Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi VV je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka, pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Ispitujući pobijanu presudu primenom člana 408. u vezi sa članom 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11…18/20 i 10/23 – drugi zakon), Vrhovni sud je našao da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, dok se na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka revizijom određeno ne ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju na kome je zasnovana pobijana odluka, na predlog VV, kao izvršnog poverioca, pokrenut je postupak izvršenja protiv ovde tuženog BB, kao izvršnog dužnika, radi naplate potraživanja na osnovu izvršne isprave – pravnosnažne i izvršne presude Osnovnog suda u Priboju P 30/2015 od 25.05.2017. godine. Rešenjem Osnovnog suda u Priboju Ii 430/2018 od 12.12.2018. godine (pravnosnažno 09.02.2019. godine) usvojen je predlog za izvršenje, nakon čega je rešenje dostavljeno javnom izvršitelju Marini Peković iz ..., radi sprovođenja izvršenja (tok postupka bliže je naveden u pobijanoj presudi). Utvrđeno je da je u obaveštenju PS Priboj od 03.01.2019. godine, koje je dostavljeno javnom izvršitelju, navedeno da je proverom utvrđeno da BB nema u svom vlasništvu motorno vozilo, nakon čega je javni izvršitelj 18.01.2019. godine doneo zaključak kojim je odredio sprovođenje izvršenja (određeno rešenjem Osnovnog suda u Priboju Ii 430/18 od 12.12.2018. godine) plenidbom novčanih sredstava sa tekućih računa izvršnog dužnika, a 14.02.2019. godine doneo je zaključak da se dodaje predmet i sredstvo izvršenja, pa se pored sprovođenja izvršenja na novčanim sredstvima kod banke, određuje sprovođenje izvršenja popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari u državini izvršnog dužnika, na označenoj adresi ili u državini drugih lica, a koja su u svojini izvršnog dužnika. Navedeni zaključak je uručen izvršnom dužniku 19.06.2019. godine, koji je odbio da potpiše dostavnicu za lično dostavljanje. Na adresu izvršnog dužnika 17.12.2019. godine izašli su punomoćnik poverioca i policijski službenici, ali izvršni dužnik nije zatečen na adresi iz predloga, ali je izvršni dužnik došao ispred diskoteke „GG“, koja se vodi na tužioca, brata izvršnog dužnika. Na licu mesta je popisan automobil Volkswagen Jeta, reg. oznake ..., a tom prilikom izvršni dužnik je izjavio da živi na drugoj adresi od one koja je navedena u predlogu za izvršenje, a zapisnik o proceni pokretnih stvari sačinjen je 12.02.2020. godine. Nakon dve neuspele javne prodaje putem usmenog javnog nadmetanja, javni izvršitelj je 13.08.2020. godine doneo zaključak o prenosu na izvršnog poverioca prava svojine na pokretnoj stvari - putničkom motornom vozilu Volkswagen Jeta i naloženo je izvršnom dužniku, da preda pokretnu stvar u mirnu i nesmetanu državinu izvršnom poveriocu, koji zaključak je izvršni dužnik primio 25.08.2020. godine. Na zapisniku od 24.09.2020. godine javni izvršitelj je konstatovao da je u prisustvu policijskih službenika i punomoćnika izvršnog poverioca izašao na adresu i da je proverom na terenu, u pratnji policijskih službenika izašao na više lokacija u gradu Priboju, radi potrage i predaje popisanog vozila, ali da predmetno vozilo nisu zatekli. PS Priboj je 09.10.2020. godine obavestila javnog izvršitelja da su proverom kroz službenu evidenciju utvrdili da BB nema u svom vlasništvu registrovano vozilo, da je vozilo ... vlasništvo AA, da je vozilo Volkswagen Jeta, reg. oznake ..., da je datum prve registracije 30.07.2007. godine, da je registrovano do 24.12.2020. godine, da je kupljeno 2012. godine, a da je ugovor o kupoprodaji vozila od 07.09.2012. godine zaključen između PORŠE MOBILITY D.O.O. Beograd, kao prodavca i tužioca, kao kupca, na čije ime je i izdat račun od 18.09.2012. godine. Tužilac i tuženi su rođena braća, blizanci, živeli su u porodičnoj zajednici i dok je trajala porodična zajednica u vlasništvo su stekli nepokretnu i pokretnu imovinu koja se u različitim periodima vodila na njihova imena kao vlasnike. Utvrđeno je da je tuženi BB, kada je saznao da je predmetno vozilo popisano od strane javnog izvršitelja o tome obavestio tužioca, na koga je vozilo registrovano, kao i da je tužilac predmetno vozilo registrovao u decembru 2019. godine pod novim registracionim oznakama (...) i tako registrovano vozilo tužilac je u februaru 2020. godine odvezao u Sarajevo, gde se predmetno vozio i sada nalazi.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev, nalazeći da je vlasnik predmetnog vozila tuženi BB, jer je bio u državini vozila, koristio ga je i dovezao na prostor gde je popisano od strane javnog izvršitelja 17.12.2019. godine, ocenivši da je vozilo fiktivno bilo registrovano na tužioca. Naveo je da je tuženi imao mogućnost izjavljivanja pravnih lekova u izvršnom postupku i pokretanja parničnog postupka, u smislu odredbe člana 81. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Sl. glasnik RS“, br. 106/2015... i 54/19), što nije iskoristio. Zaključio je da je tužbeni zahtev neosnovan i u smislu odredaba člana 108. i člana 111. istog zakona, jer tužilac kao treće lice nije podneo prigovor tokom izvršnog postupka, pa ni tokom trajanja predmetne parnice. Po stanovištu prvostepenog suda, tuženi VV nije pasivno legitimisan u ovoj pravnoj stvari, budući da predmetno vozilo nije administrativnim upisom kod nadležnog organa prevedeno na ovog tuženog, niti je tuženi došao u posed predmetnog vozila.

Međutim, drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i usvojio tužbeni zahtev, primenom odredaba člana 58. Ustava Republike Srbije i člana 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, nalazeći da je treće lice ovlašćeno da tužbu za nedopustivost izvršenja (izlučnu tužbu) podnese bez obzira na to da li ga je sudija koji postupa u izvršnom postupku uputio na parnicu ili je propustio da to uradi, ocenivši da se tužba radi nedopustivosti izvršenja na određenom predmetu izvršenja podnosi uvek protiv izvršnog poverioca, a tužbom može biti obuhvaćen i izvršni dužnik u tom postupku ako osporava pravo trećeg lica na predmetu izvršenja koje pravo sprečava izvršenje, zaključivši da je tuženi VV pasivno legitimisan. Dodatna argumentacija drugostepenog suda je da, s obzirom da iz činjeničnog utvrđenja proizilazi da je vozilo u vreme izvršenog popisa bilo registrovano na tužioca, da je zatečeno u državini tuženog BB i da je popisano kao njegova svojina, iako je javni izvršitelj pre izvršenog popisa imao saznanje da izvršni dužnik nema u svom vlasništvu registrovano vozilo, a pri činjenici da nije pružen dokaz o postojanju pravnog osnova za sticanje svojine tuženog na vozilu, zaključio je da je izvršenim popisom povređeno pravo na imovinu tužioca, zbog čega je osnovan tužbeni zahtev.

Po oceni Vrhovnog suda, odluka drugostepenog suda je zasnovana na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Odredbom člana 108. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, br. 106/2015... 54/2019), propisano je da treće lice koje tvrdi da na predmetu izvršenja ima neko pravo koje sprečava izvršenje može javnom izvršitelju podneti prigovor kojim zahteva da se izvršenje utvrdi nedozvoljenim na tom predmetu (stav 1), da prigovor trećeg lica može da se podnese do okončanja izvršnog postupka. Odredbom člana 111. stav 1. istog zakona, propisano je, da treće lice može u roku od 30 dana od dana prijema pravnosnažnog rešenja o odbijanju prigovora da pokrene parnični postupak protiv izvršnog poverioca, radi utvrđenja da je izvršenje na predmetu nedozvoljeno.

Saglasno navedenom, trećim licima data je mogućnost da zaštite svoju imovinu kada je u izvršnom postupku određeno sprovođenje izvršenja radi namirenja potraživanja izvršnog poverioca na predmetu na kome ne postoji pravo izvršnog dužnika, već pravo trećih lica koje sprečava izvršenje (što je u skladu sa odredbom člana. 58 Ustava Republike Srbije i članom 1. Protokola 1 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda kojima se jemči mirno uživanje imovine, imajući u vidu da se izvršenje sprovodi na predmetu koji ne predstavlja imovinu izvršnog dužnika, već trećeg lica). U konkretnom slučaju tužilac tužbenim zahtevom traži da se proglasi kao nedopušteno izvršenje Javnog izvršitelja Marine Peković iz Užica II 757/18, u delu gde je zaključkom II 757/18 od 14.02.2019. godine zaplenjeno vozilo tužioca marke Volkswagen Jeta 1.9 TDI, reg. oznake ... . Iz činjeničnog utvrđenja proizilazi da je predmetno vozilo kupljeno još 2012. godine, da je kupac predmetnog vozila tužilac na čije ime je registrovano predmetno vozilo, kao i da je javni izvršitelj pre izvršenog popisa predmetnog vozila imao saznanja da izvršni dužnik BB nema u svom vlasništvu motorno vozilo, jer je dobio obaveštenje od PS Priboj od 03.01.2019. godine da je proverom utvrđeno da BB nema u svom vlasništvu motorno vozilo. Takođe PS Priboj je 09.10.2020. godine obavestio javnog izvršitelja da su proverom kroz službenu evidenciju potvrdili da BB nema u svom vlasništvu registrovano vozilo i da je vozilo ... vlasništvo AA, pa kod činjenice da tokom postupka nije pružen dokaz o postojanju pravnog osnova za sticanje svojine tuženog na vozilu koji bi oborio pretpostavku o registrovanom vlasniku, po oceni Vrhovnog suda pravilan je zaključak drugostepenog suda da je u izvršnom postupku popisano vozilo čiji je vlasnik tužilac, a ne tuženi kao izvršni dužnik, te da je izvršenim popisom povređeno pravo na imovinu tužioca. Imajući u vidu navedeno, po oceni Vrhovnog suda, pravilan je zaključak drugostepenog suda da je tužilac, kao treće lice koje smatra da na predmetu izvršenja ima takvo pravo koje sprečava izvršenje, ovlašćen da tužbu za nedozvoljenost izvršenja podnese bez obzira na to da li ga je sudija koji postupa u izvršnom postupku uputio na parnicu ili je propustio da to uradi. Naime, upućivanje od strane izvršnog suda na parnicu lica koje ima neko pravo na stvarima na kojima se sprovodi izvršenje, ne predstavlja neophodnu procesnu pretpostavku za dozvoljenost tužbe radi proglašenja nedozvoljenosti izvršenja. Stoga su neosnovani navodi revizije tuženog da je tužbu trebalo odbaciti jer tužilac (kao treće lice koje nije učestvovalo u izvršnom postupku iako je znao da se protiv njegovog brata vodi izvršni postupak) nije koristio pravna sredstva iz člana 108. ZIO.

Neosnovan je navod revizije da tuženi VV nije pasivno legitimisan. Naime, stvarna legitimacija u parnici predstavlja materijalno-pravni odnos stranaka prema predmetu spora, odnosno prema pravu za čiju je zaštitu parnica pokrenuta. O postojanju stvarne legitimacije sud vodi računa i po službenoj dužnosti i zavisi od materijalnog prava koje se primenjuje na određeno činjenično stanje. Tužilac je aktivno legitimisan ako je nosilac prava koje je predmet spora, a tuženi je pasivno legitimisan ako na njemu leži obaveza koja odgovara tužiočevom pravu. Kako je tuženi VV kao izvršni poverilac predlogom za izvršenje predložio izvršenje na vozilu čiji je vlasnik tužilac, on je kao izvršni poverilac morao biti obuhvaćen ovom tužbom. Naime, izvršni poverilac je pasivno legitimisan u postupku radi proglašenja izvršenja nedozvoljenim, budući da je upravo izvršni poverilac lice koje je pokrenulo izvršni postupak radi namirenja svog potraživanja na predmetu na kome ne postoji pravo izvršnog dužnika, već pravo trećih lica koje sprečava izvršenje, a u konkretnom slučaju pravo svojine tužioca na putničkom automobilu na kome je određeno izvršenje. Stoga je pravilno drugostepeni sud preinačio prvostepenu presudu i usvojio tužbeni zahtev tužioca.

Na osnovu iznetog, primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Vrhovni sud je imao u vidu da je u stavu prvom izreke presude prvostepenog i drugostepenog suda, očiglednom greškom u pisanju navedeno „II 757/19“ “, umesto „II 757/18“, ali navedeno nije od uticaja na drugačije odlučivanje, budući da se navedena greška može ispraviti u smislu odredbe člana 362. ZPP.

Predsednik veća-sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković