Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilja je izjavila blagovremenu reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu odredbe člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“ broj 72/11...10/23 – drugi zakon), a Vrhovni sud je zaključio da je revizija tužilje osnovana, a drugostepena presuda doneta na osnovu pogrešno primenjenog materijalnog prava.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Nisu učinjene druge bitne povrede odredaba postupka na koje revident ukazuje u reviziji.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilja je u radnom odnosu kod tužene na radnom mestu ... . Tužilja je dana 01.03.2019. godine navršila 20 godina rada u radnom odnosu, pa joj je tužena isplatila jubilarnu nagradu u visini od 52.426,00 dinara po osnovu odredbe člana 42. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja, čiji je osnivač Republika Srbija – autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave objavljen u „Službenom glasniku RS“ broj 43/2017. Tužilja je dana 28.09.2020. godine navršila dvadeset godina u ustanovi tužene. Postavljenim tužbenim zahtevom u kome je odlučeno stavom drugim prvostepene presude tužilja potražuje razliku između iznosa koji joj je tužena isplatila na ime jubilarne nagrade za 20 godina rada ostvarenim u radnom odnosu i iznosa koji bi joj pripao na ime jubilarne nagrade prema obračunu izvršenom u skladu sa Pravilnikom o radu tužene u visini od 18.494,00 dinara, a prema odredbi kog pravilnika bi tužilja za 20 godina rada u ustanovi tužene navršenih 28.09.2020. godine ostvarila jubilarnu nagradu u iznosu od 70.920,00 dinara.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je ocenio da je tužilji jubilarna nagrada isplaćena po drugom osnovu (prema odredbama PKU- a), da se radi o dva različita osnova za isplatu jubilarne nagrade, te da Pravilnik o radu reguliše povoljnije uslove za isplatu jubilarne nagrade i daje veća prava tužilji od Posebnog kolektivnog ugovora, pa je usvojio postavljeni tužbeni zahtev za isplatu razlike.

Prema stanovištu drugostepenog suda, nije reč o dva odvojena, nezavisna prava tužilje na isplatu jubilarne nagrade (prema PKU- u i prema Pravilniku o radu tužene), već je isplatom jubilarne nagrade za 20 godina rada u radnom odnosu prema Posebnom kolektivnom ugovoru, tužiljino pravo iscrpljeno, a obaveza poslodavca prestala, iz kog razloga je prvostepena presuda u stavu drugom preinačena i tužbeni zahtev tužilje odbijen kao neosnovan.

Vrhovni sud nalazi da se osnovano revizijom ukazuje da je pobijana drugostepena odluka doneta uz pogrešnu primenu materijalnog prava.

Odredbama člana 8. stav 2. i člana 10. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“ broj 24/05...95/18), propisano je da opštim aktom i ugovorom o radu mogu da se utvrde veća prava i povoljniji uslovi rada od prava i uslova utvrđenih zakonom, kao i druga prava koja nisu utvrđena zakonom, osim ako zakonom nije drukčije određeno, da se Posebnim kolektivnim ugovorom ne mogu utvrditi manja prava i nepovoljniji uslovi rada zaposlenom od prava i uslova utvrđenih opštim kolektivnim ugovorom koji obavezuje poslodavce koji su članovi udruženja poslodavaca koje zaključuje taj poseban kolektivni ugovor, kao i da kolektivnim ugovorom kod poslodavca ne mogu da se utvrde manja prava i nepovoljniji uslovi rada zaposlenom od prava i uslova utvrđenih opštim, odnosno posebnim kolektivnim ugovorom koji obavezuje tog poslodavca.

Prema odredbi člana 120. tačka 1. Zakona o radu opštim aktom, odnosno ugovorom o radu može da se utvrdi pravo na jubilarnu nagradu i solidarnu pomoć. Odredbe ovog Zakona primenjuju se i na zaposlene u državnim organima, organima teritorijalne autonomije i lokalne samouprave i javnim službama, ako zakonom nije drugačije određeno, na osnovu odredbe člana 2. stav 2. tog zakona.

U skladu sa odredbama člana 42. stav 1. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“ broj 47/17), poslodavac je dužan da zaposlenom isplati jubilarnu nagradu za 20 godina rada u radnom odnosu – jedna prosečna plata.

Pravilnik o radu tužene ustanove broj 1971/1 od 17.10.2011. godine sa izmenama broj 1793/2 od 17.10.2014. godine, broj 185/6 od 29.01.2015. godine i broj 2312/4 od 26.11.2015. godine, u odredbi člana 90. stav 1. i stav 2. predviđa obavezu poslodavca da zaposlenom isplati jubilarnu nagradu koja se isplaćuje zaposlenom u godini kada navrši 10, 20, 30 ili 35 godina rada u ustanovi, a u stavu 3. alineja 2. istog člana da visina jubilarne nagrade iznosi za 20 godina radnog staža jedna prosečna plata zaposlenog, odnosno prosečne plate ostvarene u ustanovi u prethodnom mesecu, odnosno prosečne zarade isplaćene zaposlenom prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za statistiku, ako je to povoljnije za zaposlenog.

Imajući u vidu navedene odredbe člana 8. stav. 2. i 10. Zakona o radu opšti akti (kolektivni ugovor i pravilnik o radu) u odnosu na zakon mogu da utvrde veća prava i povoljnije uslove rada od prava i uslova utvrđenih zakonom, kao i druga prava koja nisu utvrđena zakonom. Ovo pravilo se primenjuje i u međusobnim osnosima opštih akata u tom smislu da opšti akt slabije pravne snage, odnosno nižeg hijerarhijskog nivo može da utvrdi druga, odnosno veća prava i povoljnije uslove rada, od opšteg akta jače pravne snage, odnosno višeg hijerarhijskog nivoa. U tom slučaju se primenjuju odredbe tog opšteg akta koji predviđa veća prava i povoljnije uslove rada.

U ovoj parnici, tužilja, zaposlena u ustanovi predškolskog vaspitanja i obrazovanja tužbenim zahtevom traži isplatu razlike između jubilarne nagrade za navršenih 20 godina rada u radnom odnosu koja joj je isplaćena u skladu sa odredbama Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave i jubilarne nagrade obračunate u skladu sa odredbama Pravilnika o radu tužene ustanove.

U skladu sa navedenim odredabama člana 120. Zakona o radu pravo na jubilarnu nagradu zaposlenima u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja utvrđeno je Posebnim kolektivnim ugovorom za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave. Tužilja, zaposlena u tuženoj predškolskoj ustanovi, kako proizilazi iz utvrđenog činjeničnog stanja, navršila je 20 godina rada u radnom odnosu, pa joj je u skladu sa citiranim odredbama člana 42. stav 1. Posebnog kolektivnog ugovora isplaćena jubilarna nagrada. Međutim, zaposlenima u tuženoj predškolskoj ustanovi ovo pravo bilo je utvrđeno i navedenim odredbama Pravilnika o radu. Ovaj opšti akt tužene je, kao akt slabije pravne snage, u smislu odredaba člana 8. stav 2. i člana 10. Zakona o radu koje, dakle predviđaju mogućnost utvrđivanja većih prava i povoljnijih uslova rada u odnosu na opšte akte jače pravne snage, po oceni Vrhovnog suda povoljniji od navedenog Posebnog kolektivnog ugovora. Ovo stoga što bi tužilji prema odredbama člana 90. stav 1, 2. i 3. Pravilnika o radu za navršenih 20 godina radnog staža kod tužene ustanove, imajući u vidu predviđenu visinu jubilarne nagrade, ista pripadala u većem iznosu od isplaćenog. Iz navedenih razloga, suprotno nalaženju drugostepenog suda, predmetna obaveza tužene da tužilji isplati jubilarnu nagradu nije prestala u smislu odredaba člana 295. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, jer tužilji, kod izloženog, pripada razlika između iznosa isplaćene jubilarne nagrade i iznosa koji joj pripada na osnovu Pravilnika o radu, kako pravilno zaključuje i prvostepeni sud.

Kako je preinačena drugostepena presuda i odbijena žalba tužene, to je potvrđena i odluka o troškovima prvostepenog postupka i odbijen zahtev tužene da se obaveže tužilja da joj naknadi troškove parničnog postupka.

Imajući u vidu navedeno, Vrhovni sud je na osnovu člana 416. stav 1. Zakona o parničnom postupku odlučio kao u stavu prvom izreke.

Tužilja je uspela u postupku po reviziji, pa joj na osnovu članova 153, 154. i 163. stav 2. Zakona o parničnom postupku, pripadaju i opredeljeni troškovi ovog postupka, koji obuhvataju troškove na ime sastava revizije 18.000,00 dinara prema Advokatskoj tarifi važećoj u vreme preduzimanja parničnih radnji, kao i na ime sudskih taksi za reviziju 5.279,52 dinara i revizijsku odluku 7.191,28 dinara, prema važećoj Taksenoj tarifi.

Na osnovu člana 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković