Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu, predlagač je blagovremeno izjavio reviziju pobijajući je zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11... 10/23, u daljem tekstu ZPP) u vezi člana 27. stav 2. i člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 46/95... 14/22), Vrhovni sud je našao da je revizija predlagača osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnim rešenjem Opštine Ruma, Opštinske uprave, Odeljenja za urbanizam i građenje od 06.02.2023. godine predlagaču je oduzeta imovina i to k.p. br. 9718/2 ..., njiva 2. klase, poljoprivredno zemljište, površine 9a 47m2 i k.p. br. 9720/2 ..., njiva 2. klase, poljoprivredno zemljište, površine 5a 68m2, sve upisano u l.n. br. 8710 k.o. ... u korist protivnika predlagača. Nije postignut sporazum o visini naknade za oduzetu parcelu u upravnom postupku. Predmetne parcele su oduzete za potrebe izgradnje državnog puta Ruma – Šabac – Loznica, saglasno Uredbi o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta prvog reda broj 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta prvog reda broj 19 Šabac – Loznica („Službeni glasnik RS“ br.39/19 od 06.06.2019.godine) i Zaključka Vlade RS od 18.06.2020. godine kojim je utvrđen javni interes za predmetnu eksproprijaciju. U rešenju o eksproprijaciji proizlazi da su oduzete parcele poljoprivredno zemljište. Prema izveštaju Poreske uprave tržišna vrednost zemljišta je 145,00 dinara po 1m2. Na osnovu nalaza i mišljenja veštaka poljoprivredne struke vrednost 1m2 predmetnog zemljišta je 301,00 dinar, što ukupno za oduzetu površinu zemljišta čini iznos od 456.015,00 dinara.

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je predlagaču za predmetne eksproprisane katastarske parcele odredio novčanu naknadu u skladu sa nalazom i mišljenjem veštaka poljoprivredne struke u ukupnom iznosu od 456.015,00 dinara i obavezao protivnika predlagača da predlagaču navedeni iznos isplati.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepeno rešenje i snizio dosuđeni iznos naknade za eksproprisanu nepokretnost ceneći da je prilikom davanja nalaza i mišljenja veštak poljoprivredne struke, nakon što je odredio prosečnu vrednost oduzetog zemljišta od 251,00 dinara po 1m2 za navedene parcele, na tako određenu vrednost dodao tzv. „korektivni koeficijent“ od 20% iz razloga što eksproprijacija u sebi sadrži element monopola jer je jedini kupac korisnik eksproprijacije, što se po oceni drugostepenog suda ne može prihvatiti. Naknada za oduzeto zemljište se određuje prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, a tržišna cena podrazumeva cenu koja je postignuta između učesnika na slobodnom tržištu iz čega sledi da nema mesta primeni tzv. „korektivnog koeficijenta“ na tako utvrđenu prosečnu cenu, te sledom iznetog predlagaču za predmetne parcele pripada iznos od 251,00 dinara po m2, dakle bez korektivnog koeficijenta, što je ukupno 380.665,00 dinara, koliko je predlagaču drugostepeni sud dosudio.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da su nižestepeni sudovi u ovom sporu pogrešno primenili materijalno pravo i da zbog toga činjenično stanje nije u potpunosti utvrđeno.

Odredbom člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“ br.20/09...106/16) propisano je da se naknada za poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje u novcu, prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano.

Prema članu 2. tačka 1. Zakona o poljoprivrednom zemljištu („Službeni glasnik RS“, br. 62/06... 95/18), poljoprivredno zemljište je ono zemljište koje se koristi za poljoprivrednu proizvodnju (njive, vrtovi, voćnjaci, vinogradi, livade, pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare), kao i zemljište koje se može privesti nameni za poljoprivrednu proizvodnju. Odredbom člana 3. tog Zakona propisano je da se poljoprivredno zemljište, koje je u skladu sa posebnim zakonom određeno kao građevinsko zemljište, do njegovog privođenja nameni koristi za poljoprivrednu proizvodnju.

Građevinsko zemljište, shodno članu 82. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09... 62/23) je zemljište koje je određeno zakonom ili planskim dokumentom za izgradnju i korišćenje objekata, kao i zemljište na kojem su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom. Odredbom člana 88. tog Zakona, pored ostalog, propisano je: da kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta je dužan da u roku od 15 dana od stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove državnog premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granice planskog dokumenta sa popisom katastarskih parcela, sa odgovarajućim grafičkim prikazom (stav 1); da organ nadležan za poslove državnog premera i katastra u roku od 15 dana po dobijanju akta iz stava 1. ovog člana rešenjem provodi nastalu promenu i stavlja zabeležbu o obavezi plaćanja naknade za promenu namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u bazu podataka katastra nepokretnosti za koje se izdaje list nepokretnosti (stav 2); da od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa ovim zakonom (stav 9).

Predlagaču je eksproprisano zemljište radi izgradnje državnog puta Ruma – Šabac – Loznica, saglasno Uredbi o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta prvog reda broj 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta prvog reda broj 19 Šabac – Loznica. Označena Uredba objavljena je u „Službenom glasniku“ broj 39/19. godine dana 06.06.2019.godine i stupila je na snagu osmog dana od dana njenog objavljivanja. Stupanjem na snagu tog prostornog plana (planskog dokumenta), koji obuhvata i zemljište eksproprisano od predlagača, ono je postalo građevinsko zemljište bez obzira što takva promena njegove namene nije provedena u katastru nepokretnosti.

Sledstveno izloženom, eksproprisano zemljište je po nameni građevinsko zemljište određeno Prostornim planom koji je donet i stupio na snagu pre donošenja i pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji. Zbog toga predlagač u odnosu na to zemljište, saglasno članu 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji, ostvaruje sva prava vlasnika građevinskog zemljišta, pa i pravo na naknadu u visini tržišne cene građevinskog zemljišta.

Iz navedenih razloga, ukinuta su nižestepena rešenja i predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje, koji će u ponovljenom postupku utvrditi visinu naknade za eksproprisane parcele kao građevinsko zemljište, saglasno članu 42. stav 1. u vezi člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji.

Zbog ukidanja odluke o glavnoj stvari, ukinuta je i odluka o troškovima postupka, o čemu će se odlučiti prilikom ponovnog presuđenja shodno odredbi člana 139 ZVP.

Stoga je, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP u vezi člana 30. stav 2. ZVP, odlučeno kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Branka Dražić s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković