Rešenjem Višeg suda u Beogradu Gž 906/20 od 28.03.2024. godine, odbijena je kao neosnovana žalba protivnika predlagača i potvrđeno je prvostepeno rešenje.

Protiv pravnosnažnog drugostepenog rešenja, protivnik predlagača je blagovremeno izjavio reviziju, iz svih zakonskih razloga.

Predlagač je dostavio odgovor na reviziju u kome je osporio iznete revizijske navode protivnika predlagača i predložio da se revizija odbije. Troškove revizijskog postupka je tražio.

Vrhovni sud je ispitao pobijano rešenje na osnovu člana 408. u vezi člana 420. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 10/23), u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku („Službeni glasnik SRS“, br. 25/82, 48/88 i „Službeni glasnik RS“, br. 46/95, 106/15) i utvrdio da je revizija protivnika predlagača neosnovana.

U donošenju drugostepene odluke nije učinjena bitna povreda odredbe člana 374. stav 2 tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, predlagač je zaključila ugovor o korišćenju prostorija namenjenih za umetničku delatnost sa Direkcijom za upravljanje i gazdovanje vojnim stambenim fondom, Odeljenje 2 Beograd, kojim je konstatovano da Direkcija daje na korišćenje AA prostorije namenjene za umetničku delatnost označen kao Atelje broj .., koji se nalazi na Novom Beogradu, ul. ... br. .., Novi Beograd, površine 78 m2, radi obavljanja umetničke delatnosti, a predviđeno je da prostorije može koristiti sa članovima svoje uže porodice, koje mora prijaviti kućnom savetu i utvrđena je obaveza plaćanja naknade za korišćenje predmetne prostorije koja teče od 27.12.1976. godine. Pre zaključenja navedenog ugovora, komanda odbrane Grada Beograda, donela je rešenje broj 708/76 od 20.12.1976. godine, kojim je atelje predlagaču dat na korišćenje, a iz zapisnika o primopredaji predlagač je primila predmetnu prostoriju za obavljanje umetničke delatnosti. Prenamena ovog prostora namenjenog za umetničku delatnost u stan nije vršena. Veštačenjem je utvrđeno da je predmetna nepokretnost prema tehničkim standardima i načinu korišćenja pre svega u funkciji stambenog prostora, a da se može koristiti za umetničku delatnost koja se može obavljati u stambenom prostoru. Predmetna nepokretnost upisana je Službi za katastar nepokretnosti u LN br. .. KO Novi Beograd, kao garsonjera, ukupne građevinske površine 93 m2. Ugovor o korišćenju je zaključen na neodređeno vreme, a po istom je predlagač obavezana da na ime naknade plaća određeni mesečni iznos i evidentiran je kod protivnika predlagača kao atelje – stanovanje i umetnička delatnost za koju se plaća zakup stambenog prostora. Takođe, veštačenjem je utvrđena revalorizovana otkupna cena stana utvrđena pod uslovima od 08.04.1998. godine, a valorizovana do 31.12.2016. godine za jednokratno plaćanje sa popustom od 20%.

Prema stanovištu nižestepenih sudova, ugovor o korišćenju poslovnih prostorija namenjenih za umetničku delatnost koji je zaključila predlagač sa protivnikom predlagača po sadržini odgovara ugovoru o zakupu na neodređeno vreme. Predmetna nepokretnost je označena kao atelje – stanovanje i umetnička delatnost za koju se plaća zakup stambenog prostora, pa predlagač ima pravo na otkup istog prostora bez obzira što u konkretnom slučaju nije izvršena prenamena ateljea koji se koristi za stanovanje i umetničku delatnost u stanove za zakup sa mogućnošću otkupa, a s obzirom da je isti u listu nepokretnosti upisan kao garsonjera ukupne građevinske površine 93 m2, te da prema nalazu veštaka navedena nepokretnost je pre svega u funkciji stambenog prostora u kome se može obavljati umetnička delatnost. Predmetni stan dat je predlagaču i za stanovanje, a ne samo radi obavljanja umetničke delatnosti, zajedno sa članovima svog porodičnog domaćinstva, pa ima pravo na otkup predmetne nepokretnosti shodno odredbi člana 16. Zakona o stanovanju.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo i to odredbu člana 16. Zakona o stanovanju („Sl. glasnik RS“, br.50/92...104/16), koji se primenjuje u konkretnom slučaju, kada su usvojili predlog predlagača.

Navedenom zakonskom odredbom propisano je da je nosilac prava raspolaganja na stanu u društvenoj svojini i vlasnik stana u državnoj svojini dužan da nosiocu stanarskog prava odnosno zakupcu koji je to svojstvo stekao do dana stupanja na snagu ovog zakona, na njegov zahtev u pismenoj formi omogući otkup stana koji koristi, pod uslovima propisanim ovim zakonom (stav 1). Ukoliko nosilac prava raspolaganja odbije zahtev za otkup stana ili ne zaključi ugovor o otkupu u roku od 30 dana od dana podnošenja zahteva, lice iz stava 1. i 2. ovog člana može da podnese predlog nadležnom sudu da u vanparničnom postupku donese rešenje kojim će zameniti ugovor o otkupu stana (stav 4).

Nasuprot revizijskim navodima, nižestepeni sudovi su utvrdili bitnu činjenicu da je ugovor o korišćenju nesumnjivo zaključen i radi stanovanja, jer je predlagač i plaćala zakup stambenog prostora, a ne samo radi obavljanja umetničke delatnosti. Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja koje revizijom ne može da se pobija prema članu 407. stav 1. Zakona o parničnom postupku, predlagač je prema važećem Zakonu o stambenim odnosima stekla stanarsko pravo koje je postalo pravo zakupa stana na neodređeno vreme, te kako je protivniku predlagača plaćala cenu zakupnine kao za stambeni objekat, i prema stanovištu Vrhovnog suda predmetni stan – atelje može biti predmet otkupa shodno odredbama Zakona o stanovanju, zbog čega su neosnovani navodi u reviziji o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u stavu prvom izreke.

Na osnovu člana 165. stav 1. ZPP odbijen je zahtev predlagača za naknadu troškova revizijskog postupka, jer sastav odgovora na reviziju nije potreban radi vođenja parnice u smislu člana 154. ZPP, pa je odlučeno kao u stavu trećem izreke rešenja.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Matković Stefanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković