Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž2 338/24 od 12.07.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena prvostepena presuda u delu stava trećeg izreke kojim je tuženi obavezan da na ime svog doprinosa za izdržavanje mal. BB plaća mesečno 20.000,00 dinara počev od 17.08.2021. godine, svakog svakog prvog do petog u mesecu za tekući mesec, uplatom na tekući račun majke kao zakonskog zastupnika mal. deteta, s tim da je dospele a neisplaćene iznose dužan platiti odjednom. Stavom drugim izreke, preinačena je prvostepena presuda u preostalom delu stava trećeg izreke tako što je odbijen, kao neosnovan, zahtev tužilje kojim je traženo da se obaveže tuženi da doprinos za izdržavanje mal. BB plati za period od 15.05.2020. godine do 15.08.2021. godine. Stavom trećim izreke, odbijen je zahtev tužilje za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u odbijajućem delu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužilje su podnele odgovor na reviziju. Troškove revizijskog postupka su tražile i opredelile.

Vrhovni sud je ispitao drugostepenu odluku u pobijanom delu primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11, 55/14,87/18, 18/20 i 10/23) u vezi sa članom 202. Porodičnog zakona Republike Srbije i ocenio da je revizija tuženog neosnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je majka mal. BB, rođene ...2020. godine u ..., dok je tuženi njen prirodni otac, što je (pravnosnažno) utvrđeno prvostepenom presudom od 17.01.2014. godine na osnovu nalaza i mišljenja komisije sudskih veštaka Centra za humanu molekularnu genetiku Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu od 04.07.2022. godine. Mal. BB poverena je na samostalno vršenje roditeljskog prava majci, utvrđeno je da je prebivalište mal. BB je na adresi majke i uređeni su lični odnosi tuženog sa njegovim maloletnim detetom, a sve u skladu sa nalazom i stručnim mišljenjem Gradskog centra za socijalni rad u Beogradu, Odeljenje Novi Beograd od 22.03.2022. godine. Tužilja je rođena ..1990. godine u ..., završila je fakultet, po zanimanju je ..., zaposlena u američkoj kompaniji kao asistent direktora i ostvaruje prihode od 80.000,00 dinara. Tužilja živi sa maloletnim detetom u iznajmljenom jednoiposobnom stanu za koji plaća zakupninu 250 evra mesečno, kao i režijske troškove. Tuženi je rođen ...1976. godine u ..., završio je fakultet za menadžment ..., živi sa majkom u ... u stanu površine 70 m2, koji stan je vlasništvo njegove majke. Tuženi od 2018. godine nije zaposlen, nema nepokretnosti na svoje ime i izdržava se od penzije koju prima njegova majka i od povremenih poslova. Mal. BB je uzrasta 3 godine, pohađa državni vrtić za koji majka plaća 6.000,00 dinara mesečno i časove engleskog jezika za koje majka plaća 2.000,00 dinara mesečno. Otac ne učestvuje u izdržavanju mal. BB. Tužba u ovoj pravnoj stvari podneta je 17.08.2021. godine.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da je tuženi u obavezi da doprinosi izdržavanju mal. BB mesečnim iznosom od 20.000,00 dinara, počev od rođenja malolenog deteta ..2020. godine pa ubuduće, svakog prvog do petog u mesecu za tekući mesec, na tekući račun zakonske zastupnice mal. deteta, i to dospele iznose odjednom a naredne obaveze do petog dana u mesecu za prethodni mesec.

Drugostepeni sud je potvrdio prvostepenu presudu u delu u kom je tuženi obavezan na izdržavanje u dosuđenom mesečnom iznosu od 20.000, 00 dinara svakog prvog do petog u mesecu za tekući mesec, na tekući račun zakonske zastupnice mal. deteta, i to dospele iznose odjednom a naredne obaveze do petog dana u mesecu za prethodni mesec i to za period od podnošenja tužbe 17.08.2021. godine pa ubuduće, dok je za period od rođenja deteta ...2020. godine do 16.08.2021. godine po navedenom osnovu, preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, uz zaključak da je obaveza tuženog zakonska obaveza na izdržavanje deteta koja obaveza počinje da teče od dana podnošenja tužbe.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su, suprotno revizijskim navodima, pravilnom primenom materijalnog prava obavezali tuženog da doprinosi izdržavanju maloletnog deteta u dosuđenom iznosu počev od podnošenja tužbe pa ubuduće.

Prema člana 68. Porodičnog zakona, roditelji imaju pravo i dužnost da se staraju o detetu, dok prema članu 73. roditelji imaju pravo i dužnost da izdržavaju dete pod uslovima određenim ovim zakonom. U slučaju kada je poverilac izdržavanja maloletno dete, visina izdržavanja se određuje prema kriterijumima iz člana 160. i 162. stav 3. Porodičnog zakona, potrebama poverioca izdržavanja i mogućnostima dužnika izdržavanja, s tim da visina izdržavanja treba da omogući najmanje takav nivo životnog standarda za dete kakav uživa roditelj, dužnik izdržavanja.

Vrhovni sud je ocenio da su nižestepni sudovi, primenom navedenih zakonskih odredaba, pravilno ocenili utvrđene okolnosti koje su od uticaja na odluku o visini doprinosa tuženog u izdržavanju zajedničkog maloletnog deteta stranaka. Navodi revizije tuženog kojima se ukazuje da su utvrđene potrebe mal. deteta i određeni novčani iznos previsoko odmereni, s obzirom na uzrast mal. deteta u vreme podnošenja tužbe u toku postupka i u vreme presuđenja, su neosnovani. Primenom navedenih zakonskih odredaba i istražnog načela iz člana 204. Porodičnog zakona, proizlazi da sud utvrđuje potrebe deteta u skladu sa mogućnostima roditelja, a s obzirom na uzrast mal. deteta u momentu presuđenja. Imajući u vidu tako utvrđene potrebe mal. deteta, kao i lične i imovinske prilike tužilje i tuženog, njihove sposobnosti da svojim radom doprinose izdržavanju mal. deteta i visinu minimalne sume izdržavanja u momentu donošenja prvostepene odluke, nižestepeni sudovi su pravilno ocenili stvarne mogućnosti tuženog u smislu člana 160. Porodičnog zakona. Naime, tuženi kao dužnik izdržavanja jeste nezaposlen, bez prihode i imovine, ali je zdrav i radno sposoban i nema zakonsku obavezu izdržavanja drugih lica, pa je u mogućnosti da nađe zaposlenje i dodatnim radnim angažovanjem ostvari prihode u dosuđenom iznosu. S tim u vezi, nižestepeni sudovi su pravilno ocenili da se upravo dosuđenim iznosom mogu zadovoljiti potrebe mal. deteta pored onog što mal. dete dobija od majke kroz svakodnevno staranje, brigu i novčana davanja za njegovo izdržavanje, saglasno članu 160 i 162. stav 3. Porodičnog zakona. I po oceni Vrhovnog suda, obaveza tuženog da doprinosi izdržavanju mal. deteta, koja predstavlja zakonsku obligaciju zasnovanu na članu 73. i 154. Porodičnog zakona, nastaje podnošenjem tužbe i od tog datuma počinje da teče. U tom smislu, tuženi je u obavezi da dospele neisplaćene iznose po osnovu ustanovljene obaveze izdržavanja od podnošenja tužbe u ovoj pravnoj stvari isplati u skupnom iznosu, jednokratno. S obzirom na napred izneto, neosnovani su navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Suprotno revizijskim navodima, odluku o troškovima postupka nižestepeni sudovi su doneli pravilnom primenom materijalnog prava, uz navođenje razloga koje kao pravilne prihvata i Vrhovni sud.

Iz navedenih razloga, primenom člana 414. ZPP, Vrhovni sud odlučio kao u stavu prvom izreke.

Zahtev tužilja za naknadu troškova sastava odgovora na reviziju odbijen je na osnovu člana 154. stav 1. ZPP, jer se ne radi o troškovima potrebnim radi vođenja ove parnice, pa je Vrhovni sud odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković