U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Dobrile Strajina, predsednika veća, Dragane Mirosavljević i Zorana Hadžića, članova veća, u parnici tužilja AA iz ... i BB iz ..., čiji je zajednički punomoćnik Ivana Damjanić, advokat iz ..., protiv tuženog Grada Novog Sada, koga zastupa Pravobranilaštvo Grada Novog Sada, radi isplate, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 764/23 od 06.04.2023. godine, u sednici održanoj 06.02.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

PREINAČUJU SE presuda Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 764/23 od 06.04.2023. godine i presuda Višeg suda u Novom Sadu P 869/2019 od 20.12.2022. godine tako što se ODBIJA kao neosnovan tužbeni zahtev kojim je traženo da se obaveže tuženi da tužiljama isplati po 32.321.937,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja 20.12.2022. godine do isplate i dosude u javnu svojinu tuženog nepokretnosti i to: zemljište na kp ... i to zemljište pod zgradom površine 127 m2, zemljište pod zgradom površine 15 m2, zemljište uz zgradu objekat površine 306 m2, odnosno ukupne površine 448 m2, zemljište na kp .../... površine 800 m2 i kp .../... površine 38 m2 njiva 1. klase u naravi gradsko građevinsko zemljište; porodična stambena zgrada površine 127 m2, pomoćna zgrada površine 15 m2 sve upisano u LN ... KO ... u ul. ... br. ... i ODBIJA zahtev tužilja za naknadu troškova postupka.

OBAVEZUJU SE tužilje da tuženom naknade trošove celog postupka od 585.750,00 dinara, u roku od osam dana.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Novom Sadu P 869/2019 od 20.12.2022. godine, stavom prvim izreke, odbijen je prigovor apsolutne nenadležnosti tog suda. Stavom drugim izreke, obavezan je tuženi da tužiljama isplati po 32.321.937,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja 20.12.2022. godine do isplate. Stavom trećim izreke, dosuđene su u javnu svojinu tuženog nepokretnosti i to: zemljište na kp ... i to zemljište pod zgradom površine 127 m2, zemljište pod zgradom površine 15 m2, zemljište uz zgradu objekat površine 306 m2, odnosno ukupne površine 448 m2, zemljište na kp .../... površine 800 m2 i kp .../... površine 38 m2 njiva 1. klase u naravi gradsko građevinsko zemljište; porodična stambena zgrada površine 127 m2, pomoćna zgrada površine 15 m2 sve upisano u LN ... KO ... u ul. ... br. ... . Stavom četvrtim izreke, obavezan je tuženi da tužiljama naknadi troškove postupka od 1.077.750,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 764/23 od 06.04.2023. godine, stavom prvim izreke, odbijena je žalba tuženog i potvrđena prvostepena presuda. Stavom drugim izreke, određeno je da svaka stranka snosi svoje troškove drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešene primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane odluke primenom člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), Vrhovni sud je utvrdio da je revizija tuženog osnovana.

U postupku nisu učinjene bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju na kom je zasnovana pobijana odluka, predmetne kp ..., .../... i .../... sa izgrađenim objektima su upisane u LN ... KO ... i nalaze se u Novom Sadu u naselju ... u Ulici ... br. ... Kp ... se sastoji od zemljišta pod zgradom objektom (zgrada br. 1), površine 127 m2, zemljišta pod zgradom objektom (zgrada br. 2), površine 15 m2 i zemljište uz zgradu površine 306 m2, ukupno 448 m2. Zgrada br. 1 je porodična stambena zgrada spratnosti PR površine 15 m2, izgrađena je bez odobrenja za gradnju. Zgrada br. 2 je garaža površine 15m2 i izgrađena je bez odobrenja za izgradnju. Kp .../... je površine 800 m2, a kp .../... površine 38 m2 njiva 1. klase. Upisani nosioci prava svojine na zemljištu i objektima su tužilje sa obimom udela ½ dela. Na zgradi br. 2 tužilje su upisane kao držaoci u obimu udela od ½ dela. Stanje u prirodi se razlikuje od upisanog stanja, jer na parcelama postoje sagrađeni objekti koji nisu upisani u katastru nepokretnosti. Porodična stambena zgrada sazidana je 1936. godine, a pomoćna zgrada 1960. godine. Tužilje su predmetne nepokretnosti stekle nasleđivanjem po osnovu rešenje O 824/2000 od 05.06.2000. godine. Parcele su u posedu pravnih prethodnika tužilja još od 30-tih godina prošlog veka. Generalni urbanistički plan („Službeni list Sreza Novi Sad“ br. 26 od 01.11.1963. godine) je ovu lokaciju prvi put predvideo za izgradnju osnovne škole. Tokom 1968. godine komšija tužilja je zatražio izdavanje lokacije za gradnju stambene porodične zgrade na njegovom placu u Ulici ... br. ... na kom je postojala neuslovna kuća i njegov zahtev je odbijen uz obrazloženje da je važećim urbanističkim planom na toj lokaciji planirana izgradnja škole i da nije dozvoljena izgradnja objekta za individualno stanovanje, ali da se na postojećim zgradama mogu vršiti popravke u okviru običnog održavanja. Komšije tužilja su vodile spor radi isplate naknade za oduzeto zemljište. Tužilje nisu planirale da prodaju kuću jer su u njoj odrasle i emotivno su vezane, ali su se zbog nastale situacije više puta, samostalno i u sklopu grupe građana, obraćale zahtevom za izmenu urbanističkog plana.

Važeći planski dokumenti za predmetne nepokretnosti su Plan generalne regulacije prostora za mešovitu namenu između Bulevara Evrope, Bulevara Cara Lazara, Ulice Stražilovske i Žarka Zrenjanina, Bulevara Mihajla Pupina, Ulica Jevrejske i Futoške u Novom Sadu („Sl. list Grada Novog Sada“ br. 40/11 .... 9/20) i Plan detaljne regulacije blokova oko Ulica Cara Dušana u Novom Sadu („Sl. list Grada Novog Sada“ br. 50/19). Prema navedenom Planu detaljne regulacije, građevinske parcele br. ..., .../... i .../... KO ... nalaze se u zoni porodičnog stanovanja sa obodnim višeporodičnim stanovanjem, poslovanjem i kompleksima javne namene. Namena predmetnog zemljišta je površina javne namene. Parcele ... i .../... planirane su kao deo kompleksa osnovne škole, a parcela .../... za saobraćajnu površinu – regulaciju Ulica ... . Predmetne parcele koje su u celosti namenjene za javnu površinu do danas nisu privedene urbanističkoj nameni i na njima nije dozvoljena gradnja upravo zbog njihove urbanističke namene. Procenjena tržišna vrednost kroz potencijal predmetnih kp ..., .../... i .../... KO ... iznosi 551.016 evra, odnosno 64.643.974,70 dinara.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su usvojili tužbeni zahtev primenom člana 58. Ustava RS i člana 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, s obzirom da je od prvog planskog akta iz 1963. godine proteklo 60 godina a da nadležni organi tuženog nisu preduzeli aktivnosti radi njihove dalje realizacije, usled čega su tužilje onemogućene da u punom obimu ostvaruju svojinska ovlašćenja u dužem vremenskom periodu.

Po oceni Vrhovnog suda, stanovište nižestepenih sudova zasnovano je na pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Članom 20. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 53/95 ... 106/16) koji je bio na snazi u vreme donošenja plana generalne regulacije i plana detaljene regulacije, propisano je da Vlada može utvrditi javni interes za eksproprijaciju ako je eksproprijacija nepokretnosti neophodna za izgradnju objekata u oblasti: obrazovanja, zdravstva, socijalne zaštite, kulture, vodoprivrede, sporta, saobraćajne, energetske i komunalne infrastrukture, objekata za potrebe državnih organa i organa teritorijalne autonomije i lokalne samouprave, objekata za potrebe odbrane zemlje, kao i za izgradnju stanova kojima se rešavaju stambene potrebe socijalno ugroženih lica(stav 1). Stavom 4. ovog člana propisano je da javni interes za eksproprijaciju može da se utvrdi ako je, u skladu sa zakonom, donet odgovarajući planski akt, ako ovim zakonom nije drukčije određeno. Na indentičan način slučajevi u kom je dozvoljeno utvrđenje javnog interesa za eksproprijaciju regulisani su i Zakonom o eksproprijaciji („Službeni list FNRJ “ broj 12/57 i 53/62), važećim u vreme donošenja prvog planskog akata – generalnog urbanističkog plana iz 1963. godine.

U konkretnom slučaju, po oceni Vrhovnog suda, donošenjem planskih akata tuženi nije onemogućio tužilje da u punom obimu ostvaruju svojinska ovlašćenja u dužem vremenskom periodu u dotadašnjem obimu i načinu ostvarivanja istih, jer prema utvrđenim okolnostima slučaja proizlazi da tužilje nisu ni imale nameru prodaje, pa u pogledu prometovanja predmetnih nepokretnosti za tužilje kao vlasnike realna šteta, kao ni kakav gubitak nisu mogli ni nastati, s tim da je i korišćenje tih nepokretnosti, nezavisno od donošenja planskih akata za tužilje ostalo neizmenjeno, jer nepokretnosti i dalje koriste u punom obimu svojinskog ovlašćenja.

Imajući u vidu izneto, tužilje nisu onemogućene da u dužem vremenskom periodu ostvaruju svoja svojinska ovlašćenja u punom obimu, iako su predmetne nepokretnosti u obuhvatu donetih planskih akata, pa nema povrede prava tužilja kao vlasnika na mirno uživanje imovine u smislu člana 58. stav 1 Ustava RS i člana 1. Protokola 1 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i sloboda.

Tuženi je uspeo u postupku po reviziji pa mu, na osnovu člana 165. stav 2. u vezi člana 163. stav 2, 153. stav 1. i 154. stav 2. ZPP, prema opredeljenom zahtevu pripadaju troškovi celog postupka i to: za sastav tri obrazložena podneska po 37.500,00 dinara, zastupanje na sedam održanih ročišta po 39.000,00 dinara i na jednom neodržanom ročištu 20.250,00 dinara, za sastav žalbe 90.000,00 dinara prema važećoj Advokatskoj tarifi u vreme presuđenja („Službeni glasnik RS“ br. 37/21 od 22.04.2021. godine) i za sastav revizije 90.000,00 dinara prema važećoj Advokatskoj tarifi u vreme preduzimanja te parnične radnje („Službeni glasnik RS“ br. 43/23 od 26.05.2023. godine).

Na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković