Protiv pravnosnažne presude donesene u drugom stepenu, tužena VV je blagovremeno izjavila reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava sa predlogom da se o njoj odlučuje u smislu člana 395. ZPP.

Apelacioni sud u Beogradu je rešenjem R3 220/15 od 30.12.2015. godine, predložio Vrhovnom kasacionom sudu odlučivanje o reviziji tužene kao izuzetno dozvoljenoj, s obzirom da u istoj činjeničnoj i pravnoj situaciji postoje različite odluke sudova, te je u pogledu spornog pravnog pitanja – pravnog dejstva odluke Ustavnog suda, potrebno ujednačiti sudsku praksu.

Vrhovni kasacioni sud je prihvatio odlučivanje o reviziji tužene kao izuzetno dozvoljenoj zbog potrebe ujednačavanja sudske prakse u smislu člana 395. ZPP.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 399. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ broj 125/04, 111/09), koji se primenjuje na osnovu člana 506. stav 1. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ broj 72/11) i utvrdio da je revizija tužene osnovana.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je vlasnik stana broj ..., a tužena VV vlasnik stana broj ..., koji se nalaze u stambenoj zgradi u ul. ... broj .... Na sednici Skupštine stanara zgrade od 23.03.1997. godine data je saglasnost tuženoj VV da podigne krov na terasi zgrade i dobijeni prostor iskoristi za proširenje stambenog prostora, dok je na sednici održanoj 30.03.1997. godine doneta odluka, a na osnovu saglasnosti stanara zgrade od 23.03.1997. godine, da se u sudu potpiše i overi ugovor o međusobnim pravima i obavezama sa VV i da se ovlašćuje predsednik skupštine da potpiše navedeni ugovor. U momentu davanja saglasnosti ukupna površina stanova je bila 1226 m2, dok je površina stanova vlasnika koji su dali saglasnost bila 726 m2, što čini 59,22% od ukupne površine stanova. Između Skupštine stanara zgrade u ul. ... broj ..., ... ulaz i ovde tužene VV zaključen je ugovor o međusobnim pravima i obavezama, koji je overen pred Drugim opštinskim sudom u Beogradu dana 29.05.1997. godine pod Ov.br. .../.... Ovim ugovorom (član 1.) Skupština zgrade se saglasila da VV, vlasnik stana broj ..., izvrši podizanje kosog krova sa proširenjem svog stambenog prostora na delu krovne konstrukcije iznad velike sobe svog stana, kao i na delu terase takođe ka ... u produžetku prema stanu ..., sa desne strane od ventilacionog kanala, a u produžetku 30 cm od ventilacionog kanala. U članu 5. tog ugovora je navedeno da u slučaju neizvršenja obaveze investitora da nakon izvedenih radova na podizanju kosog krova i proširenja stambenog prostora ne uvede interfon u svim stanovima, Skupština zgrade stiče pravo da ovaj ugovor poništi pred nadležnim sudom, a pred nadležnom opštinskom građevinskom inspekcijom pokrene postupak radi rušenja bespravno podignutog objekta. Tužena VV je od Opštine Palilula u ... dobila građevinsku dozvolu 17.11.2003. godine, pošto je prethodno pribavila urbanističku dozvolu od Sekretarijata za urbanizam, Gradske uprave Beograda dana 28.11.2002. godine. Tužilja se protivila ovako izdatoj urbanističkoj dozvoli, jer po planu izgradnje po izdatoj građevinskoj dozvoli tužena VV, kao investitor, bi tužilji zazidala dva prozora, na taj način što bi podigla zid ka njima, ostavljajući prostor od 90 cm između zida i dva prozora. Međutim, u upravnom postupku urbanistička dozvola nije stavljena van snage, već je ista potvrđena rešenjem od strane Izvršnog odbora Skupštine grada od 25.07.2003. godine. Tužilja je pokrenula upravni spor protiv tog rešenja u kome je njena žalba uvažena, te je presudom Okružnog suda u Beogradu U.br. 1095/03 poništeno ovo rešenje. Nakon toga, rešenjem nadležnog organa izdata urbanistička dozvola data investitoru je oglašena ništavom. Izdata građevinska dozvola od 28.10.2003. godine je postala pravnosnažna 17.11.2003. godine, a presudom Okružnog suda u Beogradu U 850/07 od 28.09.2007. godine, uvažena je tužba VV radi ćutanja administracije i naloženo je Veću Grada Beograda da u roku od 30 dana od dana prijema presude odluči o žalbi na rešenje kojim je proglašena ništavom urbanistička dozvola izdata VV. U postupku odlučivanja po žalbi, poništeno je rešenje kojim je utvrđena ništavost urbanističke dozvole i predmet je vraćen prvostepenom organu na ponovni postupak.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, pobijanom presudom je utvrđeno da je ništav ugovor zaključen između Skupštine stanara zgrade u ul. ... ... i ovde tužene VV, sa pozivom na odluku Ustavnog suda IU 95/2006 od 17.03.2011. godine kojom je utvrđeno da odredbe člana 18. stav 1. Zakona o održavanju stambenih zgrada, nisu u saglasnosti sa Ustavom i potvrđenim međunarodnim ugovorima, te da navedene odredbe prestaju da važe danom objavljivanja odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“. Kako se navedene odredbe Zakona o održavanju stambenih zgrada, saglasno članu 60. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, ne mogu primenjivati na odnose koji su nastali pre dana objavljivanja odluke Ustavnog suda ako do tog dana nisu pravnosnažno rešeni, u konkretnom slučaju imaju se primeniti odredbe člana 18. i 19. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, koji ne daju mogućnost pretvaranja zajedničkih prostorija zgrade u stambeni prostor bez saglasnosti svih vlasnika posebnih delova zgrade koji imaju pravo zajednički nedeljive svojine na tom prostoru.

Osnovano se revizijom tužene ukazuje da se izraženo stanovište sudova u pobijanoj presudi zasniva na pogrešnoj primeni materijalnog prava, zbog čega u postupku nisu utvrđene sve činjenice od značaja za zakonitu odluku u ovoj parnici.

Odredbom člana 103. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da je ništav ugovor koji je protivan prinudnim propisima, javnom poretku ili dobrim običajima ako cilj povređenog pravila ne upućuje na neku drugu sankciju ili zakon u određenom slučaju ne propisuje što drugo.

Zakonom o održavanju stambenih zgrada („Službeni glasnik RS“ broj 44/95, 46/98, 1/01 i 101/05), koji je važio u vreme zaključenja spornog ugovora, bilo je propisano da skupština zgrade saglasnošću vlasnika stanova i drugih posebnih delova zgrade kojima pripada više od polovine ukupne površine stanova i drugih posebnih delova zgrade može doneti odluku o izvođenju radova na sanaciji ravnog krova, odnosno krovne konstrukcije kojom se, saglasno propisima o planiranju i uređenju prostora i izgradnji objekta, može izgraditi, odnosno adaptirati novi stan (član 18. stav 1); da lice koje smatra da mu je odlukom skupštine zgrade povređeno neko pravo ili pravni interes na zakonu zasnovan, može tu odluku pobijati pred nadležnim sudom (član 20); da Skupština zgrade može doneti odluku da se zajedničke prostorije pretvore u stan ili poslovni prostor, ako su za to ispunjeni uslovi po propisima o planiranju i uređenju prostora i izgradnji objekata (član 21. stav 1.).

Zakonom o održavanju stambenih zgrada („Službeni glasnik RS“ broj 44/95, 46/98, 1/01, 101/05, 27/11 – Odluka US i 88/11), izmenjenim Odlukom Ustavnog suda IU-95/2006 od 17.03.2011. godine, propisano je: da skupština zgrade većinom od ukupnog broja članova može doneti odluku o izvođenju radova na sanaciji ravnog krova odnosno krovne konstrukcije kojom se, saglasno propisima o planiranju i uređenju prostora i izgradnji objekta, može izgraditi odnosno adaptirati novi stan (član 18. tav 1.); da lice koje smatra da mu je odlukom skupštine zgrade povređeno neko pravo ili pravni interes na zakonu zasnovan, može tu odluku pobijati pred nadležnim sudom (član 20.); da skupština zgrade može doneti odluku da se zajedničke prostorije pretvore u stan ili poslovni prostor, ako su za to ispunjeni uslovi po propisima o planiranju i uređenju prostora i izgradnji objekata (član 21. stav 1.).

Zakonom o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“ broj 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US), propisano je: da kad Ustavni sud utvrdi da zakon, statut Autonomne pokrajine ili jedinice lokalne samouprave, drugi opšti akti ili kolektivni ugovor nije u saglasnosti sa Ustavom, opšte prihvaćenim pravilima međunarodnog prava i potvrđenim međunarodnim ugovorom, taj zakon, statut Autonomne pokrajine ili jedinice lokalne samouprave, drugi opšti akt ili kolektivni ugovor, prestaje da važi danom objavljivanja odluke Ustavnog suda u„Službenom glasniku RS“ (član 58. stav 1.); da se zakoni i drugi opšti akti za koje je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nisu u saglasnosti sa Ustavom, opšte prihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ne mogu primenjivati na odnose koji su nastali pre dana objavljivanja odluke Ustavnog suda, ako do tog dana nisu pravnosnažno rešeni (član 60. stav 1).

Odlukom Ustavnog suda IU-95/2006 od 17.03.2011. godine utvrđeno je da odredbe člana 18. stav 1. u delu koji glasi „saglasnost vlasnika i drugih posebnih delova zgrade kojima pripada više od polovine ukupne površine stanova i drugih posebnih delova zgrade“ člana 21. stav 3. i člana 22. stav 2. Zakona o održavanju stambenih zgrada („Službeni glasnik RS“ broj 44/95, 46/98 i 1/01), nisu u saglasnosti sa Ustavom i potvrđenim međunarodnim ugovorima. U ovoj odluci Ustavni sud je ocenio da su osporene odredbe Zakona o održavanju stambenih zgrada pružile mogućnost za proizvoljno i nepravedno lišenje svojine pojedinih etažnih vlasnika na zajedničkim delovima zgrade, te da osporenim odredbama nije obezbeđena jednakost, ravnopravnost i pravna sigurnost svih etažnih vlasnika u mirnom uživanju svojine na zajedničkim delovima zgrade, jer se omogućava licima koja imaju više od polovine ukupne površine posebnih delova zgrade da liše ostale etažne vlasnike njihove imovine u sopstvenu korist ili u korist trećih lica. Shodno navednom, u ovoj odluci je istaknuto da se odluke o pitanjima koja se odnose na promenu namene zajedničke nedeljive svojine mogu donositi pod uslovom da svi etažni vlasnici imaju pravo jednakog odlučivanja o načinu korišćenja zajedničkih delova zgrade, te da ovakav pravni stav ne podrazumeva da se odluke o načinu korišćenja zajedničkih delova zgrade mogu doneti pod uslovom postojanja saglasnosti svih etažnih vlasnika. U tom smislu, Ustavni sud je ukazao da u prilog ovakvog zaključka govori činjenica da je rešenjem I Uz-729/2011 od 03.07.2014. godine, odbacio inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i saglasnosti sa potvrđenim međunarodnim ugovorom odredaba člana 1-3. Zakona o dopunama Zakona o održavanju stambenih zgrada („Službeni glasnik RS“ broj 88/11), a koji je donet nakon objavljivanja odluke Ustavnog suda IU-95/2006 u „Službenom glasniku RS“ i kojim je predviđeno da se većinom od ukupnog broja članova skupštine zgrade donose odluke o izvođenju radova na sanaciji krova, pretvaranju zajedničkih prostorija u stan ili poslovni prostor i pripajanju zajedničkih prostorija susednom stanu ili poslovnoj prostoriji. Baveći se pitanjem saglasnosti novih zakonskih rešenja sa ranijim stavovima i ocenama iznetim u odluci od 17.03.2011. godine, Ustavni sud je našao da „pravo jednakog odlučivanja etažnih vlasnika o načinu korišćenja zajedničkih delova zgrade znači da glas svakog pojedinog etažnog vlasnika ima jednaku vrednost nezavisno od površine stana koje ovo lice poseduje ili nekog drugog kriterijuma, a ne i da se ovakve odluke mogu doneti isključivo jednoglasno, odnosno saglasnošću svih etažnih vlasnika (odluka Ustavnog suda Už-6443/2012 od 14.05.2015. godine).

Imajući u vidu napred izneto, Vrhovni kasacioni sud nalazi da se izloženo stanovište nižestepenih sudova zasnovano na pogrešnom tumačenju odluke Ustavnog suda IU-95/2006 od 17.03.2011. godine, ne može prihvatiti, jer pravo jednakog odlučivanja etažnih vlasnika o načinu korišćenja zajedničkih delova zgrade znači da glas svakog pojedinog etažnog vlasnika ima jednaku vrednost, nezavisno od površine stana koje ovo lice poseduje ili nekog drugog kriterijuma, a ne da je za odluku o pitanjima koja se odnose na promenu namene zajedničkih delova zgrade potrebna saglasnost svih vlasnika posebnih delova zgrade.

Kako u dosadašnjem postupku nije utvrđeno da li je sporni ugovor zaključen između Skupštine stanara stambene zgrade i tužene VV zaključen na osnovu saglasnosti većine vlasnika posebnih delova zgrade, odnosno stanova, kako je to propisano članom 18. stav 1. Zakona o održavanju stambenih zgrada („Službeni glasnik RS“ broj 44/95, 46/98, 1/01, 101/05, 27/11- odluka US i 88/11), a navedena činjenica je od značaja za zakonitu odluku u ovoj parnici, pobijana presuda je primenom člana 407. stav 2. ZPP ukinuta. U ponovnom postupku, pored utvrđivanja navedene činjenice treba imati u vidu i ostale okolnosti isticane u toku postupka, a kojima sud nije dao odgovarajući značaj, a odnose se na postojanje odgovarajuće urbanističke dozvole, kao uslova za izvođenje radova obuhvaćenih ugovorom, te činjenice da li bi izvođenjem radova od strane tužene, tužilja bila onemogućena u redovnom i vanrednom korišćenju i održavanju svoje stambene jedinice, što je takođe od značaja za zakonitu odluku u ovoj parnici.

Predsednik veća – sudija

Ljubica Milutinović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić