Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž 1481/2023 od 14.05.2023. godine odbijena je kao neosnovana žalba tužene i potvrđena presuda Osnovnog suda u Vranju P 1138/21 od 26.01.2023. godine u usvajućem delu prvog stava i u drugom stavu izreke.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugostepenom postupku, tužena je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava, pozivajući se na odredbu člana 404. ZPP.

Imajući u vidu da vrednost predmeta spora prelazi dinarsku protivvrednost od 40.000 evra po srednjem kursu NBS na dan podnošenja tužbe, to je Vrhovni sud ispitao pobijanu presudu u smislu odredbe člana člana 403. stav 3. i 408. ZPP, i našao da revizija tužene nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je bio učesnik u ratu 1999. godine kao vojni rezervista kada je došlo do njegovog povređivanja, što je kod njega prouzrokovalo težak psihički poremećaj i organska oboljenja. Pre povređivanja tužilac se bavio pčelarstvom kao dopunskom delatnošću i početkom 1999. godine imao je 90 košnica. Pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Vranju P 1059/98 od 10.11.2008. godine tužena je obavezana da tužiocu na ime naknade štete na osnovu izgubljene dobiti od pčelinjih proizvoda za 2004., 2005., 2006. i 2007. godinu isplati ukupno 2.313.449,64 dinara sa zakonskom zateznom kamatom i da mu ubuduće isplaćuje mesečnu rentu u iznosu od 42.841,66 dinara počev od 15.07.2008. godine pa dok za to postoje zakonski uslovi. Visina rente zbog promenjenih okolnosti – promenjene cene meda izmenjena je pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Vranju P 1718/13 od 19.07.2013. godine i presudom Višeg suda u Vranju P 1226/16 od 22.02.2017. godine. Cena meda u trenutku donošenja napred navedene presude iznosila je 800,00 din./kg, a ocenom nalaza i mišljenja veštaka poljoprivredne struke zbog promenjenih okolnosti u pčelarskoj proizvodnji (veće cene meda koja je u trenutku podnošenja tužbe iznosila 1.100,00 din./kg) javila se razlika u iznosu mesečne rente za ubuduće, pa visina mesečne rente koju bi tužilac ostvario da je mogao da se bavi pčelarstvom kao dopunskom delatnošću iznosi 185.993,33 dinara, a razlika između isplaćene do novoutvrđene visine rente za period od podnošenja tužbe do dana veštačenja iznosi 1.101.352,76 dinara.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo, odredbu člana 195. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima prema kojoj ako povređeni zbog potpune ili delimične nesposobnosti za rad gubi zaradu ili su mu potrebe trajno povećane, ili su mogućnosti njegovog daljeg razvijanja i napredovanja uništene ili smanjene, odgovorno lice je dužno plaćati povređenom određenu novčanu rentu, kao naknadu za tu štetu koja će se saglasno odredbi člana 196. istog zakona na zahtev oštećenika za ubuduće povećati, a može je na zahtev štetnika smanjiti ili ukinuti, ako se znatnije promene okolnosti koje je sud imao u vidu prilikom donošenja ranije odluke.

Kako su se od donošenja presude Višeg suda u Vranju P 1226/16 od 22.02.2017. godine do podnošenja tužbe u ovom sporu 07.04.2021. godine znatno promenile okolnosti, s obzirom da je od prethodnog obračuna rente prošlo četiri godine, pa je u međuvremenu došlo do značajnog povećanja cene meda i ostalih pčelinjih proizvoda, kao i povećanja rashoda i troškova proizvodnje meda, pravilno su nižestepeni sudovi zaključili da su se promenile okolnosti na kojima je zasnovana prethodna sudska odluka, zbog čega su ispunjeni uslovi za povećanje dosuđene novčane rente pa su usvojili tužbeni zahtev i obaveli tuženu da tužiocu ubuduće na ime mesečne rente plaća 185.993,33 dinara, te da plati razliku između isplaćene i novoutvrđene visine rente za period od dana podnošenja tužbe do dana veštačenja od 1.101.352,76 dinara.

Nisu osnovani navodi u reviziji tužene da je sud propustio da utvrdi da li je u međuvremenu došlo do promena vezanih za procenat radne sposobnosti tužioca za bavljene pčelarstvom kao dopunskom delatnošću, te da ukoliko je procenat radne nesposobnosti za bavljenje pčelarstvom smanjen ili ukoliko je tužilac postao u međuvremenu sposoban ili delimično sposoban za bavljenje pčelarstvom, to bi predstavljalo promenjene okolnosti, što bi dovelo do smanjenja ili ukidanja rente koju tužilac prima. Uzročno – posledičnu vezu između oboljenja tužioca i vršenja službe, odnosno bavljenja pčelarstvom, kao i promena u pogledu procenta radne sposobnosti tužioca u tom pogledu utvrđuje veštak medicinske struke, pa je činjenično stanje u ovoj pravnoj stvari bilo nužno upotpuniti izvođenjem dokaza veštačenjem od strane veštaka medicine rada na navedene okolnosti, što u toku postupka nije učinjeno.

Teret dokazivanja činjenice povećanja radne sposobnosti tužioca bio je na tuženoj, koja tokom postupka nije predlagala veštačenje od strane veštaka medicine rada, a činjenica da li je radna sposobnost tužioca u pogledu bavljenja pčelarstvom smanjena ili povećana ukazuje na činjenično stanje koje se u postupku po reviziji ne može isticati na osnovu člana 407. ZPP.

Sa iznetih razloga, saglasno odredbi člana 414.ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković