Presudom Privrednog apelacionog suda Pž 5484/24 od 11.04.2025. godine, u stavu prvom izreke, odbijena je žalba tužioca, kao neosnovana i potvrđena prvostepena presuda u stavu prvom i drugom izreke. U stavu drugom izreke, odbijen je zahtev tužioca za naknadu troškova drugostepenog postupka, kao neosnovan.

Protiv drugostepene presude tužilac je izjavio blagovremenu i dozvoljenu reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i zbog pogrešne primene materijalnog prava. U odgovoru na reviziju tuženi Fond za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda je osporio revizijske navode i predložio da se revizija tužioca odbije kao neosnovana, a troškove revizijskog postupka nije tražio.

Ispitujući pobijanu presudu u granicama revizijskih razloga propisanih odredbom člana 408. Zakona o parničnom postupku („Sl. glasnik RS“, br. 72/11..10/23 – dr. zakon) Vrhovni sud je odlučio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju se u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti. Na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka revident ne ukazuje.

Tužilac je zahtevao da se utvrdi da je nedozvoljeno izvršenje na četiri stana u zgradi za kolektivno stanovanje u ul. ... br. .., sagrađenoj na parceli br. .. KO Novi Beograd. Navedeno iz razloga što je u toku izvršni postupak po rešenju o izvršenju Privrednog suda u Beogradu Ii 455/23 od 20.03.2023. godine, koji sprovodi javni izvršitelj Mirjana Dimitrijević iz ... . Izvršenje je određeno na osnovu presude Privrednog suda u Beogradu P 1394/17 od 16.12.2020. godine, koja je delimično preinačena presudom Privrednog apelacionog suda Pž 1841/21 od 07.12.2022. godine i usvojen protivtužbeni zahtev Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda, te obavezana Stambena zadruga „Hidrotehnika“ iz Beograda da Fondu preda na raspolaganje i u svojinu 58 stanova u objektu 30, blok 60, podcelina ... sever, lamela І na uglu ulica ... i ... na Novom Beogradu. Prilikom sprovođenja izvršenja, javni izvršitelj je sačinio Zapisnik od 26.10.2023. godine, prema kojem je Fondu za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda predat deo stanova po izvršnoj ispravi. Nisu mu predati oni stanovi za koje su se tom prilikom javila tređa lica, među kojima je bio i predstavnik ovde tužioca, koja nisu dozvolila sprovođenje izvršenja na stanovima za koje tvrde da su njihovi vlasnici, pa su isti upućeni da podnesu prigovor trećeg lica u smislu člana 108. Zakona o izvršenju i obezbeđenju. Nakon što je tužilac izjavio prigovor, javni izvršitelj je rešenjem od 25.12.2023. godine isti odbio kao neosnovan, nakon čega je tužilac na osnovu člana 111. stav 1. Zakona o izvršenju i obezbeđenju pokrenuo parnični postupak protiv izvršnog poverioca i izvršnog dužnika radi utvrđenja da je izvršenje na predmetnim stanovima broj 17, 27, 29 i 37 nedozvoljeno.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju „M-Invest inženjering“ d.o.o. Beograd, kao investitor i SZ „Hidrotehnika“ iz Beograda, kao suinvestitor, zaključili su 01.08.2002. godine Ugovor, čiji je predmet zajednička izgradnja objekta br. 30 na uglu ul. ... i ..., podcelina ... sever na Novom Beogradu. Sporazumeli su se da im na ime uloženih sredstava za građevinske radove pripadne po 3.000 m² izgrađene površine, a suinvestitor Stambena zadruga „Hidrotehnika“ može svoj deo nepokretnosti slobodno plasirati na tržištu bez saglasnosti investitora „M-Invest inženjering“ d.o.o. Beograd. U skladu sa navedenim ugovorom, Stambena zadruga „Hidrotehnika“ je zaključila Ugovor od 20.03.2003. godine sa Fondom za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda, kao kupcem, u vezi sa prodajom 50 stanova u izgradnji u navedenom objektu br. 30. Zaključena su i dva dopunska ugovora, kojima su ugovorne strane povećavale broj stanova koji se prodaju, te je ukupno prodato 58 stanova, uz preciziranje kupoprodajne cene.

Dalje je utvrđeno da je Stambena zadruga „Hidrotehnika“ vodila parnični postupak protiv investitora „M-Invest inženjering“ d.o.o. i presudom Privrednog suda u Beogradu P 81/15 od 09.10.2018. godine je, između ostalog, utvrđeno da je tužilac u tom postupku na osnovu uloženih sredstava u izgradnju postao isključivi vlasnik ukupno 58 stanova u ul. ... na Novom Beogradu, koji su navedeni u izreci navedene presude, kao i garažnih mesta, te svih tavanskih i zajedničkih prostorija u zgradi. Među stanovima na kojima je utvrđeno pravo svojine Stambene zadruge „Hidrotehnika“ su i stanovi za koje ovde tužilac tvrdi da je njihov vlasnik, a u tom delu je prvostepena presuda potvrđena presudom Privrednog apelacionog suda Pž 922/19 od 28.11.2019. godine.

Nakon donošenja navedene presude, Stambena zadruga „Hidrotehnika“ je podnela tužbu protiv Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika tražeći isplatu preostalog dela kupoprodajne cene. Presudom Privrednog apelacionog suda Pž 1841/21 od 07.12.2022. godine, potvrđena je prvostepena presuda Privrednog suda u Beogradu P 1394/17 od 16.12.2020. godine u delu kojim je odbijen tužbeni zahtev za isplatu iznosa od 403.740.771,54 dinara sa kamatom, a prema obrazloženju ove presude proizlazi da je Fond za socijalno osiguranje vojnih osiguranika u celosti ispunio, odnosno i preplatio svoju obavezu na isplatu kupoprodajne cene. Navedenom drugostepenom presudom je preinačena prvostepena presuda i usvojen protivtužbeni zahtev, te obavezana Stambena zadruga „Hidrotehnika“ da Fondu kao kupcu preda 58 stanova, što je i predmet izvršnog postupka koji se vodi pred Javnim izvršiteljem Mirjanom Dimitrijević.

Tužilac u ovom postupku ističe da je sa investitorom „M-Invest inženjering“ d.o.o. kao prodavcem zaključio Ugovor o kupoprodaji četiri stana 27.04.2007. godine i postao njihov vlasnik. Navedeni ugovor je overen pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu 31.05.2013. godine. Rešenjem RGZ SKN Novi Beograd od 10.11.2015. godine dozvoljen je upis prava svojine u korist tužioca na navedenim stanovima uz zabeležbu da je pravo svojine upisano po Zakonu o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole („Sl. glasnik RS“ br. 25/13 i 145/14).

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da je tužilac kupio predmetna četiri stana od investitora „M-Invest inženjering“ d.o.o. ali u 2007. godini, iako je prethodno Stambena zadruga „Hidrotehnika“ ove stanove prodala Fondu za socijalno osiguranje vojnih osiguranika po Ugovoru iz 2003. godine tj. da se radi o prodaji stanova kojima je već raspolagano. Pored toga, prvostepeni sud nalazi da je zbog vođenja parničnog postupka između Stambene zadruge „Hidrotehnika“ i „M-Invest inženjering“ d.o.o. u Katastru nepokretnosti bila registrovana i privremena mera zabrane raspolaganja ovim nepokretnostima, a tužilac je ugovor sa investitorom „M-Invest inženjering“ d.o.o. overio tek 2013. godine, uprkos postojećoj zabrani, dok je do upisa prava svojine tužioca na stanovima došlo 2015. godine po odredbama Zakona o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole. Inače je tužiočev prodavac „M- Invest inženjering“ d.o.o. upisan samo kao držalac izgrađenog objekta s obzirom na to da objekat ima samo odobrenje za gradnju, pri čemu nije dobio upotrebnu dozvolu. Iz navedenih razloga je tužbeni zahtev odbijen.

Drugostepeni sud prihvata izraženo stanovište prvostepenog suda u pogledu neosnovanosti tužbenog zahteva. Dalje ističe da je u skladu sa rešenjem o privremenoj meri u Katastru nepokretnosti upisana zabeležba zabrane otuđenja nepokretnosti 22.09.2009. godine. I pored postojanja javno registrovane zabrane, drugostepeni sud ukazuje na to da su tužilac i „M-Invest inženjering“ d.o.o. kao prodavac pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu overili Ugovor o kupoprodaji četiri stana, što je bio neophodan uslov za punovažnost ugovora o prometu nepokretnosti i to 31.05.2013. godine, u vreme kada je zabrana raspolaganja još uvek bila na snazi. Nakon toga se tužilac uknjižio kao vlasnik četiri stana 2015. godine, takođe za vreme važenja navedene zabrane. S obzirom na upisanu zabeležbu zabrane otuđenja nepokretnosti u katastru nepokretnosti tužilac se, prema stanovištu drugostepenog suda, ne može pozivati na to da je bio savestan kupac. Stoga je drugostepeni sud potvrdio prvostepenu presudu.

Prema oceni Vrhovnog suda, pravilan je zaključak nižestepenih sudova, na osnovu pravilne primene materijalnog prava, da tužilac nema pravo koje sprečava izvršenje.

Odredbom člana 108. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Sl. glasnik RS“, br. 106/2015... 10/2023 - dr. zakon) propisano je da treće lice koje tvrdi da na predmetu izvršenja ima neko pravo koje sprečava izvršenje može javnom izvršitelju podneti prigovor kojim zahteva da se izvršenje utvrdi nedozvoljenim na tom predmetu. Prema odredbi čl. 111. istog zakona treće lice može u roku od 30 dana od dana prijema rešenja o odbacivanju ili odbijanju prigovora da pokrene parnični postupak protiv izvršnog poverioca radi utvrđenja da je izvršenje na predmetu nedozvoljeno.

Tumačenjem odredbe člana 108. ZIO proizilazi da se valjanost istaknutog prigovora trećeg lica u postupku izvršenja vezuje za postojanje određenih okolnosti u vidu njegovog prava koje sprečava izvršenje. Pravo koje sprečava izvršenje mora biti takvo da diskvalifikuje određenu imovinu izvršnog dužnika od dejstava sredstava i predmeta izvršenja koji su bili određeni u izvršnom postupku, pri čemu ono mora egzistirati do donošenja rešenja o izvršenju, odnosno zaključka kojim se određuje izvršenje, s obzirom na to da su sva ona raspolaganja učinjena u samom postupku izvršenja izložena zasebnom dejstvu pravne nevažnosti ograničenom na učesnike u izvršenju, shodno članu 19. ZIO.

Imajući u vidu navedeno, tužilac zahtev za utvrđenje nedozvoljenosti izvršenja u postupku po rešenju Privrednog suda u Beogradu II 455/23 od 20.03.2023. godine zasniva na tome što raspolaže upisanim pravom vlasništva na nepokretnostima koja su označena kao predmet izvršenja, a koji je upis izvršen na osnovu Zakona o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole. Pravni osnov zasniva na Ugovoru zaključenom sa „M-Invest inženjering“ d.o.o. kao prodavcem od 27.04.2007. godine, a koji je overen tek 2013. godine uprkos postojanju zabeležbe zabrane otuđenja i opterećenja nepokretnosti od 22.09.2009. godine, u skladu sa napred navedenim rešenjem o privremenoj meri. Sa tim u vezi, ne mogu se prihvatiti navodi tužioca da je sud bio dužan da postupa po principu formalnog legaliteta, a samo na osnovu činjenice da je isti upisan kao vlasnik predmetnih stanova u katastru nepokretnosti. Navedeno iz razloga što, kako pravilno i drugostepeni sud zaključuje, upis nekog stvarnog prava u katastru nepokretnosti stvara samo oborivu pretpostavku o tačnosti upisanih podataka, odnosno evidencije o pravima na nepokretnostima. U konkretnom slučaju su tuženi dokazali tokom postupka da je prvobitno Stambena zadruga „Hidrotehnika“ bila isključivi vlasnik predmetnih stanova, a ne „M-Invest inženjering“ d.o.o. Označeni ugovor o kupoprodaji spornih nepokretnosti zaključen imeđu tužioca i „M-Invest inženjering“ d.o.o. kao ni sporni upis u katastru nepokretnosti ne može voditi postojanju prava koje sprečava konkretno izvršenje. Ovo stoga što je osnov sticanja prava svojine Stambene zadruge „Hidrotehnika“ na spornim nepokretnostima u članu 20. i članu 21. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, odnosno izgradnji nove nepokretnosti. Stambena zadruga „Hidrotehnika“ je ulaganjem sredstava sufinasirala sporna četiri stana, u skladu sa Ugovorom o zajedničkoj gradnji objekta „30“ na uglu ul. ... i ... u bloku 63, podcelina ... Sever u Novom Beogradu koji je zaključila još 01.08.2002. godine sa „M-Invest inženjering“ d.o.o, kao investitorom gradnje, te je nakon što su stanovi izgrađeni, postala vlasnik istih, uz pravo da izvrši upis u javnoj evidenciji nepokretnosti. Radi se dakle o originarnom, a ne derivativnom, načinu sticanja prava svojine. Navedeno proizilazi i iz pravnosnažne presude P 81/15 od 09.10.2018. godine donete u postupku koji je Stambena zadruga „Hidrotehnika“ vodila protiv „M-Invest inženjering“ d.o.o. u kojoj je navedeno da je SZ „Hidrotehnika“ na osnovu uloženih sredstava postala isključivi vlasnik – nosilac prava svojine na posebnim delovima u prizemlju, između ostalih, na stanovima na koje se odnosi tužbeni zahtev u predmetnoj parnici. Kod ovakvog stanja stvari, „M-Invest inženjering“ d.o.o. kao prodavac nije imao ovlašćenje da vrši dalju prodaju predmetnih stanova. Osim toga, na zgradi u kojoj se nalaze predmetni stanovi, kako je utvrđeno iz podataka Katastra nepokretnosti, bio je upisan „M- Invest inženjering“ d.o.o. samo kao držalac 1/1, a pravo svojine tužioca je upisano 10.11.2015. godine u RGZ SKN Novi Beograd nakon upisa privremene mere zabrane otuđenja i opterećenja predmetnih nepokretnosti i to sa zabeležbom u G- listu nepokretnosti da je pravo svojine upisano po Zakonu o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole. Prema članu 11. tog zakona, upisom prava na takvom objektu, ne dira se u prava trećih lica da u sudskom postupku ostvaruju pravo na svojinsku zaštitu i pravo na naknadu štete. Sledom svega napred navedenog, Vrhovni sud zaključuje da „M-Invest inženjering“ d.o.o. nije bilo vlasnik predmetnih stanova prilikom zaključenja ugovora o prodaji istih sa tužiocem. Sporni stanovi su u to vreme već bili predmet prodaje između Stambene zadruge „Hidrotehnika,“ kao vlasnika i prodavca i Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika iz Beograda, kao kupca po Ugovoru zaključenom 20.03.2003. godine, a konkretni postupak izvršenja se i sprovodi na osnovu izvršne isprave - pravnosnažne presude Privrednog suda u Beogradu P 1394/17 od 16.12.2020. godine (uz presudu Privrednog apelacionog suda Pž 1841/21 od 07.12.2022. godine), prema kojoj je obavezana SZ „Hidrotehnika“ da Fondu, kao kupcu, preda predmetne stanove. Stoga je pravilan zaključak nižestepenih sudova da tužilac nikako nije mogao steći pravo svojine po osnovu Ugovora koji je zaključio 27.04.2007. godine sa „M-invest inženjering“ d.o.o., odnosno da nije imao valjan pravni osnov za sticanje prava svojine. Da bi došlo do sticanja prava svojine na nepokretnostima derivativnim putem, potrebno je da budu kumulativno ispunjeni uslovi propisani odredbom člana 33. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa (iustus titulus i modus acquirendi). Sticalac izvodi svoje pravo iz prava svog prethodnika. Prethodni vlasnik prenosi svojinu kakvu ima, sa svim eventualnim teretima i ograničenjima što podrazumeva jedno od osnovnih načela obligacionog prava (Nemo plus iuris ad alium transfere potest quam ipso habet). Pri tome, svaka zabeležba zabrane opterećenja i otuđenja služi tome da upozori treća lica da je zabranjeno raspolaganje nepokretnošću ili da će konačno dejstvo takvog raspolaganja zavisiti od nastupanja razloga zbog kojih se tražio upis zabeležbe, pa se tužilac ne može pozivati na to da nije znao da postoje smetnje za raspolaganje predmetnim stanovima. Konačno, ugovor koji je tužilac zaključio sa „M- invest inženjering“ d.o.o. overen je tek nakon 6 godina od dana zaključenja, u vreme kada je morao biti upoznat sa zabranom raspolaganja, što ukazuje na to da je tužilac bio nesavestan. Stoga pravilno su nižestepeni sudovi izveli zaključak o neosnovanosti tužbenog zahteva kojim je traženo da se utvrdi da je nedozvoljeno izvršenje određeno rešenjem Privrednog suda u Beogradu Ii 455/23 od 20.03.2023. godine, koje sprovodi javni izvršitelj Mirjana Dimitrijević iz ... na osnovu zaključka II 85/23 od 27.09.2023. godine, u delu kojim je određeno iseljenje tuženog Stambena zadruga „Hidrotehnika“ Beograd i ispražnjenje i predaja tuženom Fondu za socijalno osiguranje osiguranika Beograd, stanova bliže opisanih u stavu prvom obrazloženja ove presude, s obzirom na to da u ovoj parnici tužilac nije dokazao da ima pravo koje sprečava izvršenje.

Imajući u vidu sve prethodno navedeno, Vrhovni sud primenom odredbe člana 414. Zakona o parničnom postupku odlučio je kao u izreci presude.

Predsednik veća - sudija

Tatjana Matković Stefanović,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković