U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Biserke Živanović, predsednika veća, Spomenke Zarić i Vesne Subić, članova veća, u parnici tužioca AA iz …, čiji je punomoćnik Mladen Stanimirović, advokat iz …, sa umešačem na strani tužioca BB iz …, protiv tuženih Republike Srbije, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, Odeljenje u Požarevcu, Grada Požarevca, koga zastupa Gradsko prvobranilaštvo Požarevac, JP PTT Saobraćaja Srbija, Radna jedinica Poštanski saobraćaj Požarevac, čiji je punomoćnik VV, GG, DD, oboje iz ..., ĐĐ, EE, ŽŽ, ZZ, svi iz ... i II iz ..., radi utvrđenja prava svojine i prava korišćenja, odlučujući o reviziji tuženog Grada Požarevca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 3422/18 od 31.05.2019. godine, na sednici održanoj 07.07.2021. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog Grada Požarevca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 3422/18 od 31.05.2019. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 3422/18 od 31.05.2019. godine, stavom prvim izreke, ukinuta je presuda Osnovnog suda u Požarevcu P 802/17 od 26.02.2018. godine (kojom je tužbeni zahtev u celosti odbijen). Stavom drugim izreke, utvrđeno je prema tuženima Republici Srbiji i Gradu Požarevcu da je tužilac vlasnik po osnovu gradnje dela stambene zgrade u površini od 35,50 m2, koji se nalazi između tačaka 10, 11, 22, 30 i 10, prema nalazu i mišljenju sa priloženom skicom veštačenja veštaka Miodraga Pavlovića od 31.10.2007. godine i 24.07.2008. godine, koji deo se nalazi na delu kp.br. .../..., kuća i dvorište od 6,00 ari KO ..., ln ..., sa pravom korišćenja zemljišta potrebnog za redovnu upotrebu objekata u površini od 0,85 ari u merama i granicama bliže određenim ovim stavom izreke, a prema nalazu i mišljenju veštaka Miodraga Markovića ol 04.07.2008. godine, pa će tužiocu ova presula poslužiti kao osnov za uknjižbu prava korišćenja sa udelom od 85/600 delova na kp br. .../..., ln ... KO ... u katastru nepokretnosti. Stavom trećim izreke, utvrđeno je prema tuženima Republici Srbiji, GG, DD, oboje iz ..., ĐĐ, EE, ŽŽ, ZZ, svi iz ... i II iz ..., kao pravnim sledbenicima pok. JJ, da je tužilac AA iz ... vlasnik po osnovu gradnje dela stambene zgrade između detaljnih tačaka 30, 22, 7, 6, 8, 9 i 3 u površini od 83,05 m2 i spoljnih stepenica površine 4,28 m2, kao i dela garaže između detaljnih tačaka 5, 15, 32, 31 i 5 u površini od 1,97 m2 na kp.br ..../... od 6,00 ari KO ..., ln ..., u skladu sa mišljenjem veštaka Miodraga Pavlovića od 31.10.2007. godine, sa dopunskim nalazom i mišljenjem od 13.04.2007. godine i nalazom i mišljenjem veštaka Miodraga Markovića od 06.06.2006. godine, te da će ova presuda poslužiti kao osnov za uknjižbu prava korišćenja sa udelom od 163/600 delova na kp.br. .../... u katastru nepokretnosti ... . Stavom četvrtim izreke, utvrđeno je prema tuženima Republici Srbiji i JP PTT Saobraćaja Srbija, Radna jedinica Poštanski saobraćaj Požarevac, da je tužilac vlasnik po osnovu gradnje i to dela garaže u površini od 14,88 m2, koji se nalazi između tačaka 31, 32, 34, 33 i 31 prema nalazu i mišljenju veštaka Miodraga Pavlovića od 31.10.2007, godine i 24.07.2008. godine, koji se nalazi na delu kp.br  .../... od 15,45 ari KO ... ln ..., sa pravom korišćenja zemljišta neophodnog za redovnu upotrebu objekta u površini od 0.45 ari, u merama i granicama: bliže određenim ovim stavom izreke, prema nalazu i mišljenju veštaka Miodraga Markovića od 04.07.2008. godine, koja presuda će tužiocu poslužiti kao osnov za upis prava korišćenja sa udelom od 45/1545 od kp.br. .../..., ln ... KO ..., u katastru nepokretnosti ... . Stavom petim izreke, utvrđeno je prema tuženima Republici Srbiji i Gradu Požarevcu da je tužilac vlasnik po osnovu gradnje dela garaže u površini od 3,10 m2 koji se nalazi između tačaka 3, 4, 33, 34 i 3 prema nalazu i mišljenju veštaka Miodraga Pavlovića od 31.10.2007. godine i 24.07.2008. godine, koji deo se nalazi na delu kp.br. .../... ln ... od 27,62 ara KO ..., ln ..., sa pravom upotrebe zemljišta potrebnog za redovnu upotrebu objekta u površini od 0,34 ara u merama i granicama bliže određenim ovim stavom izreke, prema nalazu i mišljenju veštaka Miodraga Markovića od 04.07.2008. godine, dok objekat na ovom delu parcele postoji, koja presuda će tužiocu poslužiti kao osnov za uknjižbu sa udelom od 34/2762 delova. Stavom šestim izreke, obavezeni su tuženi Republika Srbija, Grad Požarevac i PTT Saobraćaja Srbija, Radna jedinica Poštanski saobraćaj Požarevac da tužiocu na ime troškova postupka solidarno isplate iznos od 222.300,00 dinara. Stavom sedmim izreke, odlučeno je da u odnosu tužioca i tuženih GG, DD, oboje iz ..., ĐĐ, EE, ŽŽ, ZZ, svi iz ... i II iz ... svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u usvajajućem delu (stavovi prvi, drugi, peti i šeti izreke) reviziju je blagovremeno izjavio tuženi Grad Požarevac zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane presude u smislu odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 3. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 i 55/14), Vrhovni kasacioni sud je našao da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1, na koju se neosnovano ukazuje u reviziji. Neosnovani su navodi revizije da je u drugostepenom postupku učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 8. Zakona o parničnom postupku, jer je drugostepeni sud imao u vidu sve okolnosti konkretnog slučaja, činjenično stanje koje je utvrđeno u postupku pred prvostepenim sudom kao i na raspravi pred drugostepenim sudom i za svoju odluku dao jasne i obrazložene razloge.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužiočev otac KK je na osnovu ugovora o kupoprodaji zaključenog sa Stambenim preduzećem iz Požarevca overenim pred Opštinskim sudom u Požarevcu Ov. .../... dana 28.05.1970. godine, teretnim pravnim poslom, kojim je kupio 1/2 kuće sa dvorištem stojeće na kp.br. .../... KO ..., površine 6,04 ari, stekao pravo svojine na delu stambene zgrade na navedenoj parceli, koji deo čini stan koji se tada sastojao od dve sobe, kuhinje, ostave, predsoblja, šupe za ogrev i klozeta, kao i pravo korišćenja dela zemljišta iste parcele u površini od 3,02 ara i svoje pravo uknjižio je u zemljišnoj knjizi. Nakon toga 1975. godine tužiočev otac sazidao je garažu, koja se nalazi delom na kp.br. .../..., delom na kp.br. .../... i delom na kp.br. .../..., sve KO ..., a 80-ih godina prošlog veka izvršio je dogradnju stambene zgrade, s tim što se dograđeni deo nalazi delom na kp.br. .../..., a delom na kp.br. .../... KO ... . Tužilac kao poklonodavac i BB umešač u ovoj parnici, kao poklonoprimac, zaključili su ugovor o poklonu, koji je overen pred Osnovnim sudom u Požarevcu Ov. .../... dana 11.06.2010. godine i aneks ovog ugovora koji je overen pred istim sudom pod Ov3. .../... dana 21.12.2011. godine, koji se odnosi na 2/9 kuće stojeće na kp.br. .../... sa pravom korišćenja odgovarajućeg dela zemljišta na kp.br. .../... kućište i dvorište u površini od 3,02 ari, sve upisano u zk.ul. ... KO ... . Za sve napred navedene parcele su utvrđeni upisi i promene u zemljišnoj knjizi u KO ..., koje su od 1970. godine bile upisane kao Opštenarodna imovina, organ upravljanja na zemljištu Skupština opštine Požarevac, kasnije kao društvena i privatna svojina sa pravom korišćenja, a formiranjem katastra nepokretnosti i izradom digitalnog katastarskog plana, kao svojina Republike Srbije na određenim parcelama i Grada Požarevca na određenim parcelama, sa tačno navedenim delovima (objektima) na kojima postoji privatna svojina ovde tužioca, odnosno umešača i pravnog prethodnika tuženih fizičkih lica, kao i lica sa pravom korišćenja predmetnih parcela. Od kada je otac tužioca 1970. godine kupio nepokretnost, polovinu stambenog objekta i zemljišta (kupoprodajnom cenom u ugovoru obuhvaćena je naknada i za ovo zemljište u površini od 3,02 ara, koje se nalazi na kp.br. .../...) od Stambenog preduzeća, koje ga je i uvelo u posed, u formiranu parcelu na kojoj su se nalazili stambeni objekti, ograđenu sa tri strane, osim prema ulici, granice parcela nisu menjane. Ograda prema ulici postavljena je na mestu stare drvene ograde, u liniji sa ogradama suseda, tako da nije menjana, i građena je po urbanističkim principima što je utvrđeno i veštačenjem, tako da je tužiočev otac sve vreme koristio ono zemljište koje mu je predato od strane Stambenog preduzeća i na tom zemljištu je kasnije dogradio stambeni objekat i sazidao garažu. Tužilac je pokrenuo postupak ozakonjenja objekata izgrađenih na kp.br. .../... bez odobrenja za gradnju, pa je JJ, pravni prethodnik tuženih fizičkih lica, potpisao izjavu overenu pred Opštinskim sudom u Požarevcu Ov. .../... dana 24.07.2002. godine, u kojoj je navedeno da je saglasan sa faktičkim stanjem i državinom na licu mesta, vlasništvo AA iz ..., kao vlasnika 2/9 kuće stojeće na parceli .../... kućište i dvorište od 6,04 ari sa pravom korišćenja odgovarajućeg dela zemljišta.

Veštačenjem je utvrđeno da tužilac na licu mesta drži delove kp.br. .../..., .../..., .../... i .../... sve KO ... kao građevinsku celinu, sa tačno navedenom površinom, merama i granicama, za svaku od parcela, tj. kao građevinsku parcelu na kojoj je izgrađena stambena zgrada i garaža, a svoju građevinsku parcelu ogradio je vidljivom ogradom, te da zemljište koje drži tužilac u površini od 3,27 ari predstavlja zemljište potrebno za redovno korišćenje i održavanje građevinskih objekata.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da je tužbeni zahtev neosnovan, na šta upućuje utvrđeno činjenično stanje i nepravilna aktivna i nepotpuna pasivna legitimacija, zbog čega je isti odbio u celosti.

Drugostepeni sud je ukinuo prvostepenu presudu zbog učinjenih bitnih povreda odredaba parničnog postupka propisanih članom 374. stav 1. u vezi člana 8. i člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP, i nakon održane rasprave pravilno utvrdio činjenično stanje na koje je primenio materijalno pravo, utvrđujući da je osnovan tužbeni zahtev tužioca i usvojio ga u celosti, kako za utvrđenje prava svojine tako i za utvrđenje prava korišćenja.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda odluka drugostepenog suda zasnovana je na pravilnoj primeni materijalnog prava, zbog čega se neosnovano revizijom tuženog Grada Požarevca ukazuje na suprotno.

Odredbom člana 21. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano je da se pravo svojine po samom zakonu, između ostalog, stiče i stvaranjem nove stvari i gradnjom na tuđem zemljištu. Odredbama čl. 24-26. istog zakona propisani su uslovi pod kojima graditelj može steći pravo svojine građenjem na tuđem zemljitu, a pri čemu sticanje prava svojine zavisi od savesnosti graditelja, protivljena vlasnika zemljišta, vrednosti građevinskog objekta i zemljišta i rokova u kome vlasnik zemljišta može da ostvari svoje pravo.

Shodno citiranim odredbama, ocenjujući navode revizije, Vrhovni kasacioni sud nalazi da se zaključak i odluka drugostepenog suda u pobijanom delu zasniva na pravilnoj primeni materijalnog prava iz člana 21, 22, 24-26. i Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa. Tužiočev otac je po osnovu gradnje, kao savestan graditelj, postao vlasnik dograđenog dela stambene zgrade i garaže, a tužilac je nakon smrti oca po osnovu nasleđa, u smislu čana 20. stav 1. i člana 36. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, stekao pravo svojine na navedenim objektima i to prema svakom od tuženih, kao nosiocima prava na parcelama na kojima se nalaze delovi ovih objekata, na svakoj pojedinoj parceli, kako je to u izreci navedeno, a u skladu sa nalazima i mišljenjima veštaka, kao i pravo korišćenja zemljišta neophodnog za redovnu upotrebu tih objekata dok postoje. Pomenute prostorije koje je tužiočev otac dogradio 80-ih godina sagrađene su na delu parcele u okviru ograđenog placa, koji je tužiočev otac kupio kao definisan i ograđen i to od Stambenog preduzeća, koje ga je uvelo u posed i verovao je da gradi na zemljištu koje je kupio, a nikada ga niko nije ometao u izvođenju opisanih radova na dogradnji stana i izgradnji garaže, ni upisani nosioci prava korišćenja, ni nadležni organ, niti su se tome usprotivili. Suprotno revizijskim navodima, u vreme izgradnje garaže i dogradnje stambene zgrade važio je Zakon o izgradnji investicionih objekata („Službeni glasnik SRS" br 25/73), a donošenje propisa o izgradnji i rekonstrukciji objekata građana, prema članu 1. stav 3. Zakona, bilo je u nadležiosti opštinske skupštine, pravnog prethodnika tuženog Grada Požarevca, Opštine Požarevac, čiji su organi bili nadležni i za sprovođenje tih propisa, dok je ovlašćeno pravno lice predalo zemljište pravnom prethodniku tužioca, uvelo ga u posed, a on je isplatio naknadu i za objekat i za korišćenje zemljišta i stoga je prilikom dogradnje stambenog objekta i izgradnje garaže bio savestan graditelj i koristio zemljište kako mu je predato, te stekao tražena prava pre nego što je postalo javna svojina Grada Požarevca. Neosnovani su revizijski navodi koji se odnose na nepravilnu aktivnu i nepotpunu pasivnu legitimaciju, kao i na sticanje prava korišćenja na delu kp.br. .../... kao javnog dobra, za koje navode je drugostepeni sud dao jasne, precizne i podrobne razloge i objašnjenje, koje u potpunosti prihvata i ovaj sud, zbog čega ih shodno odredbi člana 414. stav 2. ZPP neće detaljno obrazlagati.

Iz izloženih razloga, Vrhovni kasacioni sud je na osnovu člana 414. stav 1. ZPP odlučio kao u izreci presude.

Predsednik veća - sudija

Biserka Živanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić