Predlagač je podneo odgovor na reviziju. Troškove je tražio za sastava odgovora na reviziju.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku primenom člana 408. u vezi sa članom 420. stav 6. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, 72/11... 18/20 i 10/23 – drugi zakon) i članom 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku – ZVP, pa je našao da revizija nije osnovana.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravosnažnim rešenjem Opštinske Uprave Ub, Odeljenja za poslove urbanizma, objedinjene procedure i imovinsko-pravne poslove broj: 465-839/22-04 od 3.02.2023. godine, usvojen je predlog ovde protivnika predlagača JP „Srbijagas“ za nepotpunu eksproprijaciju zemljišta u cilju izgradnje Razvodnog gasovoda RG-13 Beograd - Valjevo - Loznica, i uspostavljeno je pravo službenosti na parcelama upisanim u list nepokretnosti br. 554 KO ... kao privatna svojina ovde predlagača AA i to: na kp. br. 1660, njiva 3. i 4. klase, koja ima površinu od 1.31.64 ha, u delu od 0.01.19 ha; na kp. br. 1661, njiva 3. i 4. klase, koja ima površinu od 1.01.17 ha, u delu od 0.17.89 ha. i na kp. br. 1663, njiva 3. klase, koja ime površinu od 2.22.28 ha, u delu od 0.11.76 ha. U postupku utvrđivanja novčane naknade, prvostepeni sud je pribavio izveštaj poreskog organa o tržišnoj ceni predmetnih nepokretnosti, kao i informaciju o lokaciji, a obavljeno je i veštačenje preko veštaka geometra, veštaka građevinske struke i veštaka poljoprivredne struke. Veštak geodetske struke identifikovao je predmetne parcele i na skici sa uviđaja prikazao granice službenosti prolaza gasovoda preko parcela, kao i granice radnog pojasa i granice zaštitnog pojasa gasovoda. Prema nalazu veštaka geometra, službenost prolaza trase gasovoda prostire se levo i desno u širini od po 6 metara od osovine gasovoda i na kp. br. 1660 zauzima površinu od 0.01.19 ha, na kp. br. 1661 zauzima površinu od 0.17.89 ha i na kp. br. 1663 zauzima površinu od 0.11.76 ha. Uži zaštitni pojas trase gasovoda prostire se levo i desno u širini od po 30 metara od osovine gasovoda i na kp. br. 1660 zauzima površinu od 0.20.52 ha, na kp. br. 1661 zauzima površinu od 0.74.50 ha i na kp. br. 1663 zauzima površinu od 0.58.30 ha. Veštak građevinske struke izjasnio se o tržišnoj vrednosti kp. br. 1660 i kp. br. 1661 i o umanjenju tržišne vrednosti istih zbog uspostavljanja službenosti prolaza trase gasovoda. U navedenom nalazu i mišljenju veštak je izvršio procenu vrednosti parcela primenom komparativne metode poređenja prodaje. U pogledu tržišne vrednosti parcela predlagača, veštak je na osnovu projektovanih karakteristika predmetnih parcela, analize tržišta, prikazanih komparativa i usklađivanja istih, zaključio da posle korigovanja jediničnih cena od 5-10%, tržišna vrednost parcela predlagača iznosi 8,00 evra po m2, odnosno 936,31 dinara po m2. Na osnovu navedenog, tržišna vrednost kp. br. 1660, koja ima površinu od 13.164 m2 iznosi 12.325.584.84 dinara, a tržišna vrednost kp. br. 1661, koja ima površinu od 10.117 m2 iznosi 9.472.648,27 dinara. U pogledu procene umanjenja tržišne vrednosti kp. br. 1660, veštak je imao u vidu da se radi o građevinskom zemljištu, trasu gasovoda, navedenu površinu zemljišta na kome je uspostavljeno pravo službenosti od 119 m2, užu zonu zaštite pojasa gasovoda od 2.052 m2, ukupnu površinu parcele od 10.117 m2, te činjenicu da se uspostavljanjem prava službenosti menjaju urbanistički uslovi za celu parcelu. Na osnovu navedenog veštak se izjasnio da umanjenje vrednosti parcele br. 1661 iznosi 7,79%, a u novčanom iznosu 960.163.05 dinara. Procenjujući umanjenje tržišne vrednosti kp. br. 1661, veštak je dalje imao u vidu da je, prema nalazu veštaka geometra, navedena parcela presečena na tri celine što smanjuje građevinski potencijal zemljišta, pa je mišljenje veštaka da je umanjenje vrednosti kp. br. 1661 od 39%, što u novcu iznosi 3.694.332,82 dinara. Prema nalazu i mišljenju veštaka poljoprivredne struke procena vrednosti umanjenja kp. br. 1663 KO ... u površini od 2.22.28 ha, usled uspostavljanja prava službenosti prolaza trase gasovoda kroz ovu parcelu iznosi 5% u odnosu na tržišnu vrednost cele ove parcele bez ovog tereta, što je u novčanom iznosu umanjenja od 390.812,70 dinara. Prema nalazu i mišljenju veštaka poljoprivredne struke, direktna šteta na parceli 1663 KO ..., usled prolaza trase gasovoda, iznosi 39.458,25 dinara, izgubljeni prinos u narednom periodu u iznosu od 39.689,00 dinara, a troškovi sanacije zemljišta iznose 52.540,00 dinara. Direktna šteta je računata na bazi poljoprivredne kulture pšenice koja je bila zasejana na predmetnoj parceli u vreme izvođenja radova na postavljanju trase gasovoda na parceli, a ogleda se u kompletnom rodu, uz odbitak neizvršenih radova (troškovi berbe, žetve, prevoz do ekonomskog dvorišta).

Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su utvrdili naknadu za umanjenu vrednost zemljište koje je eksproprisano radi izgradnje Razvodnog gasovoda RG – 13 Beograd – Valjevo – Loznica, kao i stvarnu štetu i izgubljenu dobit i obavezali protivnika predlagača da predlagaču isplati iznose prema nalazu i mišljenju sudskog veštaka građevinske i poljoprivredne struke sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom, primenom članova 42. i 53. Zakona o eksproprijaciji.

Po oceni Vrhovnog suda, a suprotno navodima revizije, pobijano rešenje zasnovano je na pravilnoj primeni materijalnog prava. Odredbom člana 1. Zakona o eksproprijaciji („Sl. glasnik RS“, br.53/95... 106/16) propisano je da se nepokretnosti mogu eksproprisati ili se svojina na njima može ograničiti samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne. Odredbom člana 5. dalje je propisano da eksproprijacijom može da se ustanovi i službenost na nepokretnosti ili zakup na zemljištu na određeno vreme (nepotpuna eksproprijacija). Odredbom člana 42. istog zakona propisano je da se naknada za eksproprisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje u novcu prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano (stav 1), da procenu tržišne cene iz stava 1. ovog člana vrši organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima (stav 2). Odredbom člana 53. propisano je da u slučajevima ustanovljenja službenosti naknada se određuje u iznosu za koji je, usled ustanovljenja službenosti, smanjena tržišna vrednost zemljišta ili zgrade, koja se određuje po postupku za određivanje naknade propisane ovim zakonom.

Upravo je predmet zahteva, između ostalog, utvrđenje i isplata naknade za eksproprijacijom ustanovljenu službenost prolaza gasovoda kroz parcele tužioca (nepotpuna eksproprijacija). U toj situaciji, saglasno citiranim zakonskim odredbama, neophodno je utvrditi tržišnu vrednost zemljišta na kojem je ustanovljena službenost u korist tuženog, koju, između ostalog, određuje i karakter tog zemljišta, kvalitet, klasa, mesto nalaženja, udaljenost odnosno blizina naseljenog mesta i asfaltnog puta, postojanje i udaljenost infrastrukturne instalacije i drugih korektivnih faktora koji utiču na tržišnu vrednost nepokretnosti. Procenu tržišne cene daje nadležni organ za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na promet nepokretnosti, odnosno Poreska uprava. Ali, Zakon o eksproprijaciji ne isključuje utvrđivanje visine tržišne vrednosti eksproprisanih nepokretnosti veštačenjem u vanparničnom postupku, kada se visina naknade utvrđuje ocenom nalaza i mišljenja sudskog veštaka odgovarajuće struke, koji prilikom utvrđivanja tržišne vrednosti uzima u obzir sve relevantne parametre i korektivne faktore. Međutim, budući da se radi o nepotpunoj eksproprijaciji kod koje zemljište ostaje u svojini i državini vlasnika, predmet naknade je razlika između tržišne vrednosti nepokretnosti i takve vrednost koju zemljište ima usled uspostavljene službenosti.

Sa tim u vezi, neosnovani su revizijski navodi protivnika predlagača da su nižestepeni sudovi pogrešno primenili član 53. Zakona o eksproprijaciji zato što naknadu nisu ograničili isključivo na površinu dela parcela na kojem je ustanovljena službenost prolaza. Ovo stoga što navedena zakonska odredba ne propisuje da se naknada određuje prema površini zemljišta obuhvaćenoj službenošću, već prema umanjenju tržišne vrednosti zemljišta ili zgrada usled ustanovljenja službenosti. To umanjenje može se odraziti i na preostali deo katastarske parcele, ako zbog položaja trase, zaštitnog pojasa, ograničenja u načinu korišćenja, smanjene funkcionalnosti, smanjene mogućnosti raspolaganja ili drugih tržišno relevantnih okolnosti celina nepokretnosti trpi umanjenje tržišne vrednosti.

U konkretnom slučaju, za potrebe izgradnje Razvodnog gasovoda RG – 13 Beograd – Valjevo – Loznica, u skladu sa Prostornim planom područja posebne namene navedenog gasovoda, ustanovljena je stvarna službenost na predmetnim parcelama predlagača, na osnovu pravnosnažnog rešenja Opštinske uprave Ub, Odeljenja za poslove urbanizma, objedinjene procedure i imovinsko-pravne poslove, kojim je usvojen predlog protivnika predlagača JP „Srbijagas“ iz Novog Sada za nepotpunu eksproprijaciju predmetnih parcela. Nižestepeni sudovi su, polazeći od pravnosnažnog rešenja o nepotpunoj eksproprijaciji i nalaza i mišljenja sudskih veštaka, utvrdili visinu naknade za umanjenje tržišne vrednosti nepokretnosti nastalo usled ustanovljenja službenosti, u kom delu su nižestepeni sudovi dali jasne, obrazložene i na zakonu zasnovane razloge.

Navodi revizije da predlagač i nakon ustanovljenja službenosti ostaje vlasnik predmetnih parcela i da zemljište može i dalje da koristi ne dovode do drugačije odluke. Upravo zato što se radi o nepotpunoj, a ne potpunoj eksproprijaciji, predlagaču nije dosuđena naknada za oduzimanje prava svojine, već naknada za umanjenje tržišne vrednosti nepokretnosti usled ograničenja prava svojine ustanovljenjem službenosti, pa navedena činjenica, sama po sebi, nema uticaja na procenu umanjenja tržišne vrednosti nepokretnosti.

Neosnovano je i pozivanje revizije na drugačiju sudsku praksu nižestepenih sudova. Odluke donete u drugim predmetima sa istovrsnom činjeničnopravnom sadržinom, na koje se revizija poziva, ne mogu same po sebi biti razlog za drugačiju odluku u ovoj pravnoj stvari, jer visina naknade kod ustanovljenja službenosti zavisi od konkretnih okolnosti svakog slučaja: vrste i položaja nepokretnosti, površine i položaja trase, obima i intenziteta ograničenja, mogućnosti daljeg korišćenja zemljišta, kao i uticaja tih ograničenja na tržišnu vrednost nepokretnosti. U ovom predmetu nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo kada su naknadu odredili prema umanjenju tržišne vrednosti predmetnih nepokretnosti kao posledicu ustanovljene službenosti, a ne prema površini zemljišta koja je neposredno obuhvaćena trasom gasovoda.

U pogledu naknade stvarne štete i izgubljene dobiti, revizijom se ne osporava pravilnost primene materijalnog prava na osnovu kog su ovi zahtevi usvojeni u skladu sa nalazom i mišljenjem veštaka poljoprivredne struke.

Kako ne postoje razlozi zbog kojih je revizija izjavljena, kao ni razlozi na koje revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, Vrhovni sud je, primenom odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučio kao u stavu prvom izreke.

Vrhovni sud je odbio zahtev predlagača za naknadu troškova revizijskog postupka, imajući u vidu da troškovi nastali povodom odgovora na reviziju ne predstavljaju nužne troškove za odlučivanje o reviziji, u smislu odredbe člana 154. stav 1. Zakona o parničnom postupku. Takođe, odbijen je i zahtev protivnika predlagača za naknadu troškova revizijskog postupka budući da nije uspeo sa revizijom.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Miljuš, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković