Presudom Višeg suda u Vranju Gž 2565/19 od 01.04.2020. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužene i potvrđena presuda Osnovnog suda u Vranju Prr1 158/19 od 22.08.2019. godine u usvajajućem delu stava prvog, u pogledu glavnog duga na ime razlike zarade i regresa i u stavu drugom izreke. Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Osnovnog suda u Vranju Prr1 158/19 od 22.08.2019. godine u usvajajućem delu stava prvog, u pogledu troškova parničnog i izvršnog postupka i obavezana je tužena da tužilji, na ime naknade imovinske štete izazvane povredom prava na suđenje u razumnom roku u predmetu Opštinskog, sada Osnovnog suda u Vranju I 743/17, raniji I 442/09, isplati: na ime troškova parničnog postupka iznos od 9.157,33 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 23.04.2004. godine pa do konačne isplate; na ime troškova izvršnog postupka iznos od 2.608,50 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 22.08.2019. godine pa do konačne isplate, dok je odbijen tužbeni zahtev tužilje za isplatu većeg iznosa od dosuđenog na ime troškova postupka pa do traženog iznosa od 27.472,00 dinara, kao i za isplatu većeg iznosa od dosuđenog na ime troškova izvršnog postupka pa do traženog iznosa od 5.217,00 dinara, kao i za kamatu na odbijene iznose, kao neosnovan. Stavom trećim izreke, odbačena je žalba tužene izjavljena na odbijajući deo stava prvog izreke kao nedozvoljena. Stavom četvrtim izreke odbijen je zahtev tužene za naknadu troškova drugostepenog postupka kao neosnovan.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilja je, na osnovu člana 404. ZPP, blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Prema navedenoj odredbi revizija je izuzetno dozvoljena zbog pogrešne primene materijalnog prava i protiv drugostepene presude koja se ne bi mogla pobijati revizijom, ako Vrhovni kasacioni sud oceni da je potrebno razmotriti pravna pitanja od opšteg interesa ili u interesu ravnopravnosti građana, ujednačiti sudsku praksu ili dati novo tumačenje prava (posebna revizija).

U konkretnom slučaju, uz posebnu reviziju tužilje priložene su odluke koje potvrđuju neujednačeno postupanje istog drugostepenog suda u istovetnim činjenično- pravnim sporovima. Zbog toga je, po oceni Vrhovnog kasacionog suda o izjavljenoj reviziji potrebno odlučivati radi ujednačavanja sudske prakse, pa je zato i odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija tužilje nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Podnetom tužbom tužilja traži naknadu materijalne štete zbog utvrđene povrede prava na suđenje u razumnom roku u postupku izvršenja radi naplate novčanog potraživanja iz radnog odnosa kod izvršnog dužnika – preduzeća sa većinskim državnim kapitalom. Tražena visina štete obuhvata i ukupne troškove postupka dosuđene izvršnom ispravom sa pripadajućom zateznom kamatom i ukupne troškove izvršnog postupka određene donetim rešenjem o izvršenju, koji nisu naplaćeni u sudskom izvršnom postupku.

Odredbom člana 31. stav 1. Zakona o zaštiti prava na suđenje u razumnom roku propisano je da stranka može da podnese tužbu protiv Republike Srbije za naknadu imovinske štete izazvane povredom prava na suđenje u razumnom roku, u roku od jedne godine od dana kada je stekla pravo na pravično zadovoljenje. Prema drugom stavu tog člana, odgovornost Republike Srbije za imovinsku štetu izazvanu povredom prava na suđenje u razumnom roku je objektivna.

Cilj naknade materijalne štete je da se u imovini oštećenog uspostavi stanje koje je bilo pre nego što je šteta nastala (član 185. Zakona o obligacionim odnosima). To je osnovno načelo odštetnog prava i ono zabranjuje da naknada štete bude veća od stvarno nastale štete. Označeno načelo, primenjeno u ovom slučaju, uspostavlja obavezu tužene da naknadi štetu u visini tužiljinog novčanog potraživanja iz radnog odnosa dosuđenog izvršnom ispravom, koje nije naplaćeno u izvršnom postupku, i samo deo troškova nastalih u parničnom i izvršnom postupku. U pogledu naknade štete – parničnih troškova i troškova izvršenja nenaplaćenih u izvršnom postupku tužilja, kao jedan od više aktivnih suparničara koji su jednom tužbom tražili naplatu novčanih potraživanja iz radnog odnosa a zatim podneli i jedan predlog za izvršenje, nije solidarni poverilac. Saglasno članu 425. Zakona o obligacionim odnosima, solidarnost poverilaca se ne pretpostavlja, već mora biti ugovorena ili zakonom određena.

Izvršnom ispravom donetom u parničnom postupku nije određena solidarnost tužilaca u tom postupku kao poverilaca parničnih troškova, a to nije učinjeno ni donetim rešenjem o izvršenju u pogledu troškova određenih tim rešenjem. Prema odredbama Zakona o parničnom postupku, odluka o troškovima postupka u kojem su učestvovali suparničari zavisi od oblika suparničarstva.

Tužilja je u parničnom postupku koji je okončan pravnosnažnom presudom Opštinskog suda u Vranju imala položaj formalnog aktivnog suparničara iz člana 199. stav 1. tačka 2. tada važećeg ZPP. Između tužilaca u tom sporu nije postojala solidarnost u odnosu na glavno potraživanje jer je svaki od njih tražio naplatu svog novčanog potraživanja iz radnog odnosa. Zbog toga ne postoji njihova solidarnost ni u pogledu odluke o sporednom zahtevu za isplatu parničnih troškova, već svakom od njih pripada jednak deo dosuđenih parničnih troškova. Isto pravilo važi i za troškove izvršenja, određene rešenjem o izvršenju, po jednom predlogu koji je podnelo više izvršnih poverilaca.

Sledstveno tome, tužilja ne može osnovano od tužene tražiti naknadu materijalne štete prouzrokovane povredom prava na suđenje u razumnom roku u visini troškova parničnog i izvršnog postupka neizmirenih u postupku izvršenja, preko iznosa koji odgovara njenom udelu u istima (član 156. stav 1 ranije važećeg i član 160. stav 1. sada važećeg ZPP).

Iz navedenog razloga, nisu osnovani navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava, zbog čega je primenom člana 414. stav 1. ZPP odlučeno kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić