Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. Zakona o parničnom postupku (ZPP), Vrhovni kasacioni sud je našao da tužiočeva revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijski navodi da su oba nižestepena suda učinila bitnu povredu odredaba parničnog postupka iz tačke 12. stava 2. navedenog člana nisu od značaja jer ta bitna povreda odredaba parničnog postupka nije zakonski razlog za reviziju (član 407. stav 1. tačka 2. ZPP). Navodi revizije o bitnim povredama odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP, učinjenih u postupku pred drugostepenim sudom, nisu osnovani jer drugostepeni sud nije uskratio tužiocu pravo na pravnu zaštitu u skladu sa članom 2. stav 1. ZPP, niti je u drugostepenom postupku povređeno načelo dispozicije, odnosno proizvedene nedopuštene pravne posledice ili zloupotrebljena procesna ovlašćenja stranaka, u smislu člana 3. stav 2. i 3. istog zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je od 06.11.2001. godine do 04.08.2009. godine radio kod poslodavca BB - preduzetnice i osnivača STR „VV“ iz ... . Tužilac je 30.07.2010. godine podneo zahtev za utvrđenje prava na starosnu penziju. Njegov zahtev je odbijen jer je utvrđeno da ima navršenih 62 godine života (rođen ...1948. godine) i 32 godine 3 meseca i 4 dana staža osiguranja, kao i da mu se u utvrđeni staž osiguranja ne može priznati period od 06.11.2001. godine do 04.08.2009. godine jer za taj period nije izvršena uplata doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje. Tužiočev poslodavac je bio mali poreski obveznik sa jednim zaposlenim radnikom i nije bio od velikog poreskog značaja. Poreska uprava - Filijala Zrenjanin je tokom 2007. godine izvršila kontrolu tužiočevog poslodavca, utvrdila određene nepravilnosti i naložila uplatu doprinosa za obavezno socijalno osiguranje za jednog zaposlenog radnika za period januar - jun 2006. godine i za maj 2007. godine. U cilju naplate utvrđenih obaveza isti organ je 02.07.2008. godine izdao opomenu na iznos od 41.831,80 dinara po kojoj obveznik nije izvršio plaćanje. Zbog toga je 14.07.2008. godine doneto rešenje o određivanju prinudne naplate iz novčanih sredstava na računu poreskog obveznika. To rešenje je 28.07.2008. godine poslato na izvršenje, ali nikada nije sprovedeno. Poreski obveznik je prestao sa obavljanjem delatnosti 04.08.2009. godine. Pravo na starosnu penziju tužilac je ostvario ...2013. godine. U periodu od 30.07.2010. godine do 04.01.2013. godine tužilac nije bio zaposlen. Nakon prestanka rada kod preduzetnika u narednih godinu dana primao je mesečnu naknadu za nezaposlenost u iznosu od 12.000,00 dinara. Da je tužiocu bila izvršena uplata doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje u periodu od 06.11.2001. godine do 04.08.2009. godine, ostvario bi penziju na dan 30.07.2010. godine u visini od 17.119,00 dinara mesečno, odnosno u periodu od 30.07.2010. godine do ...2013. godine po tom osnovu primio bi ukupno 519.426,38 dinara.

Na ovako utvrđeno činjenično stanje, koje se izjavljenom revizijom ne osporava u smislu člana 407. stav 2. ZPP, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo. Tužilac je podnetom tužbom tražio naknadu štete, izgubljene koristi u visini penzija koje bi mu bile isplaćene u periodu od 30.07.2010. godine - dana kada bi ostvario pravo na penziju da su mu doprinosi za penzijsko i invalidsko osiguranje uplaćeni za sve vreme koje je radio kod poslodavca BB, do ...2013. godine - dana kada je pravo na penziju ostvario.

Podnetom tužbom naknadu ove štete tužilac je tražio i od tužene Republike Srbije, po osnovu odgovornosti za rad državnih organa koji su propustili da vrše kontrolu rada njegovog poslodavca i proveru izvršenja zakonske obaveze uplate doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje.

Prema odredbi člana 35. stav 2. Ustava Republike Srbije, svako ima pravo na naknadu materijalne i nematerijalne štete koju mu nezakonitim ili nepravilnim radom prouzrokuje državni organ, imalac javnog ovlašćenja, organ autonomne pokrajine ili ogran jedinice lokalne samouprave. Odredbom člana 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da pravno lice odgovara za štetu koju njegov organ prouzrokuje trećem licu u vršenju ili u vezi sa vršenjem svojih funkcija.

Nezakonitim radom smatra se svaki akt, odnosno radnja koji su protivni pravnim normama, dakle postupanje koje je protivno zakonu, drugom propisu ili opštem aktu, ili propuštanje da se zakon, drugi propis, ili opšti akt primeni. Nepravilni rad čine one radnje državnih organa ili javnih službi koje nisu u skladu sa pojmom vršenja uobičajene i dobre službe.

Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 34/03) predviđeno je da se prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja stiču i ostvaruju kod nadležnog fonda (član 82), zavisno od dužine ulaganja i visine osnovice na koju je plaćen doprinos za penzijsko i invaldsko osiguranje, i uz primenu načela solidarnosti (član 5. stav 1).

Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 84/04), propisano je: da su sredstva doprinosa javni prihod, pod kontrolom i na raspolaganju organizacija za obavezno socijalno osiguranje osnovanih zakonima koji uređuju sistem obaveznog socijalnog osiguranja, za namene utvrđene u skladu sa tim zakonima (član 4); da je obveznik doprinosa osiguranik i poslodavac ili isplatilac prihoda na čiji teret se plaća doprinos (član 6. tačka 1); da je poslodavac dužan da doprinose obračuna i uplati istovremeno sa isplatom zarade, razlike zarade ili ugovorene naknade za privremene i povremene poslove, po propisima koji važe u momentu isplate tih primanja (član 51. stav 2); da se u pogledu utvrđivanja, naplate i povraćaja doprinosa, pravnih lekova, kamate, kaznenih odredbi i drugih pitanja koja nisu uređena tim zakonom, izuzev odredaba koje se odnose na poreska oslobođenja, olakšice i otpis, primenjuju odgovarajuće odredbe zakona koji uređuje porez na dohodak građana, odnosno zakona koji uređuje poreski postupak i administraciju, ako tim zakonom pojedina pitanja nisu drugačije uređena (član 65).

Prema Zakonu o poreskom postupku i poreskoj administraciji („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 80/02), poreska kontrola je postupak provere i utvrđivanja zakonitosti i pravilnosti ispunjavanja poreske obaveze, koji vrši poreska uprava u skladu sa zakonom (član 116. stav 1), na osnovu godišnjeg plana, odnosno vanrednog plana koji donosi direktor poreske uprave i koji je zasnovan na oceni poreskog značaja i poreskog rizika poreskog obveznika (član 118. stav 1). Poreska kontrola se, u smislu člana 2. stav 1. navedenog zakona, primenjuje na sve javne prihode, pa i na doprinose za obavezno socijalno, odnosno penzijsko i invalidsko osiguranje.

U konkretnom slučaju, traženu štetu tužiocu je prouzrokovao njegov poslodavac postupanjem protivno članu 6. stav 1. i članu 51. stav 2. Zakona o doprinosima za obavezno socijijalno osiguranje kojima je propisana njegova obaveza da obračuna i istovremeno sa isplatom zarade u korist tužioca izvrši i uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje. Zbog toga je, pravnosnažnom presudom P 1385/2014 od 18.07.2017. godine, obavezan da nadoknadi štetu koju tužilac potražuje u ovom sporu. Međutim, ne postoji solidarna odgovornost tužene države za nastalu štetu u smislu člana 35. Ustava Republike Srbije i članova 172. stav 1. i 206. Zakona o obligacionim odnosima. Poreska uprava vrši kontrolu uplate doprinosa za obavezno socijalno osiguranje na osnovu godišnjeg plana ili vanrednog plana koji donosi njen direktor, i koji je zasnovan na oceni poreskog značaja i poreskog rizika poreskog obveznika. Tužiočev poslodavac - preduzetnik sa jednim zaposlenim procenjen je kao obveznik manjeg poreskog značaja i poreskog rizika, i zato je kontrola ispunjenja njegove obaveze da uplaćuje doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje vršena u skladu sa odgovarajućim odredbama Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji.

Zbog toga, po oceni Vrhovnog kasacionog suda, u postupanju poreskog organa tužene države nema ni nezakonitog ni nepravilnog rada, tako da se neosnovano navodima revizije ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava u ovom sporu.

S`toga je, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branislava Apostolović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić