U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnim rešenjem organa uprave Opštine Ruma br. 465-88/2021 od 29.04.2021. godine eksproprisan je deo parcele .., njiva II i III klase površine 1 ha 43 ara 06 m2, upisane u list nepokretnosti .. KO ... kao svojina predlagača. Eksproprijacija je izvršena radi izgradnje državnog puta Ruma - Šabac - Loznica, saglasno Uredbi o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne nemene infrastrukturnog koridora državnog puta I reda broj 21 Novi Sad - Ruma - Šabac i državnog puta I reda broj 19 Šabac - Loznica, i Zaključku Vlade Republike Srbije od 18.06.2020. godine o utvrđivanju javnog interesa za predmetnu eksproprijaciju. Stranke nisu postigle sporazum o visini naknade u upravnom postupku. Poreska uprava je procenila tržišnu vrednost 1m2 poljoprivrednog zemljišta u Rumi na iznos od 82,43 dinara. Nalazom veštaka od 21.10.2024. godine tržišna vrednost eksproprisanog dela predmetne parcele utvrđena je u ukupnom iznosu od 6.108.166,00 dinara - po 427,00 dinara za jedan metar kvadratni.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su primenom člana 41. stav 2. i člana 42. Zakona o eksproprijaciji odredili visinu naknade prema označenom nalazu veštaka - tržišnoj vrednosti eksproprisane parcele kao poljoprivrednog zemljišta. Po stanovištu sudova, predlagač je predmetnu parcelu u vreme eksproprijacije koristio kao poljoprivredno zemljište, i ona je u to vreme i sada upisana u katastru nepokretnosti sa takvim statusom. Okolnost da je planskim aktom promenjena namena u građevinsko zemljište, po shvatanju nižestepenih sudova, nema značaja za određivanje visine naknade jer je takva promena izvršena u javnom interesu i ne može se tumačiti kao benefit za predlagača, koji na promenu namene zemljišta nije uticao, niti ga može koristiti kao građevinsko zemljište.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da su nižestepeni sudovi u ovoj pravnoj stvari pogrešno primenili materijalno pravo i da zbog toga činjenično stanje nije pravilno utvrđeno.

Odredbom člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji propisano je da se visina naknade u novcu za eksproprisane nepokretnosti određuje po tržišnoj ceni, prema okolnostima u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade, a ako sporazum nije postignut prema okolnostima u momentu donošenja prvostepene odluke o naknadi. Prema članu 42. stav 1. navedenog zakona, naknada za eksproprisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje se u novcu, prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drukčije propisano.

Odredbom člana 2. stav 1. Zakona o poljoprivrednom zemljištu („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 62/06 ... 95/18) propisano je da je poljoprivredno zemljište ono zemljište koje se koristi za poljoprivrednu proizvodnju (njive, vrtovi, voćnjaci, vinogradi, livade, pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare), kao i zemljište koje se može privesti nameni za poljoprivrednu proizvodnju. Prema članu 3. tog zakona, poljoprivredno zemljište koje je u skladu sa posebnim zakonom određeno kao građevinsko zemljište, do njegovog privođenja nameni koristi se za poljoprivrednu proizvodnju.

Građevinsko zemljište, shodno članu 82. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/09 ... 62/23) je zemljište koje je određeno zakonom ili planskim dokumentom za izgradnju i korišćenje objekata, kao i zemljište na kojem su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom. Odredbom člana 88. tog zakona, pored ostalog, propisano je: da kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog ili šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta je dužan da u roku od 15 dana od stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove državnog premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granice planskog dokumenta sa popisom katastarskih pracela, sa odgovarajućim grafičkim prikazom (stav 1); da organ nadležan za poslove državnog premera i katastra u roku od 15 dana po dobijanju akta iz stava 1. rešenjem provodi nastalu promenu i stavlja zabeležbu o obavezi plaćanja naknade za promenu namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u bazu podataka katastra napokretnosti za koje se izdaje list nepokretnosti (stav 2); da od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa tim zakonom (stav 9).

Predlagaču je eksproprisano zemljište radi izgradnje auto-puta, u skladu sa Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta I reda broj 19 Šabac - Loznica. Označena Uredba objavljena je u Službenom glasilu 22.06.2020. godine i stupila je na snagu osmog dana od dana njenog objavljivanja. Stupanjem na snagu tog prostornog plana (planskog dokumenta), koji obuhvata i zemljište eksproprisano od predlagača, ono je postalo građevinsko zemljište bez obzira što takva promena njegove namene nije sprovedena u katastru nepokretnosti, propustom donosioca planskog akta da postupi po članu 88. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji ili propustom organa nadležnog za poslove državnog premera i katastra da postupi u skladu sa stavom 2. tog člana.

Sledstveno izloženom, eksproprisano zemljište je po nameni građevinsko zemljište određeno prostorom i planom koji je donet i stupio na snagu pre donošenja i pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji. Zbog toga predlagač u odnosu na to zemljište, saglasno članu 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji, ostvaruje sva parava vlasnika građevinskog zemljišta, a i pravo na naknadu u visini tržišne cene građevinskog zemljišta.

Iz navedenih razloga, oba nižestepena rešenja su ukinuta ali samo u delu preko dosuđenog iznosa (nema osnova da se rešenja ukinu u celini jer je prema članu 310. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima poverilac dužan da primi delimično ispunjenje novčane obaveze, osim ako ima poseban interes da odbije), i u tom delu predmet je vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

U ponovljenom suđenju prvostepeni sud će utvrditi visinu naknade za eksproprisani deo parcele kao građevinskog zemljišta, saglasno članu 42. stav 1. u vezi člana 41. stav 1. Zakona o ekproprijaciji, uz uračunavanje određene naknade kao delimičnog ispunjenja obaveze protivnika predlagača.

Odluka o troškovima postupka je ukinuta jer zavisi od konačnog ishoda tog postupka.

S toga je, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, u vezi člana 30. stav 2. ZVP, odlučeno kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković