Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 2530/23 od 30.05.2024. godine, odbijena je žalba tuženog Grada Beograda i potvrđena prvostepena presuda u stavu drugom i stavu četvrtom izreke. Odbijeni su zahtevi tužilaca i tuženog Grada Beograda za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi Grad Beograd je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužioci su dali odgovor na reviziju.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu primenom odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...18/20) i utvrdio da je revizija delimično osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, sada pokojni ĐĐ upisan je kao suvlasnik katastarske parcele .. KO Novi Beograd sa udelom od 828/7176 idealnih delova, a Grad Beograd sa udelom od 6548/7176 idealnih delova, ukupne površine 6.618 m2. Pravnosnažnim dopunskim rešenjem Trećeg osnovnog suda u Beogradu O 887/19 od 19.02.2019. godine utvrđeno je da su na zaostavštini iza pokojnog ĐĐ, koju čini pravo susvojine na pomenutoj parceli, oglašeni AA, BB i VV sa udelima od po 1/3 idealnih delova. Pravnosnažnim rešenjem javnog beležnika Nevene Životić UPP 245-2021 od 24.05.2021. godine, raspravljena je zaostavština sada pokojne EE, koja između ostalog čini pravo susvojine sa udelom od 1/3 idealnih delova na 828/7176 idealnih delova katastarskih parcele .. i .. KO Novi Beograd, te su za njene zakonske naslednike oglašeni VV, GG i DD, sa udelom od po 1/3 idealnih delova.

Izgradnjom raskrsnice ulica ... i planirane tranzitne saobraćajnice T6 od autoputa Beograd – Zagreb do ulice ..., došlo je do zauzeća katastarske parcele .. KO Novi Beograd, javnom saobraćajnicom u većem delu, a u manjem delu je urbanističkim aktima predviđeno javno zelenilo uz javnu saobraćajnu površinu.

Nalazom i mišljenjem sudskog veštaka za oblast geodezije utvrđeno je da je predmetna parcela privedena nameni i od nje formirana ulica kao javno dobro. Prema nalazu veštaka realni udeo pravnog prethodnika tužilaca ĐĐ, koji je upisan u list nepokretnosti kao suvlasnik katastarske parcele .., sa udelom od 828/7176 idealnih delova, izražen u m2 iznosi 11,54% površine te parcele, odnosno 763,7 m2. Prema proceni Ministarstva finansija - Poreske uprave, na osnovu izlaska na lice mesta, utvrđeno je da procenjena tržišna vrednost predmetne parcele iznosi 58.933,17 dinara po m2, što ukupno iznosi 45.001.368,61 dinara. Prema proceni Poreske uprave tržišna vrednost nepokretnosti iznosi 17.400,77 dinara po metru kvadratnom.

Sudovi su prethodno cenili prigovor nedostatka aktivne legitimacije i ocenili da isti nije osnovan, jer su tužioci pravni sledbenici sada pokojnog ĐĐ, koji je upisan u list nepokretnosti kao suvlasnik predmetne parcele.

Kod tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su obavezali tuženi Grad Beograd da tužiocima isplati naknadu tržišne vrednosti nepokretnosti, shodno odredbi člana 42. Zakona o eksproprijaciji, prema visini njihovih suvlasničkih udela.

Po oceni Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo kada su tužiocima priznali pravo na isplatu iznosa u visini tržišne vrednosti parcele u površini koja je faktički privedena planiranoj nameni.

Odredbom člana 58. Ustava Republike Srbije jemči se pravo na mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona tako što propisuje da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne. Zakonom se može ograničiti način korišćenja imovine, a oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih tražbina ili kazni, dozvoljeno je samo u skladu sa zakonom.

Protokolom broj 1 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, u članu 1. garantuje se zaštita imovine tako što je propisano da svako fizičko i pravno lice ima pravo na neometano uživanje svoje imovine i da niko ne može biti lišen svoje imovine, osim u javnom interesu i pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava.

Odredbom člana 10. stav 2. Zakona o javnoj svojini propisano je da se dobrima u opštoj upotrebi u javnoj svojini, u smislu ovog zakona, smatraju one stvari koje su zbog svoje prirode namenjene korišćenju svih i koje su kao takve određene zakonom (javni putevi, javne pruge, most i tunel na javnom putu, pruzi ili ulici, ulice, trgovi, javni parkovi, granični prelazi i dr). Prema stavu 10. istog člana, dobra u opštoj upotrebi su u svojini Republike Srbije, izuzev puteva drugog reda koji su u svojini autonomne pokrajine na čijoj se teritoriji nalaze, kao i izuzev nekategorisanih puteva, opštinskih puteva i ulica (koje nisu deo autoputa ili državnog puta prvog i drugog reda) i trgova, javnih površina koje su u svojini jedinice lokalne samouprave na čijoj se teritoriji nalaze.

U konkretnom slučaju parcela koja je predmet spora je privedena urbanističkoj nameni za javnu saobraćajnu površinu i predstavlja ulicu. Na taj način je izvršena faktička eksproprijacija koja upravo i nastaje kada se na zemljištu grade putevi, infrastrukturni i drugi objekti u javnom interesu iako ne postoji rešenje o eksproprijaciji zemljišta, odnosno o njegovom izuzimanju iz poseda. Time su tužioci kao suvlasnici onemogućeni u vršenju svojih vlasničkih prava iz člana 3. Zakon o osnovama svojinsko pravnih odnosa. U tome se sastoji deposediranje, odnosno ometanje tužilaca u mirnom uživanju imovine. Tuženi Grad Beograd je stoga dužan da tužiocima isplati predmetnu naknadu pošto se parcela u njihovom vlasništvu koristi kao dobro u opštoj upotrebi – javnoj svojini, a visina naknade je tužiocima pravilno priznata prema tržišnoj vrednosti zemljišta koje je ušlo u sastav formirane javne saobraćajnice. Zbog toga tuženi Grad Beograd neosnovano ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Ostalim navodima revizije ponavljaju se žalbeni navodi koji su već bili pravilno cenjeni od strane drugostepenog suda i osporava se ocena izvedenih dokaza zbog čega se revizija ne može izjaviti, prema članu 407. stav 1. ZPP te ih ovaj sud detaljno ne obrazlaže u skladu sa odredbom člana 414. stav 2. ZPP.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Vrhovni sud je odbio zahtev tužilaca za naknadu troškova revizijskog postupka na ime angažovanja punomoćnika advokata za sastav odgovora na reviziju, jer taj trošak nije bio nužan, o čemu je sud odlučio na osnovu odredbe člana 154. i člana 165. ZPP u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković