U postupku donošenja pobijanog rešenja nije učinjena bitna povreda odredaba postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a protivnik predlagača ne konkretizuje druge bitne povrede odredaba postupka zbog kojih se u smislu člana 407. stav 1. ZPP revizija može izjaviti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnim rešenjem nadležnog upravnog organa od 29.03.2022. godine, po predlogu protivnika predlagača eksproprisane su u celosti od tužioca parcele označene u izreci prvostepenog rešenja, na osnovu Zakona o utvrđivanju javnog interesa i posebnim postupcima radi realizacije projekta izgradnje infrastrukturnog koridora autoputa E-761 Pojate – Preljina („Službeni glasnik RS“ br. 49/2019) i Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761 deonica Pojate – Preljina („Službeni glasnik RS“ br. 10/2020). U upravnom postupku stranke nisu postigle sporazum o visini naknade. Po proceni Poreske uprave od 19.04.2023. godine, tržišna vrednost eksproprisanih nepokretnosti, koje se u katastru vode kao poljoprivredno zemljište je 197,77 dinara po 1 m2. Tržišna vrednost eksproprisanih nepokretnosti po nalazu veštaka građevinske struke je 1.361,00 dinar po 1 m2, što za ukupnu eksproprisanu površinu od 5523 m2 čini 7.516.803,00 dinara. Tržišna vrednost biljnih zasada na eksproprisanim parcelama je 95.106,06 dinara.

Sa polazištem na ovako utvrđene činjenice, nižestepeni sudovi ne prihvataju kao relevantnu procenu tržišne vrednosti koju je izvršila Poreska uprava, s obzirom da za osnov ima promet poljoprivrednog zemljišta, već prihvataju vrednost koju je utvrdio veštak građevinske struke i odluku zasnivaju na odredbama članova 2, 82, 83. i 88. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“ br. 72/09 ... 9/20) i članova 1, 41, 42. i 52. stav 4. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“ br. 53/95 ... 106/16). Po oceni nižestepenih sudova, prostorni plan posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761 deonica Pojate – Preljina ima karakter planskog dokumenta. Tim planskim dokumentom predviđeno je da se formiraju građevinske parcele, pa je stupanjem na snagu Uredbe o utvrđivanju prostornog plana praktično svo zemljište u granicama plana, pa i delovi predmetnih parcela, promenilo namenu i po sili zakona postalo građevinsko zemljište. Uredba o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761 deonica Pojate – Preljina stupila je na snagu 16.07.2019. godine, pre donošenja rešenja o ekproprijaciji zemljišta predlagača, koje je doneto 29.03.2022. godine, tako da upis promene namene zemljišta u katastaru nema konstitutivni karakter za takvu promenu.

Po stanovištu Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo određivanjem novčane naknade prema svrsi zbog koje je u skladu sa planskim aktom utvrđen javni interes i dana 29.03.2022. godine doneto pravnosnažno rešenje o eksproprijaciji.

Zakonom o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“ br. 53/95 ... 106/16) propisano je da se nepokretnosti mogu eksproprisati ili se svojina na njima može ograničiti samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne (član 1.); danom pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji menja se sopstvenik na eksproprisanoj nepokretnosti (potpuna eksproprijacija) (član 4.); visina naknade u novcu za eksproprisane nepokretnosti određuje se po tržišnoj ceni, prema okolnostima u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade, a ako sporazum nije postignut, prema okolnostima u momentu donošenja prvostepene odluke o naknadi (član 41. stav 2.).

Po odredbama članova 1. i 3. Zakona o utvrđivanju javnog interesa i posebnim postupcima radi realizacije projekta izgradnje infrastrukturnog koridora autoputa E- 761, deonica Pojate – Preljina („Službeni glasnik RS“ br. 49/19), projekat izgradnje infrastukturnog koridora autoputa E-761 je projekat od značaja za Republiku Srbiju; utvrđen je javni interes za eksproprijaciju nepokretnosti u cilju privođenja zemljišta nameni radi izgradnje moravskog koridora sa pratećom infrastrukturom, u skladu sa Uredbom o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761 deonica Pojate – Preljina („Službeni glasnik RS“ br. 98/13) i svim budućim izmenama i dopunama Uredbe; predviđeno je da za eksproprisanu nepokretnost vlasnik ima pravo na naknadu koja ne može biti niža od tržišne vrednosti nepokretnosti. Članom 4. stav 1. Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761 deonica Pojate – Preljina („Službeni glasnik RS“ br. 10/20) propisano je da prostorni plan predstavlja osnov za direktno sprovođenje izdavanjem lokacijskih uslova, izradu tehničke dokumentacije, formiranje građevinskih parcela javnih namena, pribavljanje dozvola, odnosno stvaranje uslova za izgradnju autoputa, u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji.

Polazeći od navedene, merodavne materijalnopravne regulative, navodi revizije kojima se suštinski ukazuje da predlagaču naknada pripada u visini tržišne vrednosti poljoprivrednog zemljišta, ne dovode u sumnju zakonitost pobijane odluke. U vreme donošenja rešenja o eksproprijaciji 29.03.2022. godine, sporne parcele predstavljale su građevinsko zemljište na osnovu prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761 deonica Pojate – Preljina, budući da je to nedvosmisleno predviđeno članom 4. stav 1. navedene Uredbe objavljene u „Službenom glasniku RS“ br. 10/2020, koja je stupila na snagu 14.02.2020. godine.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Vesna Stanković, s. r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković