Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilja je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava, s predlogom da se o reviziji odluči kao izuzetno dozvoljenoj na osnovu člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Ispitujući dozvoljenost revizije Vrhovni sud je ocenio da je revizija tužilje dozvoljena radi ujednačavanja sudske prekse, zbog čega je odlučeno kao u stavu prvom ove presude na osnovu člana 404. stav 2. u vezi sa stavom 1. ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 10/23).

Odlučujući o reviziji tužilje na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je ocenio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je kao izvršni poverilac preko punomoćnika podnela Osnovnom sudu u Vranju 28.07.2017. godine predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika ZC Vranje radi naplate novčanog potraživanja na osnovu verodostojne isprave – obračuna zarade prema kom obračunu izvršni dužnik prema tužilji duguje iznos od 26.856,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 30.05.2017. godine do isplate. Rešenjem Osnovnog suda u Vranju II br.4369/17 od 31.07.2017. godine odobreno je predloženo izvršenje plenidbom novčanih sredstava koji se vode na tekućem računu dužnika ZC Vranje kod Uprave za trezor Ministarstva finansija, Filijala u Vranju ili na bilo kom računu izvršnog dužnika do visine glavnog potraživanja sa dosuđenim kamatama i troškovima izvršenja, te nalogom NBS, Filijale Kragujevac za prinudnu naplatu i prenosom iznosa od glavnih potraživanja sa dosuđenom zakonskom zateznom kamatom na iste na račun izvršnog poverioca i troškove parničnog postupka sa dosuđenom zakonskom zateznom kamatom i troškovima izvršnog postupka na račun punomoćnika izvršnog poverioca. Rešenjem o izvršenju odmereni su troškovi izvršnog postupka u iznosu od 6.991,00 dinara. Javni izvršitelj Stanko Filipović iz ..., doneo je zaključak II br.1774/2017 od 11.08.2017. godine, kojim je određeno sprovođenje izvršenja određenog rešenjem o izvršenju Osnovnog suda u Vranju II 4369/17 od 31.07.2017. godine prenosom sredstava sa svih računa izvršnog dužnika u smislu člana 299. ZIO na namenski račun Javnog izvršitelja, te je naloženo NBS prinudna naplata Odeljenju za prijem, kontrolu i unos osnova i naloga Kragujevac, kao organizaciji za prinudnu naplatu u smislu člana 299. ZIO da prenese ova sredstva sa računa izvršnog dužnika na namenski račun Javnog izvršitelja, dok je određeno da će rešenje o naknadi troškova postupka Javni izvršitelj doneti naknadno u skladu sa članom 34. ZIO. Prema potraživanju dužnika u prinudnoj blokadi od 25.02.2021. godine, proizlazi da je ZC Vranje, u blokadi ukupno 1827 dana. Uvidom na sajtu NBS utvrđeno je da je račun ZC Vranja u neprekidnoj blokadi počev od 13.12.2016. godine odnosno proteklih pet godina 1827 dana za iznos od 304.915.603,63 dinara, te da ostalih devet računa za ZC Vranje koji su evidentirani kod NBS ne podležu blokadi; tako da izvršenje određeno rešenjem suda i Zaključkom javnog izvršitelja nije sprovedeno. Osnivač ZC Vranje je Republika Srbija.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su odbili tužbeni zahtev tužilje, nalazeći da je izvršni postupak koji tužilja vodi protiv svog poslodavca čiji je osnivač tužena, još uvek u toku, a da tužilja pritom nije dokazala da su iscrpljena sva raspoloživa sredstva izvršenja propisana Zakonom o izvršenju i obezbeđenju. Po stanovištu ovih sudova, odgovornost Republike Srbije, kao osnivača Zdravstvenog centra Vranje, mogla bi se ustanoviti u smislu odredbe člana 14. Zakona o stečaju, tek u situaciji kada bi se neuspešno završio prethodni pokušaj naplate spornog potraživanja u izvršnom postupku, odnosno u situaciji da taj postupak bude obustavljen, što nije u konkretnom slučaju.

Vrhovni sud nalazi da se revizijom tužilje osnovano ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava od strane nižestepenih sudova.

Odredbom člana 28. Zakona o zdravstvenoj zaštiti („Službeni glasnik RS“, br. 25/19) propisano je da zdravstvenu ustanovu u javnoj svojini osniva Republika Srbija, autonomna pokrajina ili jedinica lokalne samouprave, a zdravstvenu ustanovu u privatnoj svojini osniva pravno ili fizičko lice, pod uslovima propisanim ovim zakonom (stav 2). Zdravstvena ustanova može se osnovati kao: 1) dom zdravlja; 2) zdravstvena ustanova poliklinika; 3) apotekarska ustanova; 4) bolnica (opšta i specijalna); 5) zdravstveni centar; 6) zavod; 7) zavod za javno zdravlje; 8) klinika; 9) institut; 10) kliničko-bolnički centar; 11) univerzitetski klinički centar; 12) vojna zdravstvena ustanova ili sanitetska jedinica i ustanova u Vojsci Srbije, u skladu sa posebnim zakonom (stav 3).

Članom 54. Zakon o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, br. 106/15... 9/20) propisano je da sredstva izvršenja radi namirenja novčanog potraživanja jesu: prodaja nepokretnosti izvršnog dužnika, prodaja pokretnih stvari izvršnog dužnika, zajednička prodaja nepokretnosti i pokretnih stvari, prenos novčanog potraživanja izvršnog dužnika, prenos zarade izvršnog dužnika, prenos novčanih sredstava s računa izvršnog dužnika kod banke, prenos sredstava sa štednog uloga ili tekućeg računa izvršnog dužnika, prodaja finansijskih instrumenata izvršnog dužnika, prodaja udela izvršnog dužnika u privrednim subjektima i prenos potraživanja izvršnog dužnika da mu se predaju ili isporuče pokretne stvari ili preda nepokretnost i unovčenje drugih imovinskih prava izvršnog dužnika (stav 2).

Na osnovu odredbe člana 11. Zakona o stečaju („Službeni glasnik RS“, br. 106/15 i 106/16) stečajni postupak se otvara kada se utvrdi postojanje najmanje jednog stečajnog razloga (stav 1). Stavom 2. istog člana, navedeni su stečajni razlozi, između ostalog, trajna nesposobnost plaćanja, koja postoji ako stečajni dužnik ne može da odgovori svojim novčanim obavezama u roku od 45 dana od dana dospelosti obaveze i potpuno obustavi sva plaćanja u neprekidnom trajanju od 30 dana.

Prema članu 14. stav 1. istog Zakona, stečajni postupak se ne sprovodi prema: Republici Srbiji; autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave; fondovima ili organizacijama obaveznog penzijskog, invalidskog, socijalnog i zdravstvenog osiguranja; pravnim licima čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina ili jedinica lokalne samouprave, a koja se isključivo ili pretežno finansiraju kroz ustupljene javne prihode ili iz republičkog budžeta, odnosno budžeta autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave. Za obaveze pravnog lica nad kojim se u skladu sa stavom 1. ovog člana zakona ne sprovodi stečajni postupak, solidarno odgovaraju njegovi osnivači, odnosno vlasnici, kao članovi ili akcionari (stav 3).

Na osnovu odredbe člana 16. Zakona o javnoj svojini („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 153/20), na nepokretnostima u javnoj svojini koje u celini ili delimično koriste organi Republike Srbije, autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, ostvarivanje njihovih prava i dužnosti ne može se sprovesti prinudnim izvršenjem. Predmet prinudnog izvršenja ne mogu biti ni pokretne i nepokretne stvari koje koriste zdravstvene ustanove iz Plana mreže zdravstvenih ustanova, osim u slučajevima iz člana 17. stav 2. tog zakona na osnovu Odluke Vlade (stav 5).

U konkretnom slučaju, tužilja ima nenaplaćeno novčano potraživanje prema Zdravstvenom centru Vranje čiji je osnivač Republika Srbija, a koje nije naplaćeno u izvršnom postupku, budući da je izvršni dužnik u neprekidnoj blokadi 1827 dana. Pošto su sve pokretne i nepokretne stvari koje koriste zdravstvene ustanove, pa i Zdravstveni centar u Vranju, u javnoj svojini Republike Srbije, a Zdravstveni centar nema udela u imovini drugih društava, pri čemu se pokloni i donacije uplaćuju samo na račune koji su zaštićeni i ne mogu biti predmet izvršenja, sledi da tužilja nije u mogućnosti da svoje potraživanje naplati u izvršnom postupku protiv Zdravstvenog centra u Vranju zbog njegove trajne nesposobnosti za plaćanje, te ne postoje materijalno-pravni uslovi za otvaranje stečajnog postupka. Međutim, pošto se na osnovu odredbe člana 14. stav 1. Zakona o stečaju, stečajni postupak ne sprovodi protiv zdravstvene ustanove koja se pretežno finansira kroz ustupljene javne prihode iz republičkog budžeta, što je ovde slučaj, sledi da je tužena solidarno odgovorna za dugove Zdravstvenog centra u Vranju, kao njegov osnivač, u smislu odredbe člana 14. stav 3. Zakona o stečaju.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, svaki dužnik solidarne obaveze odgovara poveriocu za celu obavezu i poverilac može zahtevati njeno ispunjenje od koga hoće sve dok ne bude potpuno ispunjena, ali kad jedan dužnik ispuni obavezu, ona prestaje i svi dužnici se oslobađaju. Pošto je tužena solidarni dužnik, sledi da su nižestepeni sudovi, kada su odbili tužbeni zahtev, pogrešno primenili materijalno pravo.

Imajući u vidu izloženo, nižestepene presude su preinačene primenom člana 416. stav 1. ZPP, tako što je tužbeni zahtev tužilje usvojen.

Prema konačnom uspehu stranaka u sporu, tužilji primenom čl. 153, 154. i 163. ZPP, pripada pravo na naknadu troškova postupka i to: za sastav tužbe 9.000,00 dinara, za pristup i zastupanje tužilje od strane punomoćnika advokata na tri održana ročišta po 10.500,00 dinara (ukupno 31.500,00 dinara), na dva neodržana ročišta po 6.000,00 dinara (ukupno12.000,00 dinara), na ime troškova veštačenja 7.000,00 dinara, za sastav žalbe 18.000,00 dinara, za sastav revizije 18.000,00 dinara, na ime troškova sudske takse na tužbu i prvostepenu presudu po 2.975,00 dinara (ukupno 5.950,00 dinara), sudske takse na žalbu i odluku o žalbi po 2.975,00 dinara (ukupno 5.950,00 dinara), sudsku taksu na reviziju 5.948,00 dinara i sudsku taksu na odluku o reviziji 5.950,00 dinara, (a kako je tužilja opredelila taksu na revizisku odluku), što ukupno iznosi 119.298,00 dinara, prema važećoj Tarifi o nagradama i naknadama troškova za rad advokata i Taksenoj tarifi iz Zakona o sudskim taksama, sve sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti odluke do isplate, zbog čega je primenom člana 165. stav 2. ZPP odlučeno kao u stavu trećem izreke.

Predsednik veća - sudija

Vesna Subić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković