.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev 14202/2025
06.11.2025. godina
Beograd
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branislava Bosiljkovića, predsednika veća, Dragane Boljević, Jasmine Simović, Irene Vuković i Zorice Bulajić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Uroš Lepović advokat iz ..., protiv tuženog „Elektrodistribucija Srbije“ doo Beograd, Ogranak „Elektrodistribucija Leskovac“, čiji je punomoćnik Milan Petrović advokat iz ..., radi isplate naknade za stvarnu službenost, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Višeg suda u Leskovcu Gž 4344/24 od 03.03.2025. godine, u sednici održanoj dana 06.11.2025. godine, doneo je
R E Š E NJ E
NE DOZVOLJAVA SE odlučivanje o posebnoj reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Višeg suda u Leskovcu Gž 4344/24 od 03.03.2025. godine.
ODBACUJE SE kao nedozvoljena revizija tuženog izjavljena protiv presude Višeg suda u Leskovcu Gž 4344/24 od 03.03.2025. godine.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Višeg suda u Leskovcu Gž 4344/24 od 03.03.2025. godine odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena presuda Osnovnog suda u Leskovcu - Sudska jedinica Vlasotince P 3473/22 od 17.01.2024. godine kojom je obavezan tuženi da na ime naknade za uspostavljenu stvarnu službenost prolaska dalekovoda preko parcele .., upisane u list nepokretnosti broj .. KO ..., u površini od 718 m2, isplati tužiocu iznos od 16.120,50 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 17.01.2024. godine do isplate, kao i da mu nadoknadi troškove postupka u iznosu od 112.564,00 dinara.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je, zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava, blagovremeno izjavio reviziju predviđenu članom 404. ZPP (posebna revizija).
Prema navedenoj odredbi (stav 1.), posebna revizija može se izjaviti samo zbog pogrešne primene materijanog prava. Zato navodi tuženog o bitnoj povredi odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP, učinjenoj u postupku pred drugostepenim sudom, nisu razmatrani prilikom ocene dozvoljenosti njegove posebne revizije.
Predmet ovog spora je zahtev za određivanje naknade za uspostavljenu stvarnu službenost, u visini smanjene vrednosti zemljišta usled prelaska provodnika dalekovoda.
O tužbenom zahtevu odlučeno je u saglasnosti sa pravnim stavom koji je Vrhovni kasacioni sud usvojio na sednici Građanskog odeljenja od 23.01.2017. godine, u postupku rešavanja spornog pravnog pitanja (članovi 180.-185. ZPP). Prema tom pravnom stavu, na imovinske odnose vlasnika nepokretnosti preko koje prelaze provodnici dalekovoda i energetskog subjekta primenjuju se odredbe opšteg zakona – član 51. i član 53. stav 1. Zakona o osnovama svojinsko-pravnih odnosa, s obzirom da oni nisu bili regulisani odredbama posebnog Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 57/11 i 80/11) i Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 145/14). Naknadno je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 40/21) propisano da se danom izgradnje elektroenergetskog voda uspostavlja zaštitni pojas i zasniva službenost prolaska elektroenergetskog voda u širini zaštitnog pojasa (član 218. stav 2.) i uređuju međusobni odnosi vlasnika i energetskog subjekta koji je izgradnjom elektroenergetskog voda stekao pravo službenosti (član 218. stav 3, 4. i 5).
Revident predlaže da se dozvoli odlučivanje o njegovoj posebnoj reviziji radi novog tumačenja prava. Po njegovom stanovištu, stupanjem na snagu Zakona o izmenama i dopunama Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 92 od 28.11.2024. godine) pre pravnosnažnosti odluke o tužbenom zahtevu u ovom sporu, otpao je njegov pravni osnov jer je članom 106. novela označenog zakona brisan stav 2. člana 218. Zakona o energetici i prestala pasivna legitimacija tuženog kao operatora distributivnog sistema.
Po oceni Vrhovnog suda, o posebnoj reviziji tuženog u ovom sporu nije potrebno odlučivati iz razloga koje revident navodi.
Odredbom člana 197. Ustava Republike Srbije propisano je da zakoni i svi drugi opšti akti ne mogu imati povratno dejstvo (stav 1.) i da izuzetno, samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, ako to nalaže opšti interes utvrđen pri donošenju zakona (stav 2). Prilikom donošenja Zakona o izmenama i dopunama Zakona o energetici, nije utvrđeno da postoji opšti interes za retroaktivnu primenu izmenjene odredbe člana 218. Zakona o energetici. Zbog toga se ona u ovom slučaju ne može primeniti, jer bi se na taj način povredila zabrana povratnog dejstva zakona, niti je na osnovu te odredbe prestala stvarna službenost prolaza dalekovoda koja je već uspostavljena po opštoj odredbi člana 51. Zakona o osnovama svojinsko-pravnih odnosa, odnosno člana 218. stav 2.Zakona o energetici.
Novelirani Zakon o energetici ne utiče na pasivnu legitimaciju tuženog. Tumačenjem odredbe člana 218. stav 4. Zakona o energetici, kojim je propisano da operateri sistema električne energije nemaju obavezu plaćanja naknade za službenost na zemljištu koje je u javnoj svojini, primenom pravila o razlogu suprotnosti (argumentum a contrario) proizilazi da su obveznici plaćanja naknade za službenost na zemljištu koje nije u javnoj svojini operateri sistema električne energije. Prema članu 2. stav 1. tačka 106. navedenog zakona, operator sistema je operator prenosnog sistema električne energije, operator distributivnog sistema električne energije, operator zatvorenog distributivnog sistema električne energije, operator transportnog sistema prirodnog gasa, operator distributivnog sistema prirodnog gasa i operator skladišta prirodnog gasa.
Iz tih razloga, na osnovu člana 404. ZPP, odlučeno je kao u prvom stavu izreke.
Prema odredbi 479. stav 6. ZPP, protiv odluke drugostepenog suda u postupku u sporu male vrednosti revizija nije dozvoljena, zbog čega je na osnovu člana 413. tog zakona, odlučeno kao u drugom stavu izreke.
Predsednik veća - sudija
Branislav Bosiljković, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
