U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Jelice Bojanić Kerkez, predsednika veća, Vesne Stanković i Radoslave Mađarov, članova veća, u parnici tužilja AA, BB i VV, svih iz ..., čiji je zajednički punomoćnik Ljiljana Živković, advokat iz ..., protiv tuženih GG iz ..., čiji je punomoćnik Žarko Vujović, advokat iz ..., DD iz ..., ĐĐ iz ... i EE iz ..., čiji je zajednički punomoćnik Zoran Stambolić, advokat iz ..., ŽŽ iz ..., čiji je punomoćnik Jasmina Stojiljković, advokat iz ..., ZZ, II i JJ, svih iz ..., radi utvrđenja prava svojine i predaje poseda, odlučujući o reviziji tužilja izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž 2472/2018 od 09.01.2019. godine, u sednici veća održanoj dana 22.03.2023. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužilja izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž 2472/2018 od 09.01.2019. godine.

ODBIJA SE kao neosnovan zahtev tužilja za naknadu troškova revizijskog postupka.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Nišu P 4403/2017 od 06.07.2017. godine, stavom prvim izreke, utvrđeno je da su tužilje na osnovu savesne i zakonite državine na osnovu održaja stekle svojinu na nepokretnosti – kuće površine 28,34 m2, u ulici ... broj ..., na katastarskoj parceli broj ... KO ... – ..., koja se sastoji od tri sobe, kupatila i hodnika, koji predstavljaju zasebnu celinu sa ulazom iz ulice ... ..., ukupne površine 53,39 m2, zajedno sa pravom trajnog korišćenja severnog dela katastarske parecele broj ..., bivše katastarske parcele broj ... KO ... – ..., što su tuženi dužni da priznaju, a ako ne učine ova presuda će služiti kao osnov upisa promene u katastarskim i drugim javnim knjigama. Stavom drugim izreke, obavezan je tuženi GG iz ... da zauzeti deo objekta površine 53,39 m2 koji se sastoji od tri sobe, kupatila i hodnika, koji predstavlja zasebnu celinu sa ulazom iz ulice ... ..., pretvoren u poslovni prostor – trgovinsku radnju, a nalazi se na katastarskoj parceli ... KO ..., preda u državinu tužiljama ispražnjen od lica i stvari. Stavom trećim izreke, tuženi su obavezani da tužiljama solidarno isplate iznos od 1.044.778,00 dinara na ime parničnih troškova.

Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž 2472/2018 od 09.01.2019. godine, preinačena je prvostepena presuda i odbijen tužbeni zahtev kojim je predloženo utvrđenje da su tužilje po osnovu savesne i zakonite državine, na osnovu održaja, stekle svojinu na nepokretnosti – kuće površine 28,34 m2, u ulici ... broj ..., na katastarskoj parceli broj ... KO ... – ..., koja se sastoji od tri sobe, kupatila i hodnika, koji predstavljaju zasebnu celinu sa ulazom iz ulice ... broj ..., ukupne površine 53,39 m2, zajedno sa pravom trajnog korišćenja severnog dela katastarske parcele broj ..., bivše katastarske parcele broj ... KO ... – ..., te obavezivanje tuženih da trpe upis promene na osnovu ove presude u katastarskim i drugim javnim knjigama, kao i za obavezivanje tuženog GG da zauzeti deo objekta površine 53,39 m2, koji se sastoji od tri sobe, kupatila i hodnika, koji predstavljaju zasebnu celinu sa ulazom iz ulice ... broj ..., pretvorene u poslovni prostor – trgovinsku radnju, a nalazi se na katastarskoj parceli broj ... KO ..., preda u državinu tužiljama. Tužilje su obavezane da na ime parničnih troškova isplate tuženoj ŽŽ iznos od 18.000,00 dinara, tuženima GG, KK i LL, za period od utuženja do delimičnog povlačenja tužbe dana 17.05.2012. godine iznos od 306.000,00 dinara, tuženima GG, DD, EE i ĐĐ počev od dana subjektivnog proširenja tužbe 17.05.2012. godine do otkaza punomoćja od strane tuženog GG dana 18.04.2016. godine iznos od 345.000,00 dinara i za period počev od 18.04.2016. godine tuženimaDD, EE i ĐĐ iznos od 120.000,00 dinara i tuženom GG za isti period iznos od 107.620,00 dinara, sve u roku od 15 dana od dana prijema prepisa presude.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilje su blagovremeno izjavile reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP, pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 18/20), Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija nije osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a bitna povreda iz člana 374. stav 1. ZPP bez konkretizacije njene sadržine, odnosno pred kojim sudom je učinjena, ne predstavlja revizijski razlog (čl. 407. stav 1. ZPP).

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, vlasnici predmetne nepokretnosti, počev od 1960. godine su po pravnom osnovu kupovine bili bivši supružnici LJLJ i MM, te njihov sinovi NN i NJNJ, sa udelima od po ¼ dela. Nakon smrti roditelja sproveden je jedinstveni postupak za raspravljanje zaostavštine i pravnosnažnim rešenjem od 09.03.1979. godine, deo zaostavštine nasledilo je njihovo osmoro dece na ravne delove, dok su njihove suvlasničke delove na predmetnoj nepokretnosti nasledili po osnovu sporazuma deca OO, PP i RR na po 1/3 dela. Dana 12.02.1979. godine NN i NJNJ su sa OO, PP i RR sačinili pismeni sporazum, kojim su im ustupili u svojinu svoje suvlasničke delove stečene kupovinom 1960. godine. Sporazum nije overen pred sudom, a stanje suvlasništva ostalo je nepromenjeno. Suvlasničku pripadnost OO nasledile su tužilje, supruga i dve ćerke rešenjem ostavinskog suda od 14.04.1986. godine, po kom osnovu su upisane kao suvlasnici na po 1/18 delova nekretnine. Preostali upisani suvlasnici nekretnine su tuženi: JJ, ZZ i II, po pravnom osnovu nasleđa iza pokojnog PP, OO po pravnom osnovu nasleđa iza pokojne RR, GG i DD po pravnom osnovu ugovora o poklonu zaključenog sa NJNJ dana 13.08.2002. godine, te ĐĐ i EE po pravnom osnovu ugovora o poklonu zaključenog sa NN dana 08.02.2008. godine. Tužilja AA se 1978. godine udala za OO, tužilje BB i VV su njihove ćerke, one su živele u spornoj nepokretnosti do 2000. godine, potom su se odselile, deo nepokretnosti koje su koristile, adaptirale i izdavale trećim licima. Od 2007. godine, u posedu ovog dela nekretnine je tuženi GG po osnovu usmenog ugovora o zakupu zaključenog sa tužiljom BB. Na licu mesta kuća u ..., na adresi ... ..., sagrađena je na parceli ... i ima površinu od 150,33 m2. Tužiljama po osnovu nasleđa pripada ukupna površina od 25,05 m2, a u ovoj parnici pretenduju na 28,34 m2 površine, koja prevazilazi njihove nasledne delove.

Polazeći od ovako utvrđenih činjenica, prvostepeni sud nalazi da su tužilje u mirnom posedu površine od 28,34 m2 sporne nepokretnosti, da ugovori o poklonu na osnovu kojih su tuženi stekli susvojinu nisu od značaja pošto je u porodici postojao sporazum iz 1979. godine na osnovu kog sporni deo kuće tužilje drže kao vlasnici, te da su ispunjeni uslovi propisani odredbama članova 28, 30. i 72. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa za sticanje prava svojine po pravnom osnovu održaja na delu nepokretnosti koja je opredeljena tužbenim zahtevom.

Prema stanovištu drugostepenog suda, utvrđene okolnosti čine neprihvatljivim zaključak prvostepenog suda o savesnosti tužilja, pošto su učestvovale u postupku za raspravljanje zaostavštine pokojnog OO i tada se suočile sa činjenicom da nasleđuju samo 1/6 dela nekretnine koju je imao njihov pravni prethodnik. One su imale saznanja o činjenicama ko su drugi suvlasnici nepokretnosti, da su NN i NJNJ raspolagali svojim suvlasničkim delovima ugovorima o poklonu, pri čemu izostaje i pravilna identifikacija spornog dela nepokretnosti, imajući u vidu upis u listu nepokretnosti broj ... KO ... – ... . Sporna nepokretnost upisana je kao porodična stambena zgrada na adresi ... broj ... i sagrađena je na parceli kat. br. ..., dok je objekat – porodična stambena zgrada u ulici ... ... sagrađena na katastarskoj parceli broj ... i u državini je tuženih GG i DD. Tuženi GG je po upisu u javnoj evidenciji nepokretnosti suvlasnik 27/216 delova sporne nepokretnosti, pa je neosnovan tužbeni zahtev za predaju u isključivu državinu spornog realnog dela objekta tužiljama, jer po članu 14. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa tuženi ima pravo da koristi celu nepokretnost zajedno sa ostalim suvlasnicima srazmerno svom delu.

Tužilje u reviziji neosnovano ukazuju da je pobijanom presudom drugostepenog suda pogrešno primenjeno materijalno pravo. Sve razloge na kojima je zasnovana presuda drugostepenog suda prihvata i Vrhovni kasacioni sud.

Naime, utvrđene činjenice jasno vode zaključku da su pravni prethodnik tužilja, odnosno tužilje znali, odnosno da su mogli znati da za posed na većoj površini od suvlasničke pripadnosti na nepokretnosti nemaju punovažan pravni osnov. Tužilje svoja prava na spornoj površini, realnom delu cele kuće crpe iz zaključenog sporazuma 1979. godine, za koji su imale znanja da nije pravno realizovan do 1986. godine, kada je umro njihov pravni prethodnik i raspravljena njegova zaostavština. Tužilje nisu pružile dokaze da su do pokretanja ove parnice preduzimale pravne radnje u svrhu realizacije sporazuma u porodici 1979. godine, da su prenamenu stambenog u poslovni prostor vršile uz dozvole nadležnih upravnih organa, a iz upisanog stanja u javnoj knjizi proizilazi da je u proteklom vremenskom periodu vršena promena brojeva katastarskih parcela, kao i da nije evidentirano postojanje poslovnog prostora. Stoga, pošto kod pravnog prethodnika tužilja i tužilja nije postojao kvalitet državine koji je potreban za sticanje prava svojine na spornom realnom delu nepokretnosti po odredbama članova 28. stav 4. i 72. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, pravilno je odbijen tužbeni zahtev u delu za utvrđenje. Posledično, zakonita je i presuda u delu kojim se traži predaja poseda, pošto tuženi GG ima pravo na suposed cele nekretnine, srazmerno svom suvlasničkom udelu.

Na osnovu odredbi članova 165. stav 1, 153. stav 1. i 154. ZPP, odbijen je zahtev tužilja za naknadu troškova postupka po reviziji, pošto one u ovom postupku nisu postigle uspeh.

Iz navedenih razloga, odluka u izreci doneta je na osnovu odredbe člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Jelica Bojanić Kerkez,s.r.

Za tačnost otpravka

upravitelj pisarnice

Marina Antonić