Prema utvrđenom činjeničnom stanju, presudom Opštinskog suda u Vladičinom Hanu P 227/71 od 17.06.1971. godine, utvrđeno je da je pravni prethodnik tužioca, BB, stekla pravo korišćenja kao raniji vlasnik parcle – bašte koja se nalazi u užem reonu Vladičinog Hana u površini od 457,5 m2, u merama i granicama bliže određenim u izreci presude, kao i pravo korišćenja na idealnoj polovini parcele „Bašče“, koja se takođe nalazi u užem građevinskom reonu varoši Vladičin Han, čija je površina 40 m2. Iz uverenja o kretanju parcele SKN od 20.02.2017. godine, prvostepeni sud je utvrdio da je k.p. br. ../2 nastala od k.p. .. koja je 1959. godine bila upisana kao javno dobro vode. Parcela je 1963. godine podeljena na k.p. br. ../1, ../2 i ../3, a predmetna k.p. br. ../2 je bila upisana u LN br. .. kao društvena svojina, KO Vladičin Han. U toku 1982. godine, na osnovu rešenja SO Vladičin Han o izuzimanju građevinskog zemljišta radi izgradnje autobuske stanice od 26.09.1979. godine, k.p. br. ../2 prelazi iz br. ... u LN br. 1336 na ime Republike Srbije, držalac je Opština Vladičin Han, a 2015. godine upisana je kao javna svojina opštine, što je trenutno stanje u katastarskom operatu. Iz uverenja SKN od 26.02.2014. godine, prvostepeni sud je utvrdio da je k.p. br. .., koja se 1959. godine vodila na VV iz ..., u toku 1976. godine upisana u PL. br. .. na ime Opštine Vladičin Han, a u toku 1982. godine pripojena je k.p. br. ../2. Tržišna vrednost predmetne nepokretnosti utvrđena je na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka građevinske struke u iznosu od 2.950,00 dinara po m2, što za zauzetu površinu od 457,5 m2 iznosi ukupno 1.408,625,00 dinara.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev tužioca i obavezao tuženu da mu na ime naknade za faktički oduzeto zemljište u sastavu k.p. br. ../2 KO Vladičin Han, u površini od 477,5 m2 isplati iznos od 1.408.625,00 dinara sa kamatom od 10.05.2019. godine do isplate, sa obrazloženjem da je tužilac pravni sledbenik BB, koja je stekla pravo korišćenja na parceli „Bašča“ u užem građevinskom reonu Vladičin Han na osnovu presude Opštinskog suda u Vladičinom Hanu P 222/71 od 17.06.1971. godine, te da je k.p. br. .. pripojena k.p. br. ../2 u toku 1982. godine, a da je iz iskaza svedoka utvrdio da se sporna parcela koja je oduzeta tužiocu i njegovom pravnom prethodniku nalazi na delu gde se sada nalazi autobuska stanica. Odlučujući o visini tužbenog zahteva prihvatio je nalaz i mišljenje sudskog veštaka građevinske struke o vrednosti zauzetog dela parcele.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu, tako što je odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca, smatrajući da bi tužilac mogao da ostvari pravo na naknadu za faktički oduzeto zemljište, samo ako to i dokaže, pa kako je na tužiocu bio teret dokazivanja identifikacije parcele na kojoj je njegovom pravnom prethodniku pravnosnažnom presudom Opštinskog suda u Vladičinom Hanu P 222/71 od 17.06.1971. godine utvrđeno pravo korišćenja i parcele koja je sada predmet tužbenog zahteva, a što tužilac nije dokazao, da tužilac nema pravo na traženu naknadu.

Suprotno navodima revizije, po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Pravo na imovinu je jedno od osnovnih ljudskih prava zaštićenih ustavno-pravnim normama i normama međunarodnih konvencija čiji je Republika Srbija potpisnik.

Ustav Republike Srbije, u odredbi člana 58. jemči mirno užavanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona tako što propisuje da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenim na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne. Zakonom se može ograničiti način korišćenja imovine, a oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih tražbina ili kazni dozvoljeno je samo u skladu sa zakonom.

Protokolom broj 1. uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, u članu 1. se garantuje zaštita imovine, tako što je propisano da svako fizičko i pravno lice ima pravo na neometano uživanje svoje imovine, te da niko ne može biti lišen svoje imovine, osim u javnom interesu i pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava.

Ustavne odredbe i Konvencija ukazuju na obavezu isplate razumne naknade za oduzetu imovinu, po tržišnim cenama u vreme presuđenja, koja je odlukama nižestepenih sudova i utvrđena.

Po oceni Vrhovnog suda, pravilno je odlučio drugostepeni sud kada je odbio, kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca za isplatu naknade za faktički oduzeto zemljište u sastavu k.p. br. ../2 KO Vladičin Han, u površini od 477,5 m2. Ovo iz razloga što je od strane drugostepenog suda pravilno zaključeno da u ovom slučaju ne može doći do primene člana 58. stav 1. Ustava Republike Srbije i člana 1. Protokola 1 donetog uz Evropsku povelju o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda, jer tužilac nije dokazao da je došlo do faktičkog izuzimanja njegovog zemljišta. Naime, na tužiocu je bio teret dokazivanja identifikacije parcele na kojoj je njegovom pravnom prethodniku majci BB pravnosnažnom presudom Opštinskog suda u Vladičinom Hanu P 222/71 od 17.06.1971. godine utvrđeno pravo korišćenja, pa kako se iz utvrđenog činjeničnog stanja ne može zaključiti da se radi o parceli na kojoj je pravnom prethodniku tužioca BB pravnosnažnom presudom Opštinskog suda u Vladičinom Hanu P 222/71 od 17.06.1971. godine utvrđeno pravo korišćenj, odnosno da je ta parcela ušla u sastav k.p. br. ../2 KO Vladičin Han, u površini od 477,5 m2, to je tužbeni zahtev tužioca pravilno odbijen.

Sa napred navedenih razloga primenom člana 414. ZPP odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković