Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je, zbog pogrešne primene materijalnog prava, blagovremeno izjavio reviziju predviđenu članom 404. ZPP (posebna revizija).

Po oceni Vrhovnog suda, posebna revizija tuženog u ovom sporu je dozvoljena radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP, odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je revizija tuženog osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je vlasnik parcele .../... površine 359 m2 u KO ... . Označena parcela je Planom generalne regulacije prostora u zapadnom delu grada na području Telepa u Novom Sadu („Službeni list Grada Novog Sada“ broj 27/22 ... 64/23) u celosti predviđena za javnu parkovsku površinu, koja ima planirani direktni pristup sa javnih saobraćajnih površina – ulice Bulevar Patrijarha Pavla i ulice Klare Feješ. Deo te parcele u površini od 35 m2 nalazi se između ograde koju je tužilac postavio i koja predstavlja faktičku regulacionu liniju koja taj deo odvaja od preostalog dela predmetne parcele, koju tužilac drži i koristi. Po proceni poreske uprave, tržišna vrednost 1 m2 sporne parcele iznosi 68.540,00 dinara, a po nalazu veštaka 90.000,00 dinara.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su utvrdili pravo javne svojine tuženog na delu sporne parcele u površini od 35 m2 i obavezali ga da tužiocu isplati naknadu za taj deo u visini njegove tržišne vrednosti utvrđene veštačenjem. Po stanovištu sudova, tužilac ima pravo na naknadu za deo predmetne parcele u označenoj površini u smislu člana 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, jer je taj deo priveden nameni predviđenoj planskim aktom i tako oduzet tužiocu bez donošenja rešenja o eksproprijaciji (faktički eksproprisan), a tužena je na taj način stekla pravo javne svojine saglasno članu 10. stav 10. Zakona o javnoj svojini.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da su nižestepeni sudovi u ovom sporu pogrešno primenilimaterijalno pravo i da zato činjenično stanje nije u potpunosti i pravilno utvrđeno.

Prema odredbi člana 2. stav 1. tačka 48. Zakona o planiranju i izgradnji, površina javne namene je prostor određen planskim dokumentom za uređenje ili izgradnju objekata javne namene ili javnih površina za koje je predviđeno utvrđenje javnog interesa u skladu sa posebnim zakonom (ulice, trgovi, parkovi i drugo). Sporna parcela je Planom generalne regulacije prostora u zapadnom delu grada na području Telepa u celosti predviđena za javnu parkovsku površinu. Javni parkovi su, shodno članu 10. stav 2. Zakona o javnoj svojini, dobra u opštoj upotrebi jer su zbog svoje prirode namenjene korišćenju svih, i prema stavu 10. tog člana su u svojini jedinice lokalne samouprave na čijoj teritoriji se nalaze.

Međutim, u ovom sporu se za sada ne može prihvatiti zaključak nižestepenih sudova da je deo sporne parcele u površini od 35 m2 faktički priveden planskoj nameni i da je na taj način oduzet od tužioca, i tako postao sredstvo u javnoj svojini tuženog. Označena površina je prostor između ograde kojom je odvojen preostali deo parcele (u površini od 324 m2), na kojem tužilac vrši sva svojinska ovlašćenja iz člana 3. stav 1. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa i regulacione linije u značenju iz člana 2. stav 1. tačka 60. Zakona o planiranju i izgradnji – linije koja razdvaja površinu određene javne namene (u ovom slučaju parcelu .../... KO ...) od površine predviđene za druge javne i ostale namene. Ogradu je na tom mestu postavio tužilac, ne prateći regulacionu liniju na kojoj je, poštujući pravila iz člana 37. Pravilnika o opštim pravilima za parcelaciju, regulaciju i izgradnju („Službeni glasnik RS“, br. 22/15), mogao postaviti zidanu i drugu vrstu ograde.

Iz tih razloga, obe nižestepene presude su ukinute u delu kojim je usvojen tužbeni zahtev i u tom delu predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

U ponovljenom suđenju prvostepeni sud će, na osnovu činjenica utvrđenih do sada izvedenim dokazima, pouzdano utvrditi da li je deo sporne parcele u površini od 35 m2 faktički priveden planskoj nameni i tako postao dobro u opštoj upotrebi – javni park koji je namenjen korišćenju svih, ili je korišćenje tog dela parcele od strane neograničenog broja lica omogućio tužilac tako što je postavio ogradu mimo regulacione linije koja razdvaja površinu javne namene (ulicu), od površine za ostale, odnosno druge javne namene. Ta činjenica je, po stanovištu revizijskog suda, bitna za odluku kako o tužbenom zahtevu za isplatu naknade po osnovu faktičke eksproprijacije, koja nastaje nezakonitim zauzimanjem nepokretnosti u privatnoj svojini od strane državne i lokalne vlasti radi javnih potreba, bez formalne odluke o eksproprijaciji i isplati novčane naknade, tako i o zahtevu za utvrđenje prava javne svojine tuženog na tom delu sporne parcele.

Ukinute su i odluke o troškovima postupka jer zavisi od konačnog ishoda spora.

Sa svega navedenog, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković