Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“ broj 72/11 ... 18/20 i 10/23 - drugi zakon) i utvrdio da revizija tuženog nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Drugostepeni sud je ocenio sve bitne žalbene navode i naveo razloge koje je uzeo u obzir po službenoj dužnosti, pa nema ni bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 396. ZPP, učinjene u postupku pred drugostepenim sudom.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tuženi je sa zakonskom zastupnicom maloletnih tužilja zaključio brak 2004. godine u ... i u toku trajanja braka rođene su AA 2006. godine, malolentna BB 2009. godine i maloletna VV 2011. godine u ... . U toku trajanja bračne zajednice kupljen je predmetni stan u Novom Sadu u Ulici ... br. .., a kao vlasnik stana u javnim knjigama upisan je tuženi. Stan je kupljen sredstvima stambenog kredita koji isplaćuje isključivo tuženi i nije ga moguće podeliti fizičkom deobom. U toku novembra meseca 2022. godine, nakon što su tuženom od strane MUP-a izrečene hitne mere privremenog udaljenja učinioca iz stana i privremena mera zabrane učiniocu da kontaktira i prilazi tužiljama i njihovoj majci, kao žrtvama nasilja koje su zatim produžene na period od 30 dana, došlo je do faktičkog prekida zajednice života i tuženi se iselio iz predmetnog stana i preselio u ... u kuću gde živi njegova majka, te se više nije vraćao u stan. Zakonska zastupnica maloletnih tužilja je zajedno sa ćerkama ostala da živi u stanu, a tuženi sa ćerkama ne ostvaruje kontakte i život u zajedničkom stanu nije moguć. Presudom prvostepenog suda P2 30/23 od 16.11.2023. godine koja je delimično preinačena presudom drugostepenog suda, razveden je brak tuženog i zakonske zastupnice maloletnih tužilja koje su poverene majci na samostalno vršenje roditeljskog prava i uređeni lični odnosi ocem, koji od faktičkog prekida zajednice nije doprinosio izdržavanju dece niti po presudi o izdržavanju, zbog čega je protiv njega pokrenut izvršni postupak, tako da mu se mesečno obustavlja deo plate u iznosu od 58.000,00 dinara i zbog čega tuženi od aprila meseca ne isplaćuje rate kredita za stan. Tuženi živi u ... u domaćinstvu sa majkom, u kući koja je u suvlasništvu majke i strica i koja nije podeljena, već je tuženi sa majkom koristi celu u površini od 140m2. Tuženi je zaposlen na Institutu za ... i ostvaruje mesečnu zaradu u iznosu od 115.000,00 dinara, a takođe i dodatne prihode rentiranjem čamca i iznajmljivanje nameštaja za proslave. Zakonska zastupnica maloletnih tužilja je zaposlena u kozmetičkom salonu gde ostvaruje zaradu od oko 50.000,00 dinara mesečno i nema drugih izvora prihoda, a u svom vlasništvu ne poseduje nepokretnosti, opterećena je kreditom radi kupovine automobila koji je registrovan na ime tuženog. Maloletne tužilje pohađaju osnovnu školu koja se nalazi u neposrednoj blizini predmetnog stana i koji je centar njihovih životnih aktivnosti u Novom Sadu.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su konstituisali pravo stanovanja u korist maloletnih tužilja na predmetnom stanu primenom člana 194. Porodičnog zakona, nalazeći da je najbolji interes maloletne dece koja su poverena majci na samostalno vršenje roditeljskog prava da nastave stanovanje u prostoru koji je u funciji stanovanja i u potpunosti odgovara njihovim potrebama, te predstavlja centar njihovih životnih aktivnosti, pri čemu to ne predstavlja očiglednu nepravdu za tuženog, s obzirom da živi sa majkom u kući površine 140m2 i ostvaruje redovna mesečna primanja, iako su ista opterećena ratom kredita i prinudnom naplatom neplaćenih iznosa na ime doprinosa za izdržavanje dece budući da ostvaruje dodatne prihode, te ima dovoljno sredstava za život. Odluka u posebnom postupku koji se vodi između zakonske zastupnice maloletnih tužilja i tuženog, radi deobe zajedničke imovine stečene u braku, nije prethodno pitanje za odluku u ovom sporu, niti je od uticaja utvrđenje suvlasničkih udela na predmetnom stanu, niti postoji zakonska smetnja da se pravo stanovanja ustanovi na stanu koji je u zajedničkoj svojini oba roditelja, kao u konkretnom slučaju.

Po oceni Vrhovnog suda nisu osnovani revizijski navodi tuženog o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Pravo stanovanja je lična službenost, stvarno pravo na stambenoj nepokretnosti roditelja kome dete nije povereno na vršenje roditeljskog prava, ustanovljeno u korist deteta, kao njegovog titulara i roditelja koji vrši roditeljsko pravo. Istovremeno je to i pravo iz korpusa prava deteta i izvorni nosilac prava stanovanja je dete i ustanovljava se u obimu koji je detetu potreban, što znači na celoj stambenoj nepokretnosti ili na jednom njenom delu. Roditelj deteta koji samostalno vrši roditeljsko pravo ima izvedeno pravo stanovanja sve do punoletstva deteta, a mogućnost ustanovljenja prava stanovanja vezuje se za kumulativno ispunjenje uslova koji su propisani članom 194. Porodičnog zakona. Tom odredbom propisano je da dete i roditelj koji vrši roditeljsko pravo imaju pravo stanovanja na stanu čiji je vlasnik drugi roditelj deteta, ako dete i roditelj koji vrši roditeljsko pravo nemaju pravo svojine na useljivom stanu i traje do punoletstva deteta. Pravo stanovanja nemaju dete i roditelj ako bi prihvatanje njihovog zahteva za pravo stanovanja predstavljalo očiglednu nepravdu za drugog roditelja.

Konstituisanjem prava stanovanja u korist maloletnih tužilja pruža se zaštita pravu deteta na dom i zaštita njegovog najboljeg interesa. Zato se u parnicama za zaštitu prava deteta uvek vodi računa o najboljem interesu maloletnog deteta, pri čemu se u tom postupku ne mogu rešavati imovinski odnosi bivših supružnika. U situaciji kada je predmetni stan stečen u toku trajanja zajednice života u braku, pitanje utvrđivanja udela bivših supružnika u posebnoj parnici koja se vodi radi deobe zajedničke imovine nije prethodno pitanje u parnici za konstituisanje prava stanovanja, jer je Porodični zakon regulisao ovaj institut porodičnog prava kao specijalni zakon u cilju zaštite najboljeg interesa maloletnog deteta, odnosno zaštite prava maloletnog deteta na dom, pa izostanak formalne odluke o predlogu tuženog da se odredi prekid ovog postupka do pravnosnažnog okončanja postupka za deobu bračne tekovine nije od uticaja na zakonitost pobijane odluke. Zato su kao neosnovani ocenjeni svi revizijski navodi tuženog o pogrešnoj primeni materijalnog prava, odnosno da nije jasno na kom delu stana je priznato pravo stanovanja, jer je to pravo stanovanja priznato na celoj stambenoj jedinici na kojoj roditelji maloletnih tužilja imaju pravo zajedničke svojine sa neopredeljenim udelima (član 171. stav 1. Porodičnog zakona). Preostalim navodima revizije analiziraju se materijalne prilike i prihodi tuženog, kao i zakonske zastupnice maloletnih tužilja, a što je sve predmet potpuno utvrđenog činjeničnog stanja, koje ne može biti predmet preispitivanja i osporavanja u revizijskom postupku, niti ovi navodi ukazuju na postojanje okolnosti koje bi predstavljale očiglednu nepravdu za tuženog, kao drugog roditelja, odnosno da se u konkretnom slučaju ne bi mogao prihvatiti zahtev za konstituisanje prava stanovanja.

Na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dragana Marinković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković