Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u odbijajućem delu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane odluke primenom člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), Vrhovni sud je utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku nisu učinjene bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Nema ni bitne povrede iz člana 374. stav 1. u vezi sa članom 8. ZPP na koju se ukazuje u reviziji, s obzirom da pravilo o oceni dokaza iz člana 8. ZPP u postupku pred drugostepenim sudom se primenjuje samo u situaciji kada se drugostepena odluka donosi posle rasprave održane pred tim sudom, što nije slučaj u ovoj pravnoj stvari.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, 05.06.2016. godine, oko 22,30 časova došlo je do saobraćajne nezgode u Zrenjaninu na raskrsnici tipa „petokraka“ u ulici Narodne omladine ulica i Obale pionir, kojom prilikom je tužilac kao vozač bicikla zadobio otvoren kominutivni prelom kostiju leve potkolenice koji je odmah zbrinjavan i naknadno dijagnostifikovan prelomom koštanih struktura zgloba, između drugog i petog slabinskog pršljena, a koje povrede u svom ukupnom dejstvu predstavljaju tešku telesnu povredu. Predmetnu saobraćajnu nezgodu je prouzrokovao osiguranik tuženog pod dejstvom alkohola. Tužiocu je u vansudskom postupku isplaćeno od strane tuženog 09.05.2017. godine na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog umanjenja životne aktivnosti 285.000,00 dinara, na ime pretrpljenog straha 145.000,00 dinara i na ime pretrpljenih fizičkih bolova 165.000,00 dinara i na ime duševnih bolova zbog naruženosti 55.000,00 dinara. Nakon okončanja procesa lečenja tuženi je 04.05.2020. godine utvrdio visinu štete od 760.000,00 dinara na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog umanjenja životne aktivnosti, 450.000,00 dinara, na ime pretrpljenih fizičkih bolova, 350.000,00 dinara na ime pretrpljenog straha kao i 100.000,00 dinara na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog naruženosti, pa je navedene iznose 04.05.2020. godine umanjene za već isplaćene iznose 09.05.2017. godine, isplatio tužiocu. Veštačenjem neuropsihijatra utvrđeno je da kod tužioca postoji psihički poremećaj posttraumatski stresni poremećaj koji uzrokuje psihičke bolove zbog umanjenja životne aktivnosti od 10 % dok sa ortopedske strane kod tužioca postoji umanjenje životne aktivnosti od 40 % tako da je prema usaglašenom nalazu i mišljenju ovih sudskih veštaka ukupno umanjenje životne aktivnosti tužioca 50 %. Od momenta povređivanja tužilac kao i pred svaki operativni zahtev je trpeo sekundarni strah visokog intenziteta, sekundarni strah srednjeg intenziteta u periodu između operativnih zahvata i za vreme fizikalne rehabilitacije sada trpi sekundarni strah slabog intenziteta zbog mogućeg povređivanja predstojeće operacije kičme a period u kome je tužilac trpeo strah visokog i srednjeg intenziteta od 15 meseci kod njega je doveo do ozbiljnih duševnih bolova koji mogu trajati još dugo. Tužilac je nakon povređivanja trpeo veoma jake bolove koji su trajali sve do uvođenja terapije za suzbijanje bolova, nakon čega su postali umanjeni ali su bili prisutni permanentno prosečno kao srednje teški bolovi tokom celog lečenja 15 meseci i na kraju zaostali kao hronično lakši do srednje teški bolovi u slabinskom delu kičme, zgloba levog kolena, levog skočnog zgloba i zglobovima levog stopala. Kod tužioca je usled povređivanja nastupila srednje teška naruženost usled koje trpi duševne bolove.

U ovoj parnici pravnosnažnom presudom od 24.03.2022. godine tuženi je obavezan da tužiocu isplati na ime naknade nematerijalne štete i to na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog umanjenja životne aktivnosti 155.000,00 dinara, na ime pretrpljenih fizičkih bolova 85.000,00 dinara, na ime pretrpljenog straha 25.000,00 dinara i na ime duševnih bolova zbog naruženosti 45.000,00 dinara sa kamatom.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je primenom člana 200. ZOO odbio tužbeni zahtev uz zaključak da tužiocu ne pripada iznos naknade nematerijalne štete iznad iznosa koji su već dosuđeni i isplaćeni u vansudskom postupku po svakom od navedenih osnova.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu tako što je primenom člana 200. ZOO tužiocu dosudio još 513.750,00 dinara na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog umanjenja životne aktivnosti, još 99.000,00 dinara na ime pretrpljenih fizičkih bolova, još 152.500,00 dinara na ime pretrpljenog straha i još 236.680,00 dinara na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog naruženosti, sve sa zakonskom zateznom kamatom od 21.11.2022. godine do isplate. U preostalom odbijajućem delu, drugostepeni sud je potvrdio prvostepenu presudu.

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepena presuda je u pobijanom odbijajućem delu doneta pravilnom primenom materijalnog prava.

Članom 200. Zakona o obligacionim odnosima - ZOO, propisano je da za pretrpljene fizičke bolove, za pretrpljene duševne bolove zbog umanjenja životne aktivnosti, naruženosti, povrede ugleda, časti, slobode ili prava ličnosti, smrti bliskog lica, kao i za strah, sud će, ako nađe da okolnosti slučaja, a naročito jačina bolova i straha i njihovo trajanje to opravdava, dosuditi pravičnu novčanu naknadu, nezavisno od naknade materijalne štete kao i u njenom odsustvu (stav 1.). Prilikom odlučivanja o zahtevu na naknadu nematerijalne štete, kao i visini njene naknade, sud će voditi računa o značaju povređenog dobra i cilju kome služi ta naknada, ali i o tome da se njome ne pogoduje težnjama koje nisu spojive sa njenom prirodom i društvenom svrhom (stav 2.).

U konkretnom slučaju, i po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno odmerio visinu nematerijalne štete po slobodnoj oceni, vodeći računa o značaju povređenog dobra i cilju kojem ta naknada služi, kao i o tome da se naknadom nematerijalne štete ne pogoduje težnjama koje nisu spojive sa njenom prirodom i društvenom svrhom, te pravilno dosudio iznose razlike traženih naknada do potpunog pravičnog namirenja.

Naime, u ovoj pravnoj situaciji, postoji izražen vremenski period od prve vansudske isplate do donošenja presude, pa je drugostepeni sud pravilno zaključio da je tužilac u vansudskom postupku delimično namiren, s obzirom na utvrđenu visinu pravične novčane naknade nematerijalne štete na dan prve isplate u vansudskom postupku i procentualnu vrednost izvršenih novčanih isplata tužiocu na dan isplate u vansudskom postupku. Ovo s toga jer pravična novčana naknada nematerijalne štete po traženim osnovama na dan isplate 09.05.2017. godine u vansudskom postupku za pretrpljene duševne bolove na ime umanjenja životne aktivnosti iznosi 1.200.000,00 dinara, na ime pretrpljenih fizičkih bolova 500.000,00 dinara, na ime pretrpljenog straha 400,000,00 dinara, a na ime pretrpljenih duševnih bolova usled naruženosti 300.000,00 dinara, pa je pravilan zaključak drugostepenog suda da izvršenom isplatom od 285.000,00 dinara tužilac namiren 23,75 % od ukupne pravične naknade na ime umanjenja životne aktivnosti, isplatom od 165.000,00 dinara 33 % od ukupne pravične naknade na ime pretrpljenih fizičkih bolova, izvršenom isplatom za od 145.000,00 dinara 36,25% od ukupne pravične naknade na ime pretrpljenog straha, a izvršenom isplatom od 55.000,00 dinara je namiren 18,33 % od ukupne pravične naknade na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog naruženosti.

Nadalje, drugostepeni sud pravilno zaključuje da je na dan druge isplate 04.05.2020. godine kao i u vreme presuđenja ( u kom periodu se visina pravične naknade nije menjala), pravična novčana naknada nematerijalne štete za pretrpljene duševne bolove na ime umanjenja životne aktivnosti 1.500.000,00 dinara, za pretrpljene fizičke bolove 700.000,00 dinara za pretrpljeni strah 600.000,00 dinara a za pretrpljene duševne bolove usled naruženosti 400.000,00 dinara. Navedeni iznosi, i po oceni Vrhovnog suda, s obzirom na utvrđene okolnosti konkretnog slučaja, posebno težinu povreda tužioca, intezitet i dužinu pretrpljenog bola i straha, posledice i stepen estetske naruženosti kao i utvrđene trajne posledice umanjenja životne aktivnosti predstavljaju pravične novčane naknade za tužioca, opredeljene u skladu sa članom 200 stav 1. ZOO. S tim u vezi drugostepeni sud pravilno zaključuje i da je do potpune naknade nematerijalne štete tužiocu po osnovu pretrpljenih duševnih bolova zbog umanjenja životne aktivnosti preostalo 76,25 %, po osnovu pretrpljenih bolova 67 %, po osnovu pretrpljenog straha 63,75% i po osnovu naruženosti 81,67 %, zbog čega mu je s obzirom na izvršene isplate 04.05.2020. godine i iznose dosuđene po prethodnoj presudi, po osnovu umanjenja životne aktivnosti pravilno dosudio iznos od još 513.750,00 dinara, po osnovu pretrpljenih bolova iznos od još 99.000,00 dinara, po osnovu pretrpljenog straha iznos od još 152.000,00 dinara i po osnovu naruženosti iznos od još 236.680,00 dinara.

U smislu napred iznetog, i po oceni Vrhovnog suda, dosuđenje tužiocu viših iznosa po traženim osnovima prevazilazilo bi kriterijume pravične naknade propisane članom 200. stav 2. ZOO, pa je suprotno navodima revizije pobijana presuda u odbijajućem delu doneta pravilnom primenom materijalnog prava.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je na osnovu člana 414. ZPP, odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković