Apelacioni sud u Nišu je presudom Gž2 273/24 od 18.07.2024. godine, stavom prvim izreke, odbio kao neosnovanu žalbu tužioca – protivtuženog i potvrdio presudu Osnovnog suda u Vranju P2 285/21 od 21.03.2024. godine u stavu prvom izreke. Stavom drugim izreke, ukinuta je prvostepena presuda u stavovima trećem i petom izreke i u tom delu vraćena prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u stavu prvom izreke, tužilac – protivtuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost drugostepene presude u pobijanom delu u smislu člana 408. Zakona o parničnom postpuku – ZPP („Sl. glasnik RS“, br.72/11...10/23), Vrhovni sud je ocenio da revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a revizijom se određeno ne ukazuje na bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac i tužena su bili u emotivnoj vezi u periodu od 2020. godine do avgusta 2021. godine, u kojoj vezi je ..2021. godine rođena mal. VV. Do zasnivanja zajednice života između stranaka nikada nije došlo. Tužena je rođena 1988. godine i nezaposlena je. Sa ćerkom, od njenog rođenja, živi kod svojih roditelja u porodičnoj kući u ... . Kuća je opremljena svim neophodnim pokućstvom, ima tri sprata, od kojih porodica koristi samo jedan sprat. Tužilac je rođen 1986. godine, nezaposlen je i ostvaruje prihode preko Nacionalne službe za zapošljavanje. Živi u kući roditelja. Privremenom merom donetom u ovom postupku, mal. dete povereno je majci na čuvanje i vaspitavanje do pravnosnažnog okončanja postupka a tokom postupka je doneta i privremena mera kojom je uređen način održavanja ličnih odnosa oca sa detetom. Prema stručnom nalazu Centra za socijalni rad, majka se od rođenja brine o mal. VV i stara se o njoj na adekvatan način, ima kapaciteta da prepozna i odgovori na razvojne potrebe mal. deteta a ima i podršku primarne porodice na svim poljima. S obzirom na ukazivanje tuženog na zdravstveni problem tužilje (boluje od epilepsije), koji po njegovim navodima kompromituje roditeljske kapacitete tužene, izveden je dokaz veštačenjem preko sudskog veštaka neuropsihijatra. Prema mišljenju ovog veštaka, navedeni zdravstveni problem na utiče na sposobnost tužene za ispunjavanje roditeljskih obaveza prema mal. detetu. Bolest je pod dobrom kontrolom i sa retkim napadima (godinu dana unazad nije imala navedene napade), i nema promene ličnosti.

Kod utvrđenog činjeničnog stanja, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo kada su tuženoj – protivtužilji dodelili samostalno vršenje roditeljskog prava.

Odredbom člana 266. stav 1. Porodičnog zakona, propisano je da je u sporu za zaštitu prava deteta i u sporu za vršenje, odnosno lišenje roditeljskog prava, sud uvek dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta.

Odredbom člana 270. Porodičnog zakona, propisano je da, pre nego što donese odluku o zaštiti prava deteta ili o vršenju odnosno lišenju roditeljskog prava, sud je dužan da zatraži nalaz i stručno mišljenje od organa starateljstva, porodičnog savetovališta ili druge ustanove specijalizovane za posredovanje porodičnim odnosima. Odredbom člana 272. stav 2. istog zakona, propisano je da ako roditelji nisu zaključili sporazum o vršenju roditeljskog prava ili sud proceni da njihov sporazum nije u najboljem interesu deteta, odluku o poveravanju zajedničkog deteta jednom roditelju donosi sud.

Članom 3. stav 1. Konvencije o pravima deteta propisano je da u svim aktivnostima koje se tiču dece, bez obzira na to da li preduzimaju javne ili privatne institucije za socijalnu zaštitu, sudovi, administrativni organi ili zakonodavna tela, najbolji interesi deteta su od prvenstvenog značaja. Stavom 2. istog člana propisano je da se države članice obavezuju da detetu obezbede takvu zaštitu i brigu koja je neophodna za njegovu dobrobit, uzimajući u obzir prava i obaveze njegovih roditelja, zakonitih staratelja ili drugih pojedinaca koji su pravno odgovorni za dete i da će u tom cilju preduzeti sve potrebne zakonodavne i administrativne mere. Ova obaveza preuzeta je članom 6. stav 1. Porodičnog zakona, kojom je propisano da je svako dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta u svim aktivnostima koje se tiču deteta.

Po stanovištu Vrhovnog suda, odluka da mal. dete bude povereno na samostalno vršenje roditeljskog prava majci doneta je u najboljem interesu deteta. Naime, najbolji interes deteta prema okolnostima konkretnog slučaja, pouzdano je utvrđen u sprovedenom sudskom postupku, a odluka je doneta pravilnom primenom materijalnog prava.

Sud je ocenio navode revizije kao neosnovane. Naime, u reviziji se ističe da je dete povereno roditelju koji boluje od epilepsije, zbog čega je potreban stalni nadzor drugog lica, a što nije u najboljem interesu deteta. Nasuprot ovakvim navodima, u postupku je od strane veštaka odgovarajuće specijalnosti utvrđeno da bolest od koje tužena boluje ni na koji način ne kompromituje njenu sposobnost da samostalno vrši roditeljsko pravo. Osim toga, najbolji interes deteta podrazumeva udovoljavanje na najbolji mogući način detetovim emotivnim i razvojnim potrebama a u konkretnom slučaju, s obzirom na uzrast deteta i prilike u kojima dete živi, činjenicu da dete od rođenja živi sa majkom i njenim roditeljima, te da se majka o detetu adekvatno stara, najbolji interes mal. deteta jeste da bude povereno na samostalno vršenje roditeljskog prava majci.

Na osnovu člana 414. ZPP, iz iznetih razloga, doneta je odluka kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Gordana Komnenić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković