U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: dr Dragiše B. Slijepčevića, predsednika veća, Branka Stanića i Gordane Ajnšpiler-Popović, članova veća, u parnici po tužbi tužilaca „AA“ iz ..., koga zastupa punomoćnik Željko Paradinović, advokat iz ..., BB, VV i GG, svi iz ..., koje zajedno zastupa punomoćnik Miroslav Živković, advokat iz ..., protiv tužene DD iz ..., koju zastupa punomoćnik Aleksandra Glavonjić, advokat iz ... radi iseljenja , vrednost spora 10.000,00 dinara, odlučujući o reviziji tužioca „AA“ iz ..., izjavljenoj protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž br. 5855/15 od 23.02.2017. godine, u sednici veća održanoj dana 25.01.2018. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužioca „AA“ iz ... izjavljena protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž br. 5855/15 od 23.02.2017. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Privrednog apelacionog suda Pž br. 5855/15 od 23.02.2017. godine u stavu prvom izreke odbijena je žalba tužene i potvrđena je presuda Privrednog suda u Beogradu P br 7352/14 od 27.07.2015.godine u stavovima 1 i 3 izreke. Stavom drugim izreke preinačena je prvostepena presuda u stavu drugom, četvrtom i petom izreke. Odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev da se tužena sa svim licima i stvarima iseli iz jednosobnog stana, ... u porodičnoj stambenoj zgradi uličnoj, ..., u prizemlju u ul. ... ... u ..., na kp.br. ... upisanom u ... listu ... deo lista nepokretnosti br. ... KO ... i da navedeni stan prazan preda tužiocima. Obavezani su tužioci da tuženoj naknade troškove prvostepenog i drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne drugostepene presude, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP. prvotužilac je izjavio blagovremenu i dozvoljenu reviziju zbog pogrešno ili nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u granicama propisanim odredbom člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11, 55/14) i odlučio da revizija nije osnovana.

Pobijana presuda nije zahvaćena bitnom povredom odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju se u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti. Revizijom se ne ukazuje na postojanje drugih bitnih povreda odredaba parničnog postupka koje mogu biti revizijski razlog u smislu člana 407. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužioci su suvlasnici spornog stana upisani u javnim knjigama od 2007. godine. Tužena u predmetnom stanu stanuje od 29.04.1978.godine kada se doselila udajom za ĐĐ koji je preminuo ... 1989. godine. ĐĐ je bio sin predhodnog nosioca stanarskog prava EE, koji je preminuo ... 1978. godine. Stanarsko pravo je stekao 1956. godine. U vreme smrti svekra i supruga tužene predmetni stan je po osnovu rešenja o konfiskaciji iz 1948. godine delom bio društvena svojina sa udelom od 5/64 dela 1/2 nepokretnosti.

Kod ovako utvrđenih činjenica prvostepeni sud zaključuje da se radi o stanu u svojini građana. U taj stan tužena se uselila nakon 29.07.1973.godine, odnosno nakon stupanja na snagu Zakona o stambenim odnosima koji je propisao da se nadalje stanarsko pravo, odnosno pravo na trajno korišćenje stana može steći samo na stanu u društvenoj svojini. Stoga je usvojio tužbeni zahtev za iseljenje tužene.

Suprotno stanovištu prvostepenog suda, drugostepeni sud zaključuje da se ne radi o stanu u svojini građana. Činjenica je da je predhodniku tužene dato stanarsko pravo na celoj nepokretnosti koja sadrži i udeo društvene svojine. Stoga po stanovištu drugostepenog suda tužena, koja se uselila udajom u sporni stan nakon 29.07.1973. godine, ima pravo da nastavi da koristi taj stan sa pozivom na članove 2. i 8. st. 1. Zakona o stambenim odnosima, odnosno članove 30. do 39. i 40. Zakona o stanovanju.

Odredbom člana 2. Zakona o stambenim odnosima ( Službeni Glasnik SRS br. 29/73) koji je stupio na snagu 29.07.1973. godine regulisano je da se stanarsko pravo, odnosno pravo na trajno korišćenje stana može steći samo na stanu u društvenoj svojini, a ne i na stanu u svojini građana. Član 8. st. 1. istog zakona propisivao je da nosilac stanarskog prava koji je to pravo stekao na stanu u svojini građana do stupanja na snagu ovog zakona ima sva prava i obaveze koja se tim zakonom propisuju za nosioca stanarskog prava na stanu u društvenoj svojini. Na isti način ovo pitanje reguliše član 2. odnosno 93 st. 1. Zakona o stambenim odnosima (Službeni Glasnik SRS 9/85). Zakon o stanovanju propisuje da nosilac stanarskog prava, odnosno zakupac na neodređeno vreme koji to pravo ima na stanu u svojini građana od stupanja na snagu ovog zakona nastavlja sa korišćenjem stana u skladu sa odredbama čl. 30. do 39. ovog zakona.

Neosnovano revident ističe da tužena, nakon smrti supruga, nema pravo da nastavi sa korišćenjem spornog stana u svojstvu zakupca jer do 29.07.1973. godine nije stekla svojstvo korisnika spornog stana.

Nosilac stanarskog prava na predmetnom stanu, koji nije u celosti u svojini građana, je bio svekar, a zatim suprug tužene. Istima to pravo nije osporeno bez obzira na visinu učešća društvene svojine u spornoj nepokretnosti. Tužena se u sporni stan legalno uselila udajom za tadašnjeg, u ugovoru upisanog, korisnika stana. Pravo nosioca stanarskog prava crpi iz prava i pravnog položaja ranijih nosilaca stanarskog prava (svekra i supruga) i činjenice da je u vreme njenog useljenja u stan, isti bio delom u društvenom vlasništvu.

Tužena je u spornom stanu od 29.04.1978.godine. Nije dokazano da na drugi način može rešiti stambeno pitanje. Revident navodi da je tužena pokrenula postupak za donošenje rešenja koje zamenjuje ugovor o zakupu predmetnog stana. Sve navedeno ukazuje na trajne i čvrste veze tužene sa spornim stanom. Zbog toga se isti može smatrati njenim domom u smislu člana 8. st. 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, čije se odredbe neposredno primenjuju na osnovu člana 16. st. 2. Ustava RS.

Evropska konvencija u članu 8. st. 1. propisuje da svako ima pravo na poštovanje svog privatnog porodičnog života, doma i prepiske. Stav dva istog člana dopušta, pod određenim uslovima, mešanje države u ostvarivanje ovih prava. Takvo mešanje mora biti u skladu sa zakonom, da ima legitiman cilj i da je neophodno u demokratskom društvu.

Primenjeno na konkretan slučaj Vrhovni kasacioni sud je stanovišta da je tuženoj osnovano pružena zaštita od iseljenja iz spornog stana. Za tuženu je obzirom na godine starosti (71) i godine korišćenja stana (nepunih 30) ostanak u stanu od egzistencijalne važnosti. Tom interesu tužene suprotstavlja se interes tužilaca da ostvare svoje pravo kao suvlasnici spornog stana, pored koga su u njihovom suvlasništvu i drugi delovi objektata na istoj adresi i istoj katastarskoj parceli. Sporni stan je jednosoban, te bi iseljenjem tužene tužioci ostvarili suvlasničko pravo na relativno maloj kvadraturi. Nasuprot tome iseljenje tužene za nju bi značilo status beskućnika, obzirom da na drugi način nema rešeno stambeno pitanje. Kod ovako dva suprotstavljena pravna interesa, Vrhovni kasacioni sud je stanovišta da pravo tužene na dom mora u konkretnom slučaju uživati pravnu zaštitu.

Na osnovu izloženog i člana 414. ZPP Vrhovni kasacioni sud je odbio reviziju prvotužioca kao neosnovanu i odlučio kao u izreci revizijske presude.

Predsednik veća-sudija

Dr Dragiša B. Slijepčević,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić