Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je iz svih zakonskih razloga blagovremeno izjavio reviziju predviđenu članom 404. ZPP (posebna revizija).

Po oceni Vrhovnog suda, posebna revizija tuženog u ovom sporu je dozvoljena radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP, odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je revizija tuženog osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijom se posebno ne ukazuje na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka zbog kojih se, pod uslovima iz člana 407. stav 1. tačke 2. i 3. ZPP, taj vanredni pravni lek može izjaviti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u katastru nepokretnosti upisan kao suvlasnik sa ½ idealna dela na parceli ../5 KO Petrovaradin, površine 158m2. Pravo susvojine tužilac je stekao nasleđivanjem zaostavštine svog oca, pokojnog BB. Predmetna parcela nastala je tokom 1971. godine, deobom parcele .. KO Petrovaradin na parcele ../1, ../2, ../3, ../4 i ../5 u toj katastarskoj opštini. Na celoj parceli ../5 KO Petrovaradin je rešenjem zemljišno-knjižnog suda DN 4051/71 upisano pravo službenosti prolaza kolima i pešice u korist svagdašnjeg vlasnika parcele ../2 (poslužnog dobra), a rešenjem zemljišno-knjižnog suda DN 5651/71 je na osnovu kupoprodajnog ugovora od 16.07.1971. godine uknjiženo pravo službenosti prolaza pešice i kolima preko udela od ½ dela sada pokojnog BB u korist svagdašnjih vlasnika parcela ../3 i ../4 KO Petrovaradin. Sporna parcela je Planom generalne regulacije Alibegovca sa područjem za porodično stanovanje na jugoistoku Petrovaradina namenjena za javnu površinu, ulicu i u celosti je ušla u sastav dve ulice koje još nisu dobile naziv. Parcela je delimično opremljena komunalnom infrastrukturom, a saobraćajna površina je izgrađena od betonskih kocki. Tržišna vrednost parcele iznosi 2.651.186,28 dinara.

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su zaključili da tužiocu pripada naknada u visni tržišne vrednosti sporne parcele, srazmerna njegovom suvlasničkom udelu, i zato su primenom člana 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda i člana 58. Ustava Republike Srbije obavezali tuženog na isplatu novčane naknade. Po stanovištu sudova, tužilac je onemogućen u vršenju prava susvojine na predmetnoj parceli koja je faktički, bez sprovedenog postpuka eksproprijacije, privedena javnoj nameni predviđenoj planskim aktom i koristi se kao ulica - dobro u opštoj upotrebi u svojini tuženog, saglasno članu 10. stav 2. i stav 10. Zakona o javnoj svojini.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da je u ovom sporu pogrešno primenjeno materijalno pravo i da zato činjenično stanje nije u potpunosti i pravilno utvrđeno.

Prema odredbi člana 2. stav 1. tačka 48. Zakona o planiranju i izgradnji, površina javne namene je prostor određen planskim dokumentom za uređenje ili izgradnju objekata javne namene ili javna površina za koje je predviđeno utvrđenje javnog interesa u skladu sa posebnim zakonom (ulice, trgovi, parkovi i drugo).

Odredbom člana 2. stav 1. Zakona o putevima („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 41/18 ... 92/23) propisano je da je ulica javni put u naselju koji saobraćajno povezuje delove naselja (tačka 6), a javni put je put koji ispunjava propisane kriterijume za kategorizaciju od strane nadležnog organa i koji je nadležni organ proglasio kao takav (tačka 2). Prema članu 5. stav 5. navedenog zakona, skupština jedinice lokalne samouprave donosi akt o kategorizaciji opštinskih puteva i ulica na osnovu kriterijuma iz stava 2. tog člana, koje propisuje Vlada, Uredbom o kriterijumima za kategorizaciju javnih puteva („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 28/19 i 97/23). Skupština Grada Novog Sada je izvršila kategorizaciju opštinskih puteva i ulica Odlukom o kategorizaciji opštinskih puteva i ulica na teritoriji Grada Novog Sada („Službeni list Grada Novog Sada“ broj 55/09).

Plan generalne regulacije Alibegovca sa područjem za porodično stanovanje na jugoistoku Petrovaradina („Službeni list Grada Novog Sada“ broj 8 od 21.02.2019. godine) ne sadrži popis parcela koje se nalaze u njegovom obuhvatu, već samo opis granica plana i obuhvat građevinskog područja, tako da se njegovim čitanjem ne može bez stručne pomoći pouzdano utvrditi da li je sporna parcela tim planskim dokumentom predviđena za javnu namenu - javnu saobraćajnu površinu (ulicu). Označenim planskim aktom je predviđeno da na snazi ostaje Plan detaljne regulacije pristupnog puta groblju na Alibegovcu („Službeni list Grada Novog Sada“ broj 14 od 12.04.2007. godine) i da se on primenjuje u delu koji nije u suprotnosti sa Planom generalne regulacije. Navedenim Planom detaljne regulacije predviđeno je da je deo sporne parcele namenjen za saobraćajnu površinu (kao i delovi parcela ../1 i ../3). Deo sporne parcele je za javnu saobraćajnicu predviđen i Planom detaljne regulacije područja istočno od pristupnog puta za groblje na Alibegovcu u Petrovaradinu („Službeni list Grada Novog Sada“ broj 46 od 16.10.2023. godine), čijim stupanjem na snagu je prestao da važi Plan detaljne reguliacije pristupnog puta groblju na Alibegovcu iz 2007. godine.

Sledstveno izloženom, po nalaženju revizijskog suda, za sada se ne može pouzdano zaključiti da je planskim aktima cela parcela ../5 KO Petrovaradin predviđena za javnu saobraćajnicu. Naprotiv, navedeni planovi detaljne regulacije iz 2007. i 2023. godine predviđaju da je samo deo te parcele namenjen za saobraćajnicu, a nižestepeni sudovi nisu utvrdili u kom delu - u kojoj površini je parcela namenjena za javnu površinu. Takođe, nije pouzdano utvrđeno ni da li sporna parcela predstavlja ulicu u značenju iz člana 2. stav 1. tačka 6. u vezi tačke 2. i člana 5. stav 5. Zakona o putevima, odnosno u koju kategoriju ulica iz označene Odluke Skupštine tužene jedinice lokalne samouprave se može svrstati.

Te činjenice su, po stanovištu Vrhovnog suda, bitne za pravilnu primenu materijalnog prava merodavnog za odluku o tužbenim zahtevima, zbog čega su obe nižestepene presude ukinute i predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

U ponovljenom suđenju prvostepeni sud će, saglasno pravilima o dokazivanju i teretu dokazivanja iz člana 228. i 231. ZPP, utvrditi koji deo sporne parcele je važećim planskim aktima predviđen za javnu saobraćajnu površinu - ulicu, i da li se faktički može smatrati ulicom - javnim putem, koja saobraćajno povezuje delove naselja, odnosno u koju kategoriju ulica bi se mogla svrstati, ili je ona i dalje u svojini tužioca koje je ograničeno pravom službenosti pešačkog i kolskog prolaza u korist vlasnika poslužnih dobara - parcela ../2 i ../3 KO Petrovaradin. Po utvrđenju svih ovih činjenica prvostepeni sud će odlučiti o zahtevu tužioca za isplatu novčane naknade po osnovu faktičke eksproprijacije i pravu javne svojine tuženog.

Ukinuta je i odluka o troškovima postupka jer zavisi od konačnog ishoda spora.

Sa svega navedenog, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković