Svaka stranka snosi svoje troškove celog postupka.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2392/23 od 07.02.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijen je predlog tužene za prekid postupka. Stavom drugim izreke, usvojen je tužbeni zahtev i obavezana tužena da na ime tužioca uplati doprinose na račun Republičkog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje – Filijala Beograd po osnovu penzijskog i invalidskog osiguranja na iznose zarada i bonusa dosuđenih presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 939/22 od 27.05.2022. godine i to za period od juna 2013. godine zaključno sa avgustom 2020. godine na pojedinačne novčane iznose zarada i za period od juna 2013. godine zaključno sa septembrom 2014. godine na pojedinačne novčane iznose bonusa, kako je to bliže određeno u ovom stavu izreke, kao i da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 81.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana nastupanja uslova za izvršnost do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1915/24 od 07.11.2024. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tužene, potvrđena prvostepena presuda u stavu drugom izreke i odbijen zahtev tužene za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužena je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava na osnovu odredbe člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Tužilac je podneo odgovor na reviziju tužene sa zahtevom za naknadu troškova povodom njegovog sastava.

Po oceni Vrhovnog suda, o posebnoj reviziji tužene u ovom sporu potrebno je odlučivati radi novog tumačenja prava po pitanju zastarelosti doprinosa za obavezno socijalno osiguranje i načina računanja roka zastarelosti i ujednačvanja sudske prakse, zbog čega je Vrhovni sud na osnovu člana 404. stav 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, broj 72/11, 55/14, 87/18, 18/20 i 10/23) odlučio kao u stavu prvom izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je revizija tužene delimično osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 939/22 od 27.05.2022. godine, koja je postala pravnosnažna 28.12.2022. godine i izvršna 25.03.2023. godine, obavezana je tužena da tužiocu isplati neisplaćene zarade i bonuse u periodu od juna 2013. godine zaključno sa avgustom 2020. godine i to mesečne zarade od po 32.107,71 dinara i mesečne bonuse od po 10.000,00 dinara. Tužilac je pokrenuo izvršni postupak radi naplate novčanog potraživanja iz navedene presude kao izvršne isprave. Izvršni postupak je zaključkom javnog izvršitelja II 132/2023 od 03.08.2023. godine zaključen, jer je potraživanje tužioca namireno dana 02.08.2023. godine. Tužena nije u korist tužioca uplatila doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje na uplaćene iznose zarade i bonusa po pravnosnažnoj presudi. Tužba za uplatu neuplaćenih doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje u ovoj parnici podneta je 26.07.2023. godine, a tužena je istakla prigovor zastarelosti tužiočevog potraživanja.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su usvojili tužbeni zahtev primenom članova 2, 3. i 51. stav 1. i 2. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, članova 105. stav 1. i 2. i 164. Zakona o radu u vezi sa članom 2. stav 2. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika i članova 154. stav 1. i 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, smatrajući da je tužena bila dužna da istovremeno sa uplatom zarada i doprinosa po pravnosnažnoj i izvršnoj presudi obračuna i uplati za tužioca doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje nadležnom fondu za PIO. Po stanovištu sudova, tužiočevo potraživanje nije zastarelo jer je obaveza tužene na uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje nastala sa naplatom dosuđenih zarada i bonusa u izvršnom postupku (02.08.2023. godine), tako da od tog dana do dana podnošenja tužbe nije protekao rok od tri godine propisan članom 196. Zakona o radu.

Po nalaženju Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da je istaknuti prigovor zastarelosti pogrešno cenjen zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Doprinosi koji se plaćaju iz zarade u smislu člana 105. stav 2. Zakona o radu (''Službeni glasnik RS'', br. 24/05 ... 95/2018), koje je poslodavac dužan da obračuna i uplati u svoje ime, a u korist zaposlenog, sastavni su deo zarade i predstavljaju potraživanje zaposlenog iz radnog odnosa koji je po svojoj prirodi građansko-pravni obligacioni odnos. Zato se na sporni odnos stranaka u pogledu zastarelosti potraživanja doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje kao sastavnog dela zarade i bonusa dosuđenih pravnosnažnom i izvršnom presudom P1 939/22 od 27.05.2022. godine, primenjuje odredba člana 196. Zakona o radu u vezi sa članovima 360, 361. i 362. Zakona o obligacionim odnosima. Na taj pravni odnos ne može se primeniti odredba člana 114e Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji, kojom je propisano da se odredbe tog zakona o zastarelosti prava na utvrđenje i naplatu ne primenjuju na doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje i doprinose za obavezno zdravstveno osiguranje, jer se u konkretnom slučaju ne radi o poreskom postupku i odnosu između poreske uprave i poreskog obveznika.

Odredbom člana 196. Zakona o radu propisano je da sva novčana potraživanja iz radnog odnosa zastarevaju u roku od tri godine od dana nastanka obaveze. Za potraživanje iz radnog odnosa zastarelost počinje da teče prvog dana posle dana kada je zaposleni mogao da zahteva njeno ispunjenje, što je u skladu sa članom 361. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima. Prema odredbi člana 4. stav 2. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika, plate se isplaćuju u tekućem mesecu za prethodni mesec. Rok zastarelosti prema članu 362. Zakona o obligacionim odnosima nastupa kad istekne poslednji dan zakonom određenog vremena. Odredbom člana 360. stav 1. i 2. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da zastarelošću prestaje pravo zahtevati ispunjenje obaveze i da zastarelost nastupa kada protekne zakonom određeno vreme u kome je poverilac mogao zahtevati ispunjenje obaveze. Prema stavu 3. istog člana, sud se ne može obazirati na zastarelost ako se dužnik nije na nju pozvao.

Sledom izloženom, obaveza tužene da u svoje ime, a za račun tužioca uplati doprinose za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje nastala je istovremeno sa njenom obavezom da tužiocu isplati platu za svaki mesec u periodu od juna 2013. godine zaključno sa junom 2020. godine i bonuse u periodu od juna 2013. godine zaključno sa septembrom 2014. godine. Tužilac je u parnici koju je pokrenuo radi isplate zarada i bonusa za označeni vremenski period, koja je okončana pravnosnažnom presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 939/22 od 27.05.2022. godine, propustio da traži i uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje na tražene i dosuđene iznose zarada i bonusa. Zato je od tada pa do podnošenja ove tužbe protekao rok od tri godine iz člana 196. Zakona o radu i usled nastupanja zastarelosti prestalo pravo tužioca da zahteva od tužene ispunjenje obaveze uplate doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje za period od juna 2013. godine zaključno sa junom 2020. godine.

Međutim, za zaradu iz jula i avgusta 2020. godine nije zastarelo potraživanje tužioca za uplatu doprinosa za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje s obzirom na to da je tužena bila u obavezi da platu za juli mesec tužiocu isplati u avgustu 2020. godine, a platu za avgust u septembru 2020. godine, a kako je tužba u ovoj parnici podneta 26.07.2023. godine, to do dana podnošenja tužbe nije protekao rok od tri godine i ova tužiočeva potraživanja nisu zastarela.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je na osnovu članova 414. stav 1. i 416. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u stavovima drugom i trećem izreke.

Kako su u postupku po reviziji delimično preinačene nižestepene presude, Vrhovni sud je s obzirom na delimični uspeh stranaka u ovoj parnici odlučio da svaka stranka snosi svoje troškove celog postupka, primenom odredbe člana 153. stav 2. ZPP.

Iz iznetih razloga, shodno članu 165. stav 1. i 2. ZPP odlučeno je kao u stavu četvrtom izreke.

Predsednik veća - sudija

Mirjana Andrijašević,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković