Protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž 4270/16 od 09.03.2017. godine, zakonski zastupnik tužioca Republike Srbije po tužbi za glavno mešanje u ovoj pravnoj stvari, izjavio je reviziju zbog bitne povrede odredaba Zakona o parničnom postupku učinjenih pred prvostepenim i drugostepenim sudom i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

U odgovoru na reviziju prvotuženi je osporio u celini navode iz revizije i predložio Vrhovnom kasacionom sudu da istu odbije kao neosnovanu.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 399. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04 i 111/09) a u vezi sa odredbom člana 506. stav 1. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 72/11 - stupio na snagu 01.02.2012. godine) i utvrdio da je revizija tužioca osnovana.

Postupak u ovoj pravnoj stvari je najpre vođen po tužbi tužioca „VV“ u stečaju, protiv tuženih Kompanije „AA“ iz ...; „GG“ iz ...; „BB“ iz ...; „DD“ iz ... i Veterinarske stanice „ĐĐ“ iz ..., radi utvrđenja da su tuženici solidarno odgovorni i obavezni da joj vrate iznos od 3.025.629,59 francuskih franaka. U međuvremenu nad tuženim „GG“ iz ... i Veterinarska stanica iz ... je otvoren stečajni postupak, pa u odnosu na njih postupak prekinut, tako da se sada po tužbi za glavno mešanje, postupak vodi samo u odnosu na tužene AA iz ... i BB iz ... i VV u stečaju iz ... .

Prema utvrđenom činjeničnom stanju „VV“ iz ... je 17.09.1990. godine sa „EE“ iz ... zaključila ugovor o regulisanju međusobnih odnosa po osnovu izdavanja dve garancije po inostranom kreditu, na ukupan iznos od 3.025.629,53 francuskih franaka. Kredit je odobren u cilju nabavke rasne priplodne stoke francuskog isporučioca. Nakon potpisivanja ugovora, prestalo je da postoji preduzeće EE, usled podele na više preduzeća, koji su kao tuženi (pravni sledbenici) označeni u tužbi tužioca tada VV. Dužnik po inostranom kreditu platio je inokreditoru samo deo duga i to na ime pripadajuće kamate za 1991. godinu, dok je preostali deo obaveza ostao neizmiren zbog uvedenih sankcija Saveta bezbednosti Ujedinjenih Nacija. Vraćanje obaveza prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, regulisano je usaglašenim zapisnikom o konsolidaciji duga SRJ, Zakonom o regulisanju odnosa između SRJ i pravnih lica i banaka sa teritorije SRJ koji su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba.

Zakonom o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju po osnovu pruzetih inostranih kredita odnosno zajmova, koji je stupio na snagu 01.07.2005. godine, Republika Srbija je preuzela ili će preuzeti obaveze po osnovu inostranih kredita, odnosno zajmova prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba. Na taj način Republika Srbija postaje poverilac prema svim krajnjim dužnicima - pravnim licima i bankama u stečaju koji su bili dužnici ili garanti prema inostranim poveriocima a banke se kao originalni dužnici ili garanti oslobađaju te obaveze prema inostranim poveriocima, dok se krajnji dužnici - pravna lica oslobađaju svoje obaveze prema bankama, ali stupaju u obavezu prema Republici Srbiji.

Kako se u konkretnom slučaju radi o potraživanju koje spada u potraživanje Pariskog kluba u smislu odredbe člana 3. stav 1. Zakona o regulisanju odnosa između SRJ i pravnih lica i banaka sa teritorije SRJ koji su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, jer je tužena „VV“ bila garant prema inostranom poveriocu, tužilac Republika Srbija je aktivno legitimisana u ovoj pravnoj stvari, kako su to pravilno zaključili nižestepeni sudovi.

Međutim, nižestepeni sudovi su zaključili da tužilac Republika Srbija nije predložila dokaze o visini svog potraživanja, odnosno koliko iznosi stvarna obaveza koja je predmet spora. Zato su primenom pravila o teretu dokazivanja iz odredbe člana 220-223. Zakona o parničnom postupku odbili tužbeni zahtev.

Prema oceni Vrhovnog kasacionog suda, osnovano se u reviziji tužioca ističe da je pobijana presuda doneta pogrešnom primenom materijalnog prava, što ima za posledicu da činjenično stanje nije u potpunosti utvrđeno. Iz spisa predmeta se vidi da je još pre podnošenja tužbe za glavno mešanje, izveden dokaz veštačenja od strane veštaka ekonomsko finansijske struke. U nalazu je naveden iznos duga po garancijama banke, koji se odnosi na tužbeni zahtev. Iz spisa predmeta se vidi da je prigovor na nalaz istakao samo prvotuženi „AA“ iz ... . Od dana veštačenja, pa do dana podnošenja tužbe za glavno mešanje, u spisima predmeta nema podataka da je došlo do promena u smislu da je dug prestao da postoji. U parnicu je stupila Republika Srbija tužbom za glavno mešanje, na osnovu Zakona o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju po osnovu inostranih kredita. Po ovom zakonu Republika Srbija samo stupa na mesto banaka u stečaju. To znači da su nižestepeni sudovi u cilju utvrđivanja visine potraživanja morali ceniti dokaze koji su predloženi i izvedeni tokom postupka i pre podnošenja tužbe za glavno mešanje, a koji se odnose na visinu potraživanja.To je pre svega dokaz veštačenja od strane veštaka ekonomsko-finansijske struke.

Stoga je pogrešan zaključak drugostepenog suda da se tužilac u konkretnom slučaju ne može pozivati na dokaze koji su predloženi i izvedeni u vreme dok on nije bio učesnik u sporu, pa potom primenom pravila o teretu dokazivanja odbiti zahtev.

Kako je zbog pogrešne primene materijalnog prava činjenično stanje nepotpuno utvrđeno a zbog toga nema uslova za preinačenje pobijane presude, Vrhovni kasacioni sud je na osnovu procesnih ovlašćenja iz odredbe člana 407. stav 2. Zakona o parničnom postupku ukinuo pobijanu presudu. U ponovnom postupku prvostepeni sud će imajući u vidu primedbe sadržane u ovom rešenju, utvrditi sve relevantne činjenice na osnovu kojih će doneti odluku u pogledu osnova i visine potraživanja.

Predsednik veća - sudija

dr Dragiša B. Slijepčević, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić