Protiv navedene pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane presude na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11...87/18- u daljem tekstu: ZPP), Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka2. ZPP na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijom tuženog ne ukazuje se na druge bitne povrede postupka iz člana 407. stav 1. ZPP koje mogu biti razlog za izjavljivanje revizije.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilje su rođene sestre i nakon smrti svoje majke nasledile su sa po ½ udela katastarske parcele broj ..../.... i .../..., obe upisane u list nepokretnosti broj ... KO ..., na osnovu pravnosnažnog rešenja o nasleđivanju Osnovnog suda u Novom Sadu O 4618/14 od 22.04.2015. godine. Majka tužilja je predmetne parcele stekla kupovinom, u koje vreme su parcele predstavljale obradivo zemljište. Nakon što je za života isparcelisala osnovnu parcelu, majka tužilja je neke od novonastalih parcela prodala, dok predmetnim parcelama nije raspolagala niti je u kupoprodajnu cenu uračunavala vrednost predmetnog putnog zemljišta. U prepisu lista nepokretnosti broj ... KO ... od 26.07.2018. godine na parcelama broj .../... i .../... kao vlasnice su upisane tužilje sa po ½ udela. Parcele su prema načinu korišćenja njive druge klase i to parcela broj .../..., površine 7 ari i 86m2, a parcela broj .../... površine 8 ari i 70m2, dok je zemljište po vrsti upisano kao građevinsko zemljište. Prema Planu detaljne regulacije Adica u Novom Sadu („Sl. list Grada Novog Sada“ br. 22/19) predmetne parcele su celosti namenjene za javnu površinu – saobraćajnicu. Ulice su delimično infrastrukturno opremljene a sa leve i desne strane sagrađeni su stambeni porodični objekti. Parcele se koriste kao ulice za prilaz objektima i kao saobraćajnice u okviru mreže ulica u naselju- delu Adice. Tržišna vrednost parcela prema zapisniku Poreske uprave Filijala Nivi Sad od 23.04.2019.godine i nalazu i mišljenju veštaka građevinske struke za ukupnu površinu od 1656 m2 iznosi 12.649.190,40 dinara, odnosno 65 evra po 1m2, što prema srednjem kursu evra na dan veštačenja 01.10.2019. godine iznosi 7.638,40 dinara po 1m2.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo kada su obavezali tuženog na isplatu dosuđenog novčanog iznosa tužiljama na ime nezakonitog oduzimanja imovine.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda odluka drugostepenog suda je doneta pravilnom primenom materijalnog prava.

Prema članu 58. stav 2. Ustava Republike Srbije, do dozvoljenog oduzimanja prava svojine koje ne predstavlja povredu prava na imovinu može doći pod kumulativno ispunjenim uslovima: da je učinjeno u javnom intresu utvrđenom na osnovu zakona ili da je učinjeno uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.

Protokolom 1. uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, u članu 1. garantuje se zaštita imovine i propisano je da svako fizičko i pravno lice ima pravo na neometano uživanje svoje imovine, da niko ne može biti lišen svoje imovine osim u javnom interesu i pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava. Međutim, ove odredbe ni na koji način ne utiču na pravo države da primenjuje zakone koje smatra potrebnim da bi regulisala korišćenje imovine u skladu sa opštim interesima ili da bi obezbedila naplatu poreza ili drugih dažbina ili kazni.

Odredbom člana 2. stav 6. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“ br. 72/09) propisano je da je površina javne namene prostor određen planskim dokumentom za uređenje ili objekata javne namene ili javnih površina, za koje je predviđeno utvrđivanje javnog interesa u skladu sa posebnim zakonom (ulice, trgovi, parkovi i dr.). Prema članu 10. stav 2. Zakona o javnom svojini („Službeni glasnik RS“ br. 72/11), dobrima u opštoj upotrebi u javnoj svojini, u smislu ovog zakona, smatraju se one stvari koje su zbog svoje prirode namenjene korišćenju svih i koje su kao takve određene zakonom (javni putevi, javne pruge, mostovi, tuneli na javnom putu, pruzi ili ulici, ulice, trgovi, javni parkovi, granični prelazi i dr.). Shodo stavu 7. istog člana, dobra u opštoj upotrebi su u svojini Republike Srbije, izuzev puteva drugog reda koji su u svojini autonomne pokrajine na čijoj teritoriji se nalaze kao i izuzev nekategorisanih puteva, opštinskih puteva i ulica (koji nisu deo autoputa i ili državnog puta prvog i drugog reda) i trgova i javnih površina koji su u svojini jedinica lokalne samouprave na čijoj se teritorji nalaze.

U konkretnom slučaju predmetno zemljište na katastarskim parcelama .../... i .../... obe upisane u list nepokretnosti ... KO ..., na kojima su tužilje nosioci prava susvojine sa po ½ udela, prema urbanističkim planskim dokumentima tuženog Grada Novog Sada su u celosti namenjene za javnu površinu – saobraćajnicu odnosno ulice Čerevićku i Novu ulicu. U takvoj situaciji, kada zemljište planskim aktima jedinice lokalne samouprave bude određeno za ulicu, ono tog momenta po sili zakona postaje sredstvo u javnoj svojini, zbog čega tuženi ima obavezu da zemljište koje je postalo sredstvo u javnoj svojini ekspropriše od tužilaca radi njegovog privođenja nameni predviđenoj urbanističkim planom i da za isto isplati odgovarajuću naknadu.

Predmetno zemljište je faktički privedeno nameni predviđenoj planom detaljne regulacije Adica u Novom Sadu i po sili zakona je postalo javna svojina, pa tužilje kao suvlasnice tog zemljišta, ne mogu trpeti štetne posledice zato što nadležni organ nije sproveo uprvni postupak i doneo rešenje o eksproprijaciji koja bi bila osnov za isplatu novčane naknade.

Tuženi je odgovoran i pasivno legitimisan u ovoj parnici na osnovu člana 10. stav 2. i 7. Zakona o javnoj svojini, jer je nesumljivo utvrđeno da se katastarske parcele broj .../... i .../... KO ... u celosti sa svojom površinom koriste kao delovi ulica Čerevićke i Nove ulice u Novom Sadu. Ulice su javno dobro u opštoj upotrebi i u svojini su jedinica lokalne samouprave na čijoj teritoriji se nalaze. Zbog toga su neosnovani navodi revizije da tuženi nijednom radnjom nije uznemiravao ili oduzeo državinu tužilaca na predmetnoj parceli i da je sporno zemljište određeno da koristi redovnoj upotrebi objekata koji se uz njega nalaze.

Na odluku u ovoj pravnoj stvari nisu od uticaja revizijski navodi tuženog da nije sa sigurnošću utvrđeno kada je i kako došlo do formiranja i prodaje placeva i formiranja ulica jer je donošenje planskih akata usledilo znatno kasnije pa je tuženi prihvatio zatečeno stanje i ostavio mogućnost da se bespravno sagrađeni objekti legalizuju, kao i nedokazana pretpostavka da je pravni prethodnik tužilja novoformirane parcele prodavala za placeve po tržišnoj vrednosti u vreme prodaje i da je time obeštećena uvećanjem njihove vrednosti. Ovo stoga što su tužilje dokazale da su sa navedenim udelima upisane u javnim knjigama kao nosioci prava svojine na predmetnim parcelama, pa je tuženi bez obzira na hronologiju na koju ukazuje, formiranjem navedenih ulica u čiji sastav su po sili Zakona o javnim putevima („Službeni glasnik RS“ br. 101/05 i 123/07) parcele tužilja prešle u javnu svojinu, tužilje lišio prava svojine na ovoj imovini. To lišavanje prava svojine moglo je biti samo pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava, kako to predviđa član 1. Protokola 1 zbog čega je tuženi u obavezi da isplati novčanu naknadu.

Suprotno navodima revizije, pravilno je odlučeno i o visini naknade za oduzeto zemljište prema tržišnoj vrednosti zemljišta kao građevinskog, utvrđenoj veštačenjem na osnovu konkretizovanih i obrazloženih parametara koji utiču na formiranje vrednosti parcela u vreme presuđenja. Ovako utvrđena vrednost zemljišta u iznosu od 65 evra po 1m2 odnosno 7.638,40 dinara po 1m2 računajući srednji kurs NBS na dan veštačenja odgovara proceni vrednosti koju je u postupku razrezivanja poreza na prenos apsolutnih prava na lokaciji na kojoj se nalaze predmetne parcele utvrdila Poreska uprava Filijale Novi Sad u zapisniku od 23.04.2019. godine, a to je najniža cena ispod koje se ne može utvrditi vrednost zemljišta.

Kako se navodima revizije ne dovodi u sumnju pravilnost pobijane presude, Vrhovni kasacioni sud je odbio kao neosnovanu reviziju tuženog.

O troškovima postupka odlučeno je pravilnom primenom člana 153. i 154. ZPP.

Na osnovu izloženog, shodno članu 414. stav 1. ZPP odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić