U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branke Dražić, predsednika veća, Marine Milanović i Vesne Mastilović, članova veća, u parnici tužilje AA iz ..., čiji je punomoćnik Dragan Miloradović, advokat iz ..., protiv tužene BB iz ..., čiji je punomoćnik Dragan Rančić, advokat iz ..., radi činidbe i ukidanja prava stvarne službenosti, odlučujući o reviziji tužilje, izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1666/23 od 12.07.2023. godine, u sednici održanoj 26.08.2026. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužilje izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1666/23 od 12.07.2023. godine.

ODBIJA SE kao neosnovan zahtev tužene za naknadu troškova odgovora na reviziju.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1666/23 od 12.07.2023. godine, preinačena je usvajajuća presuda Osnovnog suda u Požarevcu – Sudska jedinica u Kučevu P 1846/2021 od 31.03.2023. godine, tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev da se tuženoj naloži da dozvoli tužilji da sama ili preko ovlašćene preduzetničke radnje ili privrednog društva o svom trošku izvede taksativno navedene radove na izgradnji nove trase puta koja je opisana u stavu prvom izreke, a ukoliko tužena ne bude dozvolila tužilji izvođenje navedenih radova, tužilja se ovlašćuje da u sudski depozit u korist tužene na ime troškova izgradnje nove trase puta preko kp. br. 2628 KO ... uplati iznos od 134.160,00 dinara uplatom na žiro račun tog suda broj ... . Stavom drugim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje da se ukine kao nepotrebno pravo stvarne službenosti prolaska kolima, pešice, progonom stoke, zaprežnim vozilima, poljoprivrednim mašinama i teretnim vozilima preko parcele tužilje kp. br. 2632/1 putem opisanim u stavu drugom izreke, što je tužena dužna da prizna i trpi i zabranjuje joj se da ubuduće za dolazak do svoje kp. br. 2628 KO ... koristi opisani putni pravac u roku od 15 dana od dana izgradnje nove trase puta i uplate novčanog iznosa od 134.160,00 dinara u sudski depozit, pod pretnjom izvršenja. Stavom trećim izreke, obavezana je tužilja da tuženoj naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 593.480,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je blagovremeno izjavila reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava, pogrešno se pozivajući na odredbu člana 404. ZPP, zato što je revizija dozvoljena po odredbi člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/11 ... 18/20) pa je utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je vlasnik kp. br. 2632/1 KO ..., kao poslužnog dobra. Tužena je vlasnik kp. br. 2628 KO ... kao povlasnog dobra. Počev od opštinskog puta kp. br. 2640 KO ... preko dela kp. br. 2632/1 KO ... u pravcu zapada proteže se sporni put na kome postoji pravo službenosti prolaza pešice, progonom stoke, zaprežnim vozilima i kolima, poljoprivrednim mašinama i teretnim vozilima u dužini od 25,50 metara sve do kp. br. 2628 KO ..., a odakle se nastavlja u preostalom delu kp. br. 2632/1 KO ... u dužini od 6,81 metar, 13,38 metara, 4,32 metrara i 5,50 metara gde izlazi na opštinski put gde je širine 12,91 metar, a u površini od 84 m2. Službenost prolaska opisanim putem ustanovljena je između pravnih prethodnika vlasnika kp. br. 2632/1 majke tužilje i kp. br. 2628 KO ..., supruga tužene. Kp. br. 2628 KO ... koristi se u zapadnom delu kao dvorište na kome se nalaze građevinski objekti tužene. Dvorište je ograđeno ogradom od tvrdog materijala, a od tog dvorišta u pravcu državnog puta i spornog puta je preostali deo kp. br. 2628 KO ... koju tužena koristi kao poljoprivredno zemljište. Navedena katastarska parcela se sa istočne strane u celoj dužini proteže pored opštinskog puta, u severozapadnom delu katastarske parcele nalazi se kanal za odvođenje atmosferskih voda, a severno od kanala, a južno od spornog puta nalazi se PTT orman i stablo oraha. Preko navedene katastarske parcele ne postoji put, a prema mišljenju veštaka saobraćajne i građevinske struke postoji mogućnost izgradnje nove trase puta koja bi se protezala od opštinskog puta kp. br. 2640 KO ... u pravcu zapada sve do mesta spajanja sa postojećim spornim putem koji bi bio širine 2,5 metara sa bankinama od po 0,5 metara. Pri izgradnji puta predloženom trasom što bliže katastarskoj međi bilo bi potrebno da se ukloni stablo oraha. Radovi potrebni za izgradnju nove trase puta iznose 134.160,00 dinara. Ispod postojećeg puta, a u pravcu protezanja jarka za odvođenje atmosferskih voda potrebno je da se postavi cevasti propust u dužini od 5 odnosno 6 metara. Predloženom trasom udovoljava se zahtevima stranaka i poštuju se pravila struke, trasa puta bi imala minimalno zauzeće parcele tužene i zadovoljavala bi potrebne parametre za nesmetano korišćenje. PTT orman bi ostao na mestu gde jeste, bio bi na bankini novoformiranog puta i ne bi značajno ometao saobraćaj na deonici, ugradnjom materijala i obavljanjem radova po mišljenju veštaka iz nalaza istih omogućio bi se isti podužni nagib novog puta kao i postojeći, kao i stabilizacija posteljice. Prethodno - dugi niz godina unazad je na kp. br. 2632/1 postojao kolski put koji je proširen 1983. godine. Isti su za prilaz svojim nepokretnostima koristili pravni prethodnici tužene, a zatim i tužena i članovi njenog domaćinstva, kao i treća lica i članovi njihovih domaćinstava, koja lica nemaju drugi prilaz do svojih nepokretnosti do opštinskog puta, a isti koristi i tužilja. Sporni put je izgrađen zajedničkim sredstvima parničnih stranaka 1998. godine, kada je nasut kamen, pesak i rizla. Odnosi između parničnih stranaka su poremećeni zbog nesuglasica oko zauzeća delova katastarskih parcela u delu kućevnih placeva stranaka, s obzirom da je prilikom omeđavanja utvrđeno da se određeni objekti tužilje nalaze u delu katastarske parcele tužene, pa je tužilja delimično uklonila određene objekte, a bilo je govora i da se prilikom uklanjanja svih objekata sa dela parcele tužene, tužena prestane sa korišćenjem spornog puta. U ovoj parnici tužilja tužbenim zahtevom traži da se tuženoj ukine službenost prolaza preko njene kp. br. 2632/1 kao poslužnog dobra u odnosu na kp. br. 2628 tužene kao povlasnog dobra, nakon što bi se tužilja obavezala da preko kp tužene, tužilja izgradi put istog kvaliteta kao i sporni put u predloženim merama, ili ukoliko tužena to ne dozvoli da tužilja tuženoj izvrši uplatu u visini utvrđenoj nalazom veštaka građevinske struke.

Kod tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da tužena ima mogućnost prilaza do svoje katastarske parcele i na drugi način, odnosno predloženom novootvorenom trasom puta preko svoje parcele do opštinskog puta, te da parcela tužilje nije više neophodna kao ustanovljena stvarna službenost za korišćenje povlasnog dobra tužene, zbog čega su se shodno članu 58. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa stekli zakonski uslovi za ukidanje prava stvarne službenosti, te da ukidanjem službenosti puta preko parcele tužilje se ne sprečava korišćenje parcele tužene od strane trećih lica, jer se ukidanjem službenosti prolaska tuženoj ne ukida i eventualna službenost prolaska trećim licima ukoliko ta lica imaju to pravo.

Odlučujući o žalbi tužene, drugostepeni sud je zaključio da predmetna službenost nije stečena samo u korist povlasne parcele tužene nego i u korist katastarskih parcela trećih lica, saslušanih svedoka VV i GG, koja lica tim putem prolaze još od 1983. godine, kuda su prolazili i pravni prethodnici tužene, a tužilja i tužena tim putem prolaze od 1998. godine, kao i da se nisu izmenile okolnosti koje su postojale u vreme njenog ustanovljavanja, zbog čega nisu ispunjeni uslovi za primenu člana 58. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, zbog čega je prvostepenu presudu preinačio i odbio tužbeni zahtev tužilje kao neosnovan.

Odredbom člana 54. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano je da se stvarna službenost stiče održajem kada je vlasnik povlasnog dobra faktički ostvarivao službenost za vreme od 20 godina, a vlasnik poslužnog dobra se tome nije protivio.

Odredbom člana 58. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano je da vlasnik poslužnog dobra može zahtevati da prestane pravo stvarne službenosti kada ona postane nepotrebna za korišćenje povlasnog dobra, ili kada prestanu drugi razlozi zbog kojih je ona zasnovana.

Po oceni Vrhovnog suda, pravilan je zaključak drugostepenog suda da u konkretnom slučaju nisu ispunjeni uslovi za prestanak stvarne službenosti shodno članu 58. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa.

Za prestanak prava stvarne službenosti zbog promenjenih prilika potrebno je da je od vremena ustanovljenja službenosti nastupila takva promena da se povlasno dobro može koristiti i bez službenosti, tako da službenost više nije važna. Ne može se tražiti ukidanje prava službenosti, ako se nisu izmenile okolnosti koje su postojale u vreme njenog ustanovljenja.

Pravilan je zaključak drugostepenog suda da se u konkretnom slučaju nisu izmenile okolnosti koje su postojale u vreme njenog ustanovljenja, obzirom da se povlasna katastarska parcela tužene i tada i sada graniči – ima izlaz na opštinski put, kao i katastarska parcela – poslužno dobro tužilje; da je dugi niz godina unazad na kp. br. 2632/1 (poslužnom dobru) postojao kolski put koji je proširen 1983. godine, koji su za prilaz svojim nepokretnostima koristili pravni prethodnici tužene i treća lica VV i GG i članovi njihovih domaćinstava (koja lica nemaju drugi prilaz do svojih nepokretnosti), te da su sporni put izgradile parnične stranke zajedničkim sredstvima 1998. godine kada su nasuli kamen, pesak i rizlu i kojim putem i sada prolaze, pa poremećeni odnosi parničnih stranaka nisu razlog za primenu člana 52. stav 2. ZOSPO, zbog čega je pravilno drugostepeni sud preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev tužilje kao neosnovan.

Sa iznetih razloga neosnovani su revizijski navodi o pogrešnoj primeni materijalnog prava od strane drugostepenog suda.

Kako se ni ostalim revizijskim navodima ne dovodi u sumnju pravilnost pobijane presude, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP.

Kako sastav odgovora na reviziju nije bio nužan za vođenje ove parnice, to je primenom člana 154. u vezi sa članom 165. Zakona o parničnom postupku odbijen zahtev tužene za naknadu troškova revizijskog postupka, te je odlučeno kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća-sudija,

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković