U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Slađane Nakić Momirović, predsednika veća, Dobrile Strajina i Katarine Manojlović Andrić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., koga zastupa Srđan Aleksić, advokat iz ..., protiv tužene Bezbednosno informativne agencije sa sedištem u Beogradu, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, radi zaštite u vezi sa uzbunjivanjem, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž Uz 5/2019 od 08.04.2019. godine u sednici veća održanoj dana 24.12.2020. godine doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž Uz 5/2019 od 08.04.2019. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Nišu P Uz 5/2018 od 02.11.2018. godine odbijen je tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se utvrdi da je tužena izvršila štetne radnje prema tužiocu kao uzbunjivaču, koje se sastoje od stavljanja u nepovoljniji položaj tužioca u vezi sa uzbunjivanjem, u vezi sa premeštajima na druga radna mesta, odnosno napredovanje na poslu, na način da je u postupku postavljenja i popune upražnjenih mesta načelnika i zamenika načelnika Centra BIA ... tokom januara i februara ... godine tužiocu povređeno pravo jednakosti prilikom odlučivanja o napredovanju na poslu, neopravdanim propuštanjem i različitim postupanjem i da mu je u vezi sa tim ugroženo pravo na adekvatnu zaradu.

Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž Uz 5/2019 od 08.04.2019. godine odbijena je žalba tužioca i potvrđena navedena prvostepena presuda.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu blagovremeno je izjavio reviziju tužilac zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena je podnela odgovor na reviziju.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku i nalazi da revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nema bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju Vrhovni kasacioni sud u postupku po reviziji vodi računa po službenoj dužnosti. Revizijom se ponavljaju žalbeni navodi o povredi postupka, propuštanjem donošenja presude zbog propuštanja, koji su pravilno cenjeni kao neosnovani pobijanom presudom.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilac je bio u radnom odnosu kod tužene od 1988. godine a od 2009. godine, radio je na rukovodećim poslovima šefa odseka Odeljenja ... do ... godine kada je rešenjem tužene tužiocu prestao radni odnos sa pravom na penziju i pre ispunjenja opštih uslova. Tužilac se dana ... godine obraćao ovlašćenom licu za prijem informacija u vezi sa uzbunjivanjem kod tužene, kojom prilikom je između ostalog pružio informaciju i ukazao na poslednju posledicu nepostupanja u ranije datim informacijama a koje se tiče potpunog uništavanja službenog automobila dana ... godine, u privatnoj režiji jednog od rukovodioca Centra ..., nakon čega je tužiocu dostavljen odgovor ovlašćenog lica od 09.08.2016. godine, u kome se navodi da se njegova informacija ne može tretirati kao informacija kojom bi mogao biti započet postupak unutrašnjeg uzbunjivanja posebno imajući u vidu da je sadržina informacije faktički identična sa sadržinom njegove tužbe od ...2016. godine i izjašnjenja tužioca od ...2016. godine, upućenog sudu u tom postupku. Nakon toga tužilac je ovlašćenom licu tužene poslao novi dopis ...2016. godine u kome je pojasnio podatke iz ranije date informacije i istakao da se događaj na koji se pozvao u prethodnoj informaciji koji se tiču kršenja propisa i vršenja javnog ovlašćenja protivno svrsi zbog koje je povereno odigrao ... godine. Dopisom od ...2016. godine ovlašćeno lice tužene je tužioca obavestilo da se njegov dopis od ...2016. godine ne može tretirati kao infomacija kojom bi započeo postupak unutrašnjeg uzbunjivanja, jer je u navedenom dopisu naveo da se događaj na koji se pozvao dogodio pre više od godinu dana od dana saznanja za radnju kojom se vrši uzbunjivanje. Tužilac se dopisima obraćao i kabinetu predsednika Vlade RS a iz dopisa od ...2016. godine proizilazi da se navedenim dopisom pozvao na ranije upućene dopise od ...2014. godine i ...2016. godine kojima je obaveštavao predsednika Vlade o nezakonitostima i nepravilnostima u radu i funkcionisanju Centra BIA .... U navedenom dopisu između ostalog je naveo i informaciju o uništenom automobilu agencije u privatnoj režiji dana ...2016. godine sa ogromnom materijalnom štetom po državu. Tužiocu je shodno dopisu od ...2017. godine prosleđen odgovor koji je tuženi dostavio povodom predstavke tužioca upućene predsedniku vlade, naslovljen kao Izveštaj o preduzetim merama povodom informacije AA iz ... o spoljašnjem uzbunjivanju, sa tekstom predloga odgovora uzbunjivaču. Iz sadržine navedenog izveštaja proizilazi da je odmah nakon prijema informacije ovlašćeno lice za prijem informacije pokrenulo postupak propisan Zakonom o zaštiti uzbunjivača, uključujući i prikupljanje relevantnih činjenica i dokaza, da je na osnovu rezultata sprovedenog postupka utvrđeno da ne postoje nepravilnosti o postupanju agencije, da su u konkretnom slučaju poslovi i aktivnosti preduzeti u skladu sa zakonom, da je ponovnom proverom informacija uzbunjivača koji je pokrenuo i postupak spoljašnjeg uzbunjivanja na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja i detaljnom analizom pravnog okvira koji uređuje rad agencije utvrđeno da je postupanje agencije bilo u skladu sa zakonom uređenom nadležnošću agencije i uz potpuno poštovanje propisa koji uređuju obavljanje poslova na zaštiti bezbednosti Republike Srbije uz navođenje konkretnih mera. Iskazima svedoka i pisanim dokazima je utvrđeno da je odlaskom BB sa mesta dotadašnjeg načelnika Centra BIA ..., koji je tu funkciju obavljao do ....2016. godine upražnjeno radno mesto načelnika ovog centra nakon čega su doneta rešenja broj ... od ... godine, kojim je VV dotadašnji zamenik načelnika Centra BIA ... privremeno premešten na radno mesto načelnika Centra BIA .... Ovakvim postupanjem ostalo je upražnjeno mesto zamenika načelnika Centra BIA ..., na koje je privremeno premešten AA rešenjem ... od ... godine. Rešenjem direktora tužene ... od ... godine VV je privremeno premešten počev od .... godine na radnom mestu iz člana ... redni broj ... . Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta BIA a najduže šest meseci i utvrđeno mu je zvanje ... dok je rešenjem direktora tužene ... od ... godine GG privremeno premešten počev od ... godine na radno mesto iz člana ... redni broj ... . Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta BIA a najduže šest meseci utvrđeno mu zvanje ... .

Na utvrđeno činjenično stanje pravilno je pobijanom odlukom primenjeno materijalno pravo odbijanjem tužbenog zahteva.

Tužilac je u toku postupka ukazivao da je kao uzbunjivač stavljen u nepovoljniji položaj u vezi sa uzbunjivanjem, štetnim radnjama koje se odnose na napredovanje na poslu, donošenjem navedenih rešenja jer nije uzet u obzir prilikom odlučivanja o postavljenju navedenih lica iako je ispunjavao sve uslove za napredovanje premeštajem na nova radna mesta, da prilikom donošenja navedenih rešenja nisu poštovane ni zakonske ni profesionalne norme za napredovanje, te da je kod lica koja su bila u poziciji da predlažu i utiču na odluku o napredovanju premeštajem postojao motiv da njega ne sagledavaju prilikom predlaganja i odlučivanja o napredovanju pre svega zbog njegovog ukazivanja na sumnje u njihovu umešanost u nepoštovanje političke i interesne neutralnosti i veze sa kriminalnim strukturama.

Pravilna je ocena drugostepenog suda da se radnje tužioca u vidu sukcesivnog i kontinuiniranog upućivanja pisanih informacija poslodavcu i Vladi Republike Srbije mogu smatrati „uzbunjivanjem“ a tužilac „uzbunjivačem“ u smislu člana 2. tačka 1. i 2. Zakona o zaštiti uzbunjivača.

Prema članu 2. tačka 1, 2. i 7. Zakona o zaštiti uzbunjivača („Službeni glasnik RS“ br. 128/2014) „uzbunjivanje“ je u smislu ovog zakona otkrivanje informacije o kršenju propisa, kršenju ljudskih prava, vršenju javnog ovlašćenja protivno svrsi zbog koje je povereno, opasnosti po život, javno zdravlje, bezbednost, životnu sredinu, kao i radi sprečavanja štete velikih razmera dok je „uzbunjivač“ fizičko lice koje izvrši uzbunjivanje u vezi sa svojim radnim angažovanjem, postupkom zapošljavanja, korišćenjem usluga državnih i drugih organa, nosilaca javnih ovlašćenja ili javnih službi, poslovnom saradnjom i pravom vlasništva na privrednom društvu. „Štetna radnja“ je definisana kao svako činjenje ili nečinjenje u vezi sa uzbunjivanjem kojim se uzbunjivaču ili licu koje ima pravo na zaštitu kao uzbunjivač ugrožava ili povređuje pravo, odnosno kojim se ta lica stavljaju u nepovoljniji položaj.

Odredbama člana 20. Zakona o bezbednosno-informativnoj agenciji („Službeni glasnik RS“ br. 42/2002....66/14) je propisano da se na pravo dužnosti i odgovornosti po osnovu radnog odnosa pripadnika Agencije primenjuju propisi koji važe za radnike ministarstva nadležnog za unutrašnje poslove. Članom 198. Zakona o policiji (''Službeni glasnik RS'' br. 6/16), propisano je da zaposleni uz svoju pisanu saglasnost može biti privremeno premešten na drugo radno mesto, na obrazloženi predlog rukovodioca organizacione jedinice i da je privremeni premeštaj moguć, zbog zamene odsutnog zaposlenog, povećanog obima posla, privremeno ograničene radne sposobnosti ili obavljanja poslova radnog mesta do okončanja konkursnog postupka, pri čemu zaposleni koji se premešta zadržava sva prava radnog mesta sa koga je premešten, ako je to za njega povoljnije. Članom 6.stav 1,2, i 3. Pravilnika o radu u Bezbednosno informativnoj agenciji je propisano da pripadnik može, u skladu sa organizacionim i kadrovskim potrebama Agencije biti privremeno ili trajno premešten na drugo radno mesto, u istoj ili drugoj organizacionoj jedinici Agencije, u istom ili drugom mestu rada, u skladu sa propisima koji se primenjuju na lica zaposlena u ministarstvu nadležnom za unutrašnje poslove, da pripadnik može biti privremeno ili trajno premešten na drugo radno mesto koje odgovara njegovoj stručnoj spremi i radnim sposobnostima, u skladu sa uslovima predviđenim aktom o sistematizaciji radnih mesta u Agenciji. Ukoliko se premeštajem pripadnik premešta sa jednog radnog mesta na drugo, u okviru iste organizacione jedinice Agencije premeštaj pripadnika vrši se na obrazloženi predlog rukovodioca organizacione jedinice u kojoj pripadnik radi, uz saglasnost nadležnog rukovodioca po liniji rada (operative, bezbednosti i logistike) i direktora Agencije.

U ovom slučaju, saglasno citiranim propisima pravilno je pobijanom odlukom ocenjeno da se rešenja tužene od ... godine i ... godine ne odnose na napredovanje pojedinaca kod tužene kao poslodavca već se radi o privremenom premeštaju, kao privremenoj izmeni uslova rada zaposlenog za koje je tužena propisima bila ovlašćena. Kako je na upražnjeno mesto načelnika Centra BIA ... postavljen njegov dotadašnji zamenik a na upražnjeno mesto zamenika načelnika centra BIA ... dotadašnji načelnik jednog od odeljenja centra ..., imajući u vidu propisanu proceduru i uslove pri izboru odgovarajućih lica za privremeni premeštaj, ne mogu se prihvatiti navodi tužioca o uskraćivanju napredovanja, kao i štetnim radnjama tuženog (odmazdi) prema tužiocu kao uzbunjivaču. Naime, prema okolnostima konkretnog slučaja ne postoji uzročno posledična veza između premeštaja drugih zaposlenih na mesta načelnika i zamenika načelnika Centra BIA ... jaunara i februara ... godine i izvršenog uzbunjivanja od strane tužioca. Iz propisane procedure premeštaja zaposlenih i statusa tužioca kod tuženog ne proizlazi obaveza prioritetnog određivanja tužiona na sporna rukovodeća mesta, niti formalno pravni razlozi za isključenje premeštenih lica sa ovih mesta. Revizijom se neosnovano osporava pravilnost primenjenog materijalnog prava.

Sa iznetih razloga odlučeno je kao u izreci presude na osnovu člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća-sudija

Slađana Nakić Momirović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić