Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 290/23 od 05.04.2023. godine odbijena je žalba prvotuženog i potvrđena prvostepena presuda Višeg suda u Požarevcu u delu kojim je usvojen tužbeni zahtev tužioca u odnosu na prvotuženog. Preinačeno je rešenje o troškovima postupka tako što je tužilac obavezan da drugotuženom BB iz ... naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 300.457,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate. Odbijeni su zahtevi tužioca i prvotuženog za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu prvotuženi je izjavio blagovremenu reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući drugostepenu presudu u granicama revizijskih navoda, u smislu odredbe člana 408. ZPP, Vrhovni sud je utvrdio da je revizija prvotuženog neosnovana.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac i VV, direktorka prvotuženog „Brista“ doo Kučevo, bili su u braku od 2006. do 2014. godine. Po tužbi tužioca protiv bivše supruge doneta je presuda Osnovnog suda u Požarevcu – Sudska jedinica u Kučevu P 228/2015 od 02.02.2017. godine kojim je obavezana tužena VV da tužiocu AA na ime bračne tekovine isplati iznos od 4.509.872,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 20.02.2015. godine i troškove parničnog postupka u iznosu od 312.928,00 dinara. Navedena presuda postala je pravnosnažna 04.04.2017. godine i izvršna 28.06.2017. godine. Tužilac je radi naplate svog potraživanja po pomenutoj presudi vodio izvršni postupak protiv tužene VV, u kome nije uspeo da naplati potraživanje ni sa računa izvršnog dužnika, ni popisom pokretnih stvari. Nakon pravnosnažnog okončanja parničnog postupka, u kome je doneta navedena presuda Osnovnog suda u Požarevcu – Sudska jedinica u Kučevu, VV je svoju nepokretnu imovinu otuđila Ugovorom o pristupanju člana i povećanju osnovnog kapitala novim ulogom, zaključenim sa drugotuženim BB iz ... kao članom društva „Brista“ doo Kučevo, dana 20.04.2017. godine. Navedenim ugovorom VV je u to privredno društvo, ovde prvotuženog, unela svoje nepokretnosti kao ulog, u vrednosti od 41.036.895,62 dinara. U članu 4. Ugovora konstatovano je da VV stiče udeo u društvu od 5% od ukupnog kapitala društva. Privredno društvo „Brista“ doo, Kučevo registrovalo je unete nepokretnosti kao svoju imovinu.

Predmet tužbenog zahteva je pobijanje dužnikovih pravnih radnji, odnosno utvrđenje da je bez pravnog dejstva zaključen Ugovor o pristupanju člana i povećanju osnovnog kapitala novim ulogom prema ovde tužiocu kao poveriocu. Nižestepeni sudovi su na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja utvrdili da su ispunjeni svi uslovi za pobijanje predmetnog pravnog posla, kao besteretnog raspolaganja. Nižestepeni sudovi su stanovišta da sticanje udela u društvu u vrednosti od 5% od osnovnog kapitala društva nije bila adekvatna naknada za vrednost nenovčanog uloga koji je VV unela u društvo, imajući u vidu vrednost osnovnog kapitala društva u vreme zaključenja ugovora i vrednost unetog nenovčanog uloga od strane imenovane VV. Kako je takvim raspolaganjem imenovane oštećen tužilac kao njen poverilac, s obzirom da u izvršnom postupku nije uspeo da naplati svoje potraživanje po osnovu pravnosnažne sudske presude, utvrđeno je da je bez pravnog dejstva zaključeni Ugovor o pristupanju člana i povećanja osnovnog kapitala novim ulogom, u delu koji je potreban za namirenje tužiočevog potraživanja.

Odluke nižestepenih sudova donete su pravilnom primenom materijalnog prava na utvrđeno činjenično stanje.

Nasuprot revizijskom navodu prvotuženog, pravilan je zaključak nižestepenih sudova da zaključeni Ugovor o pristupanju člana i povećanju osnovnog kapitala novim ulogom predstavlja besteretno raspolaganje. Teretni pravni poslovi su takvi poslovi kod kojih jedna strana daje naknadu za korist koju dobija od druge strane. Naknada koja se daje mora biti zasnovana na načelu jednake vrednosti uzajamnih davanja, koje važi u zasnivanju dvostranih ugovora u skladu sa odredbom člana 15. stav 1. ZOO. U konkretnom slučaju, bivša supruga tužioca, VV, unela je celokupnu svoju nepokretnu imovinu kao ulog u privredno društvo „Brista“ doo, u vrednosti od 41.036.895,62 dinara. Na osnovu tako unetog nenovčanog uloga, imenovana je stekla udeo od 5% u ukupnom kapitalu tog privrednog društva. Utvrđeno je da je vrednost osnovnog kapitala navedenog privrednog društva u vreme unošenja nenovčanog uloga iznosila 733.261,49 dinara. Jedini drugi član društva, drugotuženi BB, je na osnovu zaključenog ugovora umanjio svoj udeo u društvu sa dotadašnjih 100% na 95% od osnovnog kapitala društva. Imenovana VV je u vreme zaključenja navedenog Ugovora bila direktor tog privrednog društva, što je ostala i nakon zaključenja ugovora, pri čemu se njena naknada za obavljanje poslova direktora nije povećala zaključenjem navedenog ugovora. Imajući u vidu tako utvrđene činjenice, pravilno su nižestepeni sudovi zaključili da se sticanje udela od 5% od osnovnog kapitala društva od strane VV, kao unosioca uloga, ne može smatrati naknadom za uneti nenovčani ulog vrednosti 41.036.895,62 dinara. Tačan je navod revidenta da ugovorači imaju slobodu ugovaranja, u skladu sa odredbom člana 140. Zakona o privrednim društvima, kao i pravo da sporazumno odrede vrednost nenovčanog uloga u smislu odredbe člana 50. stav 1. tačka 1. Zakona o privrednim društvima. U konkretnom slučaju, prema vrednosti stečenog udela, raspolaganje nepokretnošću može se smatrati besteretnim. Imenovana nije mogla izvršiti takvo raspolaganje protivno odredbi člana 280. ZOO, u vezi odredbe člana 281. istog zakona, na štetu tužioca kao svog poverioca, u momentu kada je njegovo potraživanje prema njoj bilo dospelo za naplatu i nerealizovano u prethodno vođenom izvršnom postupku protiv nje kao izvršnog dužnika. U toku prvostepenog postupka utvrđeno je da je tužilac, radi naplate svog potraživanja po osnovu pravnosnažne presude od 02.02.2017. godine, vodio i još uvek vodi izvršni postupak protiv svoje bivše supruge, u kom je određeno izvršenje na sredstvima sa računa izvršnog dužnika, a potom popisom pokretnih stvari izvršnog dužnika i naposletku prodajom udela, ali potraživanje do dana podnošenja tužbe, a ni naknadno nije realizovano. Iz navedenog jasno proizlazi da je raspolaganje bivše supruge tužioca njenim nepokretnostima, kao jedinom preostalom imovinom iz koje se tužilac mogao naplatiti, nedvosmisleno učinjeno na štetu tužioca kao njenog poverioca. Imajući u vidu da je utvrđeno da je učinjeno raspolaganje bilo besteretno, za pobijanje navedenog pravnog posla nije bilo potrebno da je drugotuženom BB, kao njenom saugovaraču, bilo poznato ili moglo biti poznato da imenovana preduzetim raspolaganjem nanosi štetu tužiocu, u smislu odredbe člana 281. stav 3. ZOO.

Neosnovan je revizijski navod prvotuženog da se VV ne može smatrati licem bez imovine i da u toku postupka nije dokazano da ona nema dovoljno sredstava za ispunjenje tužiočevog potraživanja. Imajući u vidu da tužilac do dana pokretanja ovog postupka nije uspeo da namiri svoje potraživanje po pravnosnažnoj i izvršnoj sudskoj presudi, te da nije realizovano namirenje u izvršnom postupku na sredstvima sa računa, popisom pokretnih stvari, niti prodajom udela, izvesno je da je predmetno raspolaganje imenovane bivše supruge tužioca učinjeno na njegovu štetu kao poverioca. Nasuprot revizijskom navodu prvotuženog, tužilac jeste tražio namirenje svog potraživanja prodajom udela u izvršnom postupku koji vodi protiv bivše supruge i u toku je veštačenje vrednosti udela izvršnog dužnika u privrednom društvu „Brista“ doo. To međutim ne isključuje njegovo pravo kao poverioca da pobija pravnu radnju preduzetu na njegovu štetu, u skladu sa odredbom člana 280. ZOO. Imajući u vidu da su nižestepeni sudovi pravilno tretirali učinjeno raspolaganje kao besteretno, pravilno je utvrđeno da je tužba podneta blagovremeno, u propisanom roku od tri godine od učinjenog raspolaganja u skladu sa odredbom člana 285. ZOO.

Vrhovni sud je cenio i ostale revizijske navode prvotuženog privrednog društva, u čiju korist je preduzeta radnja koja je predmet pobijanja, ali je našao da nisu od uticaja na pravilnost pobijane presude.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je odbio reviziju prvotuženog kao neosnovanu, primenom odredbe člana 414. stav 1. ZOO.

Kako tuženi nije uspeo u postupku po reviziji, odbijen je i njegov zahtev za naknadu troškova revizijskog postupka.

Predsednik veća - sudija

Tatjana Miljuš, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković