno utvrđenog činjeničnog stanja.
O reviziji tuženog nije odlučivano primenom navedene odredbe, jer je članom 403. stav 2. tačka 3. ZPP propisano da je revizija uvek dozvoljena ako je drugostepeni sud usvojio žalbu, ukinuo presudu i odlučio o zahtevima stranaka.
Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija tuženog nije osnovana.
U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je vlasnica parcele .. KO ..., a tuženi je vlasnik parcele .. u istoj katastarskoj opštini. Tužilja je do 2016. godine koristila pešački prolaz preko parcele .. KO ... u svojini njene sestre. Označena parcela nikada nije korišćena za prolaz kolima i poljoprivrednom mehanizacijom. Tužiljina sestra je tokom 2016. godine tu parcelu prodala. Kupac je parcelu ogradio i koristi je kao dvorište kuće sa zasadima stabala voća. Na parcelama stranaka uzgajaju se ratarske i povrtarske kulture, ekstenzivnim načinom obrade zemljišta u kojoj se koristi i poljoprivredna mehanizacija. Radi obrade zemljišta - parcele .. KO ..., održavanja zasada i ubiranja prinosa tužilja mora da koristi deo parcele .. u istoj katastarskoj opštini, u svojini tuženog, jer na drugi način nema pristup svojoj parceli. Korišćenje dela označene parcele je vremenski ograničeno na period od 15. marta do 20. oktobra, a prostorno na put širine 4m uz među parcele u svojini tuženog sa susednom parcelom u svojini trećeg lica.
Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, drugostepeni sud je u ovom sporu pravilno primenio materijalno pravo.
Odredbom člana 49. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano je da je stvarna službenost pravo vlasnika jedne nepokretnosti (povlasno dobro) da za potrebe te nepokretnosti vrši određene radnje na nepokretnosti drugog vlasnika (poslužno dobro) ili da zahteva od vlasnika poslužnog dobra da se uzdržava od vršenja određenih radnji koje bi inače imao pravo vršiti na svojoj nepokretnosti. Prema drugom stavu tog člana, stvarna službenost se može uspostaviti za u određeno vreme ili za određeno doba godine.
Saglasno članu 53. stav 1. i 2. navedenog zakona, stvarna službenost ustanovljava se odlukom suda ili odlukom drugog državnog organa kada vlasnik povlasnog dobra u celini ili delimično ne može koristiti to dobro bez odgovarajućeg korišćenja poslužnog dobra, kao i u drugim slučajevima određenim zakonom, a stiče se danom pravnosnažnosti odluke ako zakonom nije drukčije određeno.
U konkretnom slučaju, tužilja može koristiti parcelu na kojoj ima pravo svojine samo prolazom preko parcele u svojini tuženog, jer je druga parcela (.. KO ...) ograđeno kućno dvorište i preko nje se ne može konstituisati tražena stvarna službenost. Izuzetak je dozvoljen samo ako se drugim pravcem nikako ili bez nesrazmerno velikih troškova ne može prići povlasnom dobru, što ovde nije slučaj. Povlasnu parcelu tužilja koristi za poljoprivrednu proizvodnju, pa je za takav način korišćenja, pored stalne službenosti prolaza pešice, nužno ustanoviti sezonsku službenost prolaza poljoprivrednom mehanizacijom. Sezonska službenost je vremenski ograničena na deo godine u kojem se u tom podneblju vrši uzgoj ratarskih i povrtarskih kultura, dovoljan za obavljanje svih agrotehničkih mera. Sporna stvarna službenost (stalna i sezonska), ustanovljena je uz poštovanje načela restrikcije predviđenog članom 50. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, putem širine 4m koji je neophodan za prolaz mehanizacije i uz ivicu poslužne parcele - njenu među sa susednom parcelom.
Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, revizijom tuženog neosnovano se osporava pravilnost pobijane presude. Doba godine u kojem je ustanovljena službenost prolaza poljoprivrednom mehanizacijom je činjenično pitanje koje je sud, s`obzirom da ne poseduje odgovarajuća stručna znanja, rešio veštačenjem. Tim dokazom je utvrđeno da je vremenski period od 15. marta do 20. oktobra dovoljan za obavljanje svih agrotehničkih mera za ratarsku i povrtarsku proizvodnju, uzimajući u obzir nadmorsku visinu i mikroklimu potesa u kojem se zemljište nalazi. Ovako utvrđena činjenica ne može se uspešno osporiti samo na osnovu tvrdnje revidenta o drugom vremenskom periodu u kojem je trebalo uspostaviti službenog prolaza poljoprivrednom mehanizacijom, već samo argumentovanim stručnim mišljenjem koje je u ovom slučaju izostalo. Tuženi tokom postupka nije postavio određeni zahtev za naknadu u skladu sa članom 53. stav 3. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, zbog čega nisu osnovani njegovi navodi da su sudovi propustili da o tome odluče.
Odluka da svaka od stranaka snosi svoje troškove postupka ustanovljavanja prava stvarne službenosti je pravilna.
Shodno izloženom, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.
Predsednik veća - sudija
Branislav Bosiljković, s.r.
Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić
