Prema odredbi člana 404. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11...18/20) revizija je izuzetno dozvoljena zbog pogrešne primene materijalnog prava i protiv drugostepene presude koja ne bi mogla da se pobija revizijom, ako je po oceni revizijskog suda potrebno da se razmotre pravna pitanja od opšteg interesa ili pravna pitanja u interesu ravnopravnosti građana, radi ujednačavanja sudske prakse, kao i ako je potrebno novo tumačenje prava (posebna revizija).

Po oceni Vrhovnog suda stekli su se uslovi za odlčivanje o reviziji tužioca kao posebnoj reviziji, zbog potrebe novog tumačenja prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku i utvrdio da je revizija tužioca osnovana.

U postupku donošenja drugostepene presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju od strane prvostepenog suda, presudom Privrednog suda u Beogradu P 9237/09 od 23.11.2009. godine odbijen je tužbeni zahtev tužioca Privrednog društva „PRE-COM“ DOO Beograd da se obavežu tuženi Republika Srbija i Opština Stari Grad da mu plate iznos od 3.326.085,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom. Navedeno društvo je obavezano da naknadi troškove parničnog postupka ovde tužiocu u iznosu od 207.000,00 dinara. Prvostepena presuda potvrđena je presudom Privrednog apelacionog suda Pž 8727/11 od 20.10.2011. godine. Na osnovu navedene izvršne isprave tužilac je podneo predlog za dozvolu izvršenja protiv izvršnog dužnika Privrednog društva „PRE-COM“ DOO Beograd radi naplate iznosa od 207.000,00 dinara. Rešenjem suda Ii1712/2018 od 14.09.2018. godine određeno je predloženo izvršenje, koje nije sprovedeno jer je privredno društvo brisano iz registra privrednih subjekata 28.08.2019. godine nakon sprovedenog postupka prinudne likvidacije. Tužilac potražuje od tuženih, članova brisanog društva sa udelpm od po 50% u kapitalu, koji zajedno deluju kao kontrolni član, utuženi iznos s pozivom na član 548. Zakona o privrednim društvima.

Polazeći od odredaba člana 62, 545. i 548. Zakona o privrednim društvima, kao i od činjenice da su tuženi bili upisani sa udelima od po 50% u kapitalu brisanog privrednog društva, prvostepeni sud zaključuje da ni jedan od tuženih nije kontrolni član društva, pa nema mesta primeni ovih odredaba. Tužilac nije dokazao vrednost imovine koja je preostala nakon brisanja društva, kao i da je preneta na tužene, u kojoj situaciji bi po stavu prvostepenog suda mogla da postojati njihova odgovornost za obaveze brisanog društva prema tužiocu, ali samo do visine prenete imovine. Bez obzira na zaključak o neosnovanosti tužbenog zahteva po navedenom osnovu, prvostepenog suda je imao u vidu i izjavljeni prigovor zastarelosti, našavši da je isti osnovan. Ovo sa razloga, jer je od dana brisanja privrednog društva iz registra 28.08.2019. godine do dana podnošenja tužbe 11.04.2023. godine protekao trogodišnji rok predviđen članom 548. stav 5. Zakona o privrednim društvima, nalazeći da podnošenjem predloga za dozvolu izvršenja protiv Privrednog društva „PRE-COM“ DOO Beograd nije prekinuta zastarelost prema tuženima.

Drugostepeni sud je prihvatio sve razloge koje je dao prvostepeni sud ističući da u konkretnom slučaju tužilac nije dokazao da su ovde tuženi međusobno povezana lica, niti da je jednom od njih kao članu sa 50% udela u osnovnom kapitalu društva ili aktima društva obojici omogućen zajednički kontrolni uticaj na poslovanje privrednog društva.

Ceneći navode tužioca kao revidenta, revizijski sud nalazi da zaključak nižestepenih sudova nije pravilan u pogledu nepostojanje odgovornosti tuženih za obaveze brisanog privrednog društva usled prinudne likvidacije.

Prema članu 62. Zakona o privrednim društvima, većinsko učešće u osnovnom kapitalu postoji ako jedno lice, samostalno ili sa drugim licem koje sa njim deluje zajedno, poseduje više od 50% prava glasa u društvu. Kontrola u smislu ovog člana podrazumeva pravo ili mogućnost jednog lica, da samostalno ili sa drugim licem koje sa njim zajednički deluje, vrši kontrolni uticaj na poslovanje drugog lica putem učešća u osnovnom kapitalu, ugovora ili prava na imenovanje većine direktora odnosno članova nadzornog odbora. Smatra se da je određeno lice kontrolni član društva uvek kada to lice samostalno ili sa povezanim licem poseduje većinsko učeće u osnovnom kapitalu društva.

Prema odredbi člana 548. navedenog Zakona, nakon brisanja društva iz registra privrednih subjekata, članovi brisanog društva odgovaraju za obaveze društva do visine vrednosti primljene imovine, srazmerno njihovim udelima u kapitalu društva, a u slučaju ortačkog društva koje nema kapital raspodeljuje se na jednake delove između ortaka. Izuzetno kontrolni član društva sa ograničenom odgovornošću i kontrolni akcionar akcionarskog društva odgovara neograničeno solidarno za obaveze društva i nakon brisanja društva iz registra. Potraživanje poverilaca prema kontrolnom članu društva zastarevaju u roku od 3 godine od dana brisanja društva iz registra.

Prema članu 211. Zakona o privrednim društvima, skupština društva sa ograničenom odgovornošću donosi odluke običnom većinom glasova prisutnih članova koji imaju pravo glasa po određenom pitanju, osim ako je zakonom ili osnivačkim aktom za pojedina pitanja određen veći broj glasova. Zakonom je predviđeno u kojim slučajevima skupština odlučuje većinom od 2/3 od ukupnog broja glasova svih članova društva, s tim što se i u ovim slučajevima, osnivačkim aktom može predvideti i druga većina za donošenje odluke, ali ne manja od obične većine od ukupnog broja glasova članova društva koji imaju pravo glasa po određenom pitanju.

Polazeći od navedenih odredaba, revizijski sud zaključuje da tuženi od kojih svako ima po 50% udela u društvu, zajednički deluju, jer se odluke u društvu donose običnom većinom glasova, konkretno saglasnošću volja oba tužena. Kontrola podrazumeva pravo ili mogućnost jednog lica da samostalno ili sa drugim licima koja sa njim zajedno deluju, vrši kontrolni uticaj na poslovanje društva putem učešća u osnovnom kapitalu, kao što je u konkretnoj situaciji. Shodno tome, osnovan je revizijski navod da se oba tužena pošto imaju po 50% udela u društvu, budući da zajedno deluju, smatraju kontrolnim članom društva sa ograničenom odgovornošću, po kom osnovu se uspostavlja njihova neograničena odgovornost za obaveze društva nakon brisanja društva u postupku prinudna likvidaccije. Zakonom je izričito predviđeno da se odluke u društvu sa ograničenom odgovornošću donose običnom većinom glasova, te je u takvoj situaciji primenom pravila o teretu dokazivanja, na tuženima bio teret dokazivanja da između njih ne postoji zajedničko delovanje, a samim tim ni kontrola nad privrednim društvom, a što su tuženi propustili da dokažu.

Drugo je pitanje zastarelosti potraživanja u konrketnom slučaju.

Iz utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi, da je rešenjem o izvršenju Privrednog suda u Beogradu Ii 1712/18 od 14.09.2018. godine određeno izvršenje prema izvršnom dužniku „PRE-COM“ DOO Beograd radi naplate novčanog potraživanja izvršnog poverioca ovde tužioca u ukupnom iznosu od 207.000,00 dinara, na osnovu izvršne isprave – pravnosnažne presude Privrednog suda u Beogradu P 9327/2009 od 23.11.2009. godine. Podnošenjem predloga za dozvolu izvršenja od strane tužioca kao izvršnog poverioca, na osnovu koga je doneto predloženo rešenje, prekinuto je zastarevanje potraživanja, utvrđeno pravnosnažnom odlukom suda, prema privrednom društvu koje je u toku sprovođenja izvršenja, 28.08.2019. godine brisano iz registra privrednih subjekata usled sprovedene prinudne likvidacije. Povodom predloga tužioca kao izvršnog poverica za nastavak prekinutog izvršnog postupka prema izvršnim dužnicima,članovima brisanog društva, izvršni postupak je nastavljen rešenjem javnog izvršitelja Ii 216/18 od 01.12.2022. godine, a koje je ukinuto rešenjem Iž 13/23 od 11.01.2023. godine. Nakon toga tužilac je podneo tužbu protiv tuženih dana 11.04.2023. godine.

Prema odredbama člana 387. Zakona o obligacionim odnosima, zastarelost se prekida podizanjem tužbe i svakom drugom poveriočevom radnjom preduzetom protiv dužnika pred sudom ili drugim nadležnim organom, u cilju utvrđivanja, obezbeđenja ili ostvarenja potraživanja.

U konkretnom slučaju, za pravilnu ocenu osnovanosti prigovora zastarelosti, bitna je činjenica kada je tužilac kao izvršni poverilac podneo predlog za nastavak izvršnog postupka prema novo označenim izvršnim dužnicima ovde tuženima, i zavisno od toga da li je tom radnjom prekinuto zastarevanje prema tuženima kao članovima brisanog društva, Kako za pravilnu primenu materijalnog prava nije raspravljena bitna činjenica, revizijski sud je ukinuo nižestepene presude primenom člana 416. ZPP.

U ponovnom postupku prvostepeni sud će imati u vidu gore navedeno i pravilnom primenom materijalnog prava na utvrđeno činjenično stanje doneti novu odluku o osnovanosti tužbenog zahteva.

Predsednik veća-sudija

Tatjana Matković Stefanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković