Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Subić, predsednika veća, Jelice Bojanić Kerkez i Radoslave Mađarov, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., koga zastupa punomoćnik Zdravko Ćosić, advokat iz ..., protiv tuženog BB iz ..., Opština ..., koga zastupa punomoćnik Milijana Milutinović, advokat iz ..., radi utvrđenja prava svojine i predaje nepokretnosti, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2129/23 od 16.05.2024. godine, u sednici održanoj 03.09.2025. godine, doneo je

R E Š E NJ E

UKIDA SE presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2129/23 od 16.05.2024. godine i predmet VRAĆA istom sudu na ponovno odlučivanje o žalbi tuženog.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2129/23 od 16.05.2024. godine ukinuta je presuda Osnovnog suda u Brusu – Sudska jedinica u Aleksandrovcu P 28/21 od 09.03.2023. godine i odbijen tužbeni zahtev tužioca AA iz ..., prema tuženom BB iz ..., kojim je traženo da se utvrdi da je tužilac vlasnik – privatna svojina sa obimom realnog udela 6/525 zemljišta pod zgradom u dužini od 1,34m sa juga do preostalog objekta br. 6 u dužini od 4,34 m, sa istoka do preostalog dela objekta br. 6 u dužini od 1,44m u listu nepokretnosti broj .. KO Aleksandrovac, po osnovu ugovora o prodaji ne pokretnosti broj 1880/2009 od 08.06.2009. godine zaključenim pred Opštinskim sudom u Aleksandrovcu i aneksa 1. ugovora o prodaji 2525/2009 zaključenim pred Opštinskim sudom u Aleksandrovcu od 20.07.2009. godine, što bi tuženi bio dužan da prizna i trpi i dozvoli da se tužilac upiše kao vlasnik privatne svojine kod RGZ SKN Aleksandrovac u realnom udelu od 6/525 po listu nepokretnosti broj .. KO Aleksandrovac, da se utvrdi da je tužilac vlasnik-privatna svojina sa obimom udela 1/1 na delu objekta br. 6 izgrađenog na kp.br. .., stari deo, površine 6m2 u KO Aleksandrovac, a da tuženi ostaje vlasnik – privatna svojina u realnom udelu od 469/25 u KO Aleksandrovac, koje zemljište je ispod dela objekta br. 6, izgrađenog na kp.br. .. KO Aleksandrovac, stari deo površine 6m2, čije su mere i granice zemljišta pod zgradom i drugim objektom bliže navedene u izreci presude, po osnovu ugovora o prodaji nepokretnosti broj 1880/2009 od 08.06.2009. godine, zaključen pred Opštinskim sudom u Aleksandrovcu i aneksa 1. ugovora o prodaji 2525/2009 zaključenim pred Opštinskim sudom u Aleksandrovcu od 20.07.2009. godine, što bi tuženi bio dužan da prizna, trpi i dozvoli da se tužilac upiše kao vlasnik privatne svojine kod RGZ SKN Aleksandrovac sa obim udela 1/1, na posebnom delu objekta br. 6 u površini od 6m2, u navedenim merama i granicama, po listu nepokretnosti broj .. KO Aleksandrovac; da se obaveže tuženi da tužiocu preda u državinu i svojinu deo objekta br. 6 izgrađenog na kp.br. .. stari deo, površine 6m2, čije su mere i granice bliže opisane u izreci presude, kao i zemljišta pod delom br. 6 izgrađenog na kp.br... KO Aleksandrovac, stari deo, površine 6m2, broj dela 6, čije su mere i granice bliže opisane u izreci presude, po listu nepokretnosti br. .. KO Aleksandrovac. Stavom petim izreke obavezan je tužilac da tuženom, na ime troškova parničnog postupka, isplati iznos od 234.750,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog svih zakonskih razloga zbog kojih se revizije može izjaviti.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, u smislu odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11...10/23), pa je utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, ugovorom o kupoprodaji Ov.br. 1880/09 od 08.06.2009. godine koji je zaključen između sada pok. VV koju je zastupao njen sin GG, kao prodavca i kupca AA, koga je zastupao DD, konstatovano je da je prodavac jedini isključivi vlasnik pomoćne zgrade br. 2, površine 96m2, upisane tada u ln.br. .. na kp.br. .. KO Aleksanrovac, a kupac kupuje ovu nepokretnost za ukupnu kupoprodajnu cenu od 25.000 evra u dinarskoj protivvrednosti na dan isplate kupoprodajne cene po prodajnom kursu NBS. Kupac je prodavcu na osnovu kapare isplatio 5.000 evra, a ugovoreno je da će preostalih 20.000 evra kupac isplatiti prodavcu u skladu sa punomoćjem prodavca koje je overeno pred Opštinskim sudom u Aleksandrovcu O.br. 1878/2009 dana 08.06.2009. godine, ĐĐ iz ..., na njegov dinarski tekući račun. Aneksom ugovora o kupoprodaji od 20.07.2009. godine, koji je zaključen između istih ugovornih strana, preneto je pravo korišćenja zemljišta ispod zgrade br. 2, površine 96m2, dok su ostale odredbe ugovora ostale nepromenjene. Kupac DD je isplatio deo kupoprodajne cene od 30.000 evra, a što je konstatovano na priznanici od 17.04.2010. godine, a istog dana je isplatio preostali deo kupoprodajne cene od 23.000 evra, ukupno 53.000 evra, te je kupac DD u celini isplatio kupljenu nepokretnost po navedenim ugovorima. Punomoćnik prodavca i kupac su se dogovorili da će kupcu biti predat u državinu ostali deo kupljene nepokretnosti iza lokala u kome sada kupac DD obavlja trgovinsku delatnost, prostor od dve prostorije u kome stanuje prodavac VV, najkasnije do 01.05.2011. godine.

GG, kao prodavac i ĐĐ, kao kupac, zaključili su ugovor o kupoprodaji OPU 202/2015 koji je solemnizovan pred Osnovnim sudom u Brusu, Sudska jedinica u Aleksandrovcu dana 09.07.215 godine, a predmet kupoprodaje je porodična stambena zgrada br. 1 i pomoćne zgrade br. 3 i br. 4, upisane u ln .. KO Aleksandrovac. Ugovorom o kupoprodaji OPU 347/2015 koji je solemnizovan pred Osnovnim sudom u Brusu, Sudska jedinica u Aleksandrovcu dana 20.11.2015. godine, a koji je zaključen između ĐĐ kao prodavca i BB, kao kupca, kupcu je prodata porodična stambena zgrada br. 1 i pomoćne zgrade br. 3. i 4. na kp... u LN .. KO Aleksandrovac. Aneksom navedenog ugovora od 19.10.2017. godine, izvršena je dopuna člana 1. i dodat novi član kojim se prenosi i pravo svojine na zemljištu pod objektom br. 1 površine 1,22 ari broj 5, površine 0,23 ara, broj 6 površine 0,15 ari i zemljište uz zgradu – objekat površine 3,09 ari. U katastru je izvršen upis prava svojine korist BB na pomoćnoj zgradi br. 5, površine 23m2 izgrađene na kp.br. .. i na pomoćnoj zgradi br. 6, površine 15m2, a kontatovano je da je porodična stambena zgrada br. 1 izgrađena bez odobrenja za gradnju na kp.br. ... Nakon toga je porodična stambena zgrada br. 1 upisana po Zakonu o ozakonjenju objekta vlasnika BB rešnjem od 02.07.2013. godine, da bi se nakon toga dozvolio upis u LN br. .. KO Aleksandrovac prava korišćenja u korist VV, sa delom poseda 469/525, upis prava korišćenja u korist AA sa delom poseda 56/525 na nepokretnosti označenoj u A listu bliže opisanog u obrazloženju pobijane presude, a zatim je izvršen upis nosioca prava korišćenja AA sa delom poseda 96/519. Sporna površina se nalazi u sastavu objekta br. 6, a koji je pomoćni objekat u vlasništvu tuženog površine 15m2, kako je utvrđeno zapisnikom o uviđaju suda da na lice mesta od 17.01.2018. godine. Nalazom i mišljenjem veštaka geometra od 24.07.2018. godine izvršena je identifikacija kp.br. .. i utvrđeno da se je u katastarskom operatu upisana zgrada br. 1, zgrada br. 2, zgrada br. 5 i zgrada br. 6 i zemljište pod zgradama na BB kao privatna svojina sa udelom od 469/525 i AA, kao pravo korišćenja sa udelom od 56/525. Objekat br. 1 je stambeni, broj 2 je poslovni na krajnjem severnom delu parcele i celom svojom širinom predstavlja širinu parcele, broj 5 je pomoćni objekat, broj 6 je pomoćni objekat naslonjen uz objekat br. 2 na parceli uz njegovu krajnju zapadnu stranu, a objketi 3. i 4. su porušeni.

Drugostepeni sud je, nakon saslušanja parničnih stranaka i ocene iskaza svedoka koji su saslušani u prvostepenom postupku utvrdio da je tuženi sporni deo kupio u viđenom stanju i legalizovao i upisao se u katastru sa pravom svojine na pomoćnoj zgradi od 15m2, te je po oceni drugostepenog suda savesni sticalac. Tuženi je upisan u katastru kao vlasnik glavnog objekta br. 1 i pomoćnih objekata sada br. 6 u površini od 15m2 koji je sporan i pomoćnog objekta br. 5. Po oceni apelacionog suda predmet kupoprodaje iz 2009. godine je objekat u viđenom stanju, te je prodat lokal do ulice, ostava iza lokala gde je srušen zid i kuhinja, a te dve prostorije koristila je sada pok. VV, jer je u njima živela. Prema stanovištu drugostepenog suda, iz svega navedenog proizlazi da tužilac nije dokazao da je kupio predmetni deo objekta br. 6, a i u situaciji da je kupio ne bi mogao da stekne pravo svojine na tom objektu i zemljištu ispod objekta, jer tuženi ima jači pravni osnov, pošto je sve vreme od kupovine savestan držalac, shodno članu 41.stav 2. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa.

Po oceni Vrhovnog suda drugostepeni sud je utvrdio drugačije činjenično stanje od onog koje je utvrđeno prvostepenom presudom, u pogledu činjenice da li je tužilac kupio i sporni deo nepokretnosti. Naime, prvostepeni sud je prihvatio iskaze svedoka u celini, a drugostepeni sud je ove iskaze svedoka cenio i nije prihvatio, iako svedoci čiji su iskazi drugačije cenjeni nisu saslušani pred drugostepenim sudom.

Odredbom člana 383. stav 3. Zakona o parničnom postupku propisano je da ako veće drugostepenog suda nađe da je radi pravilnog utvrđenja činjeničnog stanja potrebno da se pred drugostepenim sudom ponove već izvedeni dokazi ili dokazi čije je izvođenje odbio prvostepeni sud, može da zakaže raspravu pred drugostepenim sudom.

Na osnovu odredbe člana 4. stav 1. istog Zakona, sud odlučuje o tužbenom zahtevu po pravilu na osnovu usmenog, neposrednog i javnog raspravljanja, ako ovim zakonom nije drugačije propisano. Članom 394. stav 1. tačka 1. istog Zakona propisano je da će drugostepeni sud presudom da preinači drugostepenu presudu ako na osnovu rasprave utvrdi drugačije činjenično stanje nego što je ono u prvostepenoj presudi.

U konkretnom slučaju, drugostepeni sud je drugačije ocenio iskaze svedoka u pogledu činjenice da li je tužilac kupio sporni deo, iako nije svedoke neposredno saslušao na raspravi koju je održao. Pošto drugostepeni sud na raspravi koju je održao, nije saslušao svedoke čije je iskaze cenio drugačije u odnosu na prvostepeni sud, pravilnost primene materijalnog prava nije mogla da se ispita.

U ponovnom postupku, drugostepeni sud će postupiti po primedbama iz ovog rešenja, tako što će, ceneći žalbene navode tuženog odlučiti da li je, radi pravilnog i potpunog utvrđenja činjeničnog stanja i drugačije ocene izvedenih dokaza, potrebno da neposredno sasluša svedoke na okolnost da li je tužilac kupio i sporni deo nepokretnosti, te da potom odluči o izjavljenoj žalbi.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci, na osnovu odredbe člana 416. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Pedsednik veća-sudija

Vesna Subić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković