Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž 4825/2023 od 06.02.2024. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena presuda Osnovnog suda u Nišu P 596/23 od 08.11.2023. godine i odbijen zahtev tužioca za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, pozivajući se na odredbu člana 404. ZPP.

Tužilac je podneo odgovor na reviziju.

Odlučujući o dozvoljenosti revizije u smislu člana 404. ZPP, Vrhovni sud je ocenio da su ispunjeni uslovi za odlučivanje o posebnoj reviziji radi ujednačavanja sudske prakse zbog čega je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je revizija tužene osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je imalac prava svojine na kp br. .., .., .. i .. upisane u LN broj .. KO ..., preko kojih prolazi put Cerova – Jabučko ravnište, čija je izgradnja finansirana na osnovu Ugovora zaključenog između Ministarstva ekonomije i regionalnog razvoja i Društvenog fonda za puteve Opštine Pirot od 22.04.2008. godine. Predmetni put je prosečne širine 4 metara s tim što sa leve i desne strane puta postoji deo nasipa, nije u potpunosti izgrađen već je izvršeno trasiranje puta, nije asfaltiran a faktičke i pravne radnje u vezi izgradnje spornog puta preduzimane su 2008. i 2009. godine. Put nije proglašen za nekategorisani put niti je upisan u katastar. Ocenom nalaza veštaka poljoprivredne struke utvrđena je tržišna vrednost zauzetog dela katastarskih parcela.

Nižestepeni sudovi su usvojili tužbeni zahtev sa obrazloženjem da je ugovorom od 22.04.2008. godine, koji je zaključen između Minisarstva ekonomije i regionalnog razvoja sa jedne strane i Društvenog fonda za puteve Opštine Pirot ugovorena izgradnja putnog pravca Cerova – Jabučko ravnište sa pratećom kanalskom mrežom a dopisom Ministarstva saobraćaja i infrastrukture od 12.10.2015. godine, odgovoreno je na zahtev BB u vezi faktičke eksproprijacije spornih parcela gde je navedeno da je faktičku eksproprijaciju sprovela opština Pirot. Put nije u potpunosti izgrađen već je izvršeno trasiranje puta ali je veštačenjem utvrđeno da je put prohodan. Put nije asfaltiran i u potpunosti završen a faktičke i pravne radnje u vezi izgradnje spornog puta preduzimane su 2008. i 2009. godine. Put nije proglašen za nekategorisani put niti upisan u katastar ali postoji jasna namera da se put izgradi.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovano se revizijom tuženog ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava što je imalo za posledicu nepotpuno utvrđeno činjenično stanje.

Odredbom člana 58. Ustava Republike Srbije zajemčeno je mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (stav 1) i propisano da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne (stav 2). Prema stavu 3. te odredbe zakonom se može ograničiti način korišćenja imovine.

Prema članu 1. Protokola 1. uz Konvenciju o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda svako fizičko i pravno lice ima pravo na neometano uživanje svoje imovine i niko ne može biti lišen svoje imovine, osim u javnom interesu i pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava. Državi je dopušteno da primenjuje zakone koje smatra potrebnim kako bi regulisala korišćenje imovine. Takvo regulisanje korišćenja ili upotrebe imovine mora biti u skladu sa opštim interesom (ili da bi se obezbedila naplata poreza ili drugih dažbina ili kazni).

U konkretnom slučaju put koji prolazi kroz katastarske parcele tužioca nije asfaltiran, nije u potpunosti završen, nije proglašen za nekategorisani put, niti je izvršen upis puta u katastar. Ugovorom koji je zaključen između Ministarstva ekonomije i regionalnog razvoja i Društvenog fonda za puteve Opštine Pirot od 22.04.2008. godine, ugovorena izgradnja putnog pravca Cerova – Jabučko ravnište sa pratećom kanalskom mrežom a pravne i faktičke radnje za izgradnju puta preduzete 2008. i 2009. godine. Međutim, ugovor koji nije sproveden u dužem vremenskom periodu može povrediti pravo vlasnika imovine obuhvaćene ovim ugovorom za njeno mirno uživanje i bez oduzimanja. Sa stanovišta odredbe člana 58. Ustava Republike Srbije i člana 1. stav 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju, kao i u skladu sa stavovima izraženim u presudama Evropskog suda za ljudska prava, donošenjem planskih akata i njihovim nesprovođenjem u nerazumno dugom vremenskom periodu može biti povređeno pravo vlasnika na mirno uživanje imovine i u slučaju kada aktivnosti države ne idu toliko daleko da vlasnika liše svojine na određenom zemljištu koje čini njegovu imovinu. Da li je vlasniku u takvom slučaju povređeno pravo na mirno uživanje imovine i da li mu za to pripada naknada i u kom obimu i visini procenjuje se u zavisnosti od okolnosti svakog konkretnog slučaja. Pri tom je naročito od značaja utvrđenje činjenica na koji način je vlasnik imovinu koristio do donošenja planskog akta i u kojoj meri i na koji način je uskraćen ili ograničen u načinu korišćenja. Ove činjenice, kao i visinu naknade zbog eventualnog ograničenja prava na mirno uživanje imovine dokazuje tužilac u skladu sa pravilom iz člana 231. stav 1. ZPP.. Iz navedenih razloga obe nižestepene presude su morale biti ukinute i predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

Pošto je planski akt tek uslov da se utvrdi javni interes za eksproprijaciju prvostepeni sud je propustio da utvrdi, radi pravilne primene materijalnog prava da li je planski akt donet i ako nije, da li se tako trasirani put koristi za prolaz od strane drugih lica, pa je tužilac onemogućen da predmetne parcele koristi na način na koji ih je koristio pre zaključenja ugovora na koji se poziva, i da li mu je smanjena mogućnost raspolaganja imovinom isključivo iz razloga što je ista predmet ugovora koji je zaključen između Ministarstva ekonomije i regionalnog razvoja i Društvenog fonda za puteve Opštine Pirot, zbog čega eventualno trpi štetu u određenom obimu i visini.

Sa iznetih razloga, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković