Po oceni Vrhovnog suda, o posebnoj reviziji predlagača u ovoj pravnoj stvari potrebno je odlučivati radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP u vezi člana 30. stav 2. ZVP odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Ispitujući pobijanu presudu, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je predlagačeva revizija osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnim rešenjem upravnog organa Opštine Ruma od 05.05.2021. godine eksproprisan je deo parcele .. KO Hrtkovci površine 21 ar 43 m2, u svojini predlagača. Eksproprijacija je izvršena za potrebe izgradnje državnog puta Ruma - Šabac - Loznica. Predmetna parcela je u vreme kada je izvršena eksproprijacija u katastru nepokretnosti bila upisana kao poljoprivredno zemljište. Stranke u upravnom postupku nisu postigle sporazum o naknadi za oduzeto zemljište. Poreska uprava je procenila tržišnu vrednost eksproprisanog zemljišta u visini od 83,43 dinara po 1m2. Veštačenjem je njegova tržišna vrednost određena u iznosu od 276,00 dinara za 1m2, odnosno u ukupnom iznosu od 591.468,00 dinara.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su primenom člana 41. stav 2. i člana 42. Zakona o eksproprijaciji odredili naknadu za eksproprisani deo predmetne parcele u visini tržišne vrednosti poljoprivrednog zemljišta, utvrđene veštačenjem. Po stanovištu sudova, naknada se ne može odrediti u visini tržišne vrednosti građevinskog zemljišta, jer je nepokretnost koja je bila predmet eksproprijacije u katastru nepokretnosti u to vreme bila upisana kao poljoprivredno zemljište, a promena njene namene izvršena planskim aktom je u ovom slučaju bez značaja i ne može se koristiti kao benefit za predlagača koji nije zahtevao promenu namene zemljišta, niti ga je mogao koristiti kao građevinsko zemljište.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da su nižestepeni sudovi u ovoj pravnoj stvari pogrešno primenili materijalno pravo i da zbog toga činjenično stanje nije pravilno utvrđeno.

Odredbom člana 42. stav 1. Zakona o ekproprijaciji propisano je da se naknada za poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljiše određuje u novcu, prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano.

Prema članu 2. stav 1. Zakona o poljoprivrednom zemljištu („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 62/06 ... 95/18), poljoprivredno zemljište je ono zemljište koje se koristi za poljoprivrednu proizvodnju (njive, vrtovi, voćnjaci, vinogradi, livade, pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare), kao i zemljište koje se može privesti nameni za poljoprivrednu proizvodnju. Odredbom člana 3. tog zakona propisano je da se poljoprivredno zemljište, koje je u skladu sa posebnim zakonom određeno kao građevinsko zemljište, do njegovog privođenja nameni koristi za poljoprivrednu proizvodnju.

Građevinsko zemljište, shodno članu 82. Zakona o planiranju i izgradnju („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/09 ... 62/23) je zemljište koje je određeno zakonom ili planskim dokumentom za izgradnju i korišćenje objekata, kao i zemljište na kojem su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom. Odredbom člana 88. tog zakona, pored ostalog, propisano je: da kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta je dužan da u roku od 15 dana od stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove javnog premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena, ili opis granice planskog dokumenta sa popisom katastarskih parcela, sa odgovarajućim grafičkim prikazom (stav prvi); da organ nadležan za poslove državnog premera i katastra u roku od 15 dana po dobijanju akta iz stava prvog, rešenjem provodi nastalu promenu i stavlja zabeležbu o obavezi plaćanja naknade za promenu namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u bazu podataka katastra nepokretnosti za koje se izdaje list nepokretnosti (stav drugi); da od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa tim zakonom (stav deveti).

Predlagaču je eksproprisano zemljište radi izgradnje auto-puta, u skladu sa Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta prvog reda broj 21 Novi Sad - Ruma - Šabac i državnog puta prvog reda broj 19 Šabac - Loznica, kao i Zaključka Vlade Republike Srbije od 18.06.2020. godine kojom je utvrđen javni interes za tu eksproprijaciju. Stupanjem na snagu tog prostornog plana (planskog dokumenta) koji obuhvata i zemljište eksproprisano od predlagača, ono je postalo građevinsko zemljište bez obzira što takva promena njegove namene nije provedena u katastru nepokretnosti - propustom donosioca planskog akta da postupi po članu 88. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji, ili propustom organa nadležnog za poslove državnog premera i katastra da postupi u skladu sa stavom drugim tog člana.

Sledstveno izloženom, eksproprisano zemljište je po nameni građevinsko zemljište određeno prostornim planom koji je donet i stupio na snagu pre donošenja i pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji. Zbog toga predlagač u odnosu na to zemljište, saglasno članu 88. stav 9. Zakona o planiranju i izradnji, ostvaruje sva prava vlasnika građevinskog zemljišta, pa i pravo na naknadu u visini tržišne cene građevinskog zemljišta.

Iz navedenih razloga, oba nižestepena rešenja su ukinuta ali samo u delu preko dosuđenog iznosa (nema osnova da se rešenja ukinu u celini, jer je prema članu 310. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima poverilac dužan da primi delimično ispunjenje novčane obaveze, osim ako ima poseban interes da ga odbije), i u tom delu predmet je vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

U ponovljenom suđenju prvostepeni sud će utvrditi i visinu naknade za eksproprisano zemljište kao građevinsko zemljište, saglasno članu 42. stav 1. u vezi član 41. stav 1. Zakona o eksproprijaciji, uz uračunavanje određene naknade kao delimičnog ispunjenja obaveze protivnika predlagača.

Odluka o troškovima postupka je ukinuta jer zavisi od konačnog ishoda tog postupka.

S toga je, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP u vezi člana 30. stav 2. ZVP, odlučeno kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković