U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Gordane Komnenić, predsednika veća, dr Ilije Zindovića i Marije Terzić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Marija Kitarović, advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije, Ministarstvo unutrašnjih poslova, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, sa sedištem u Beogradu, radi naknade štete, odlučujući o revizijama tužene i tužioca izjavljenim protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1038/23 od 28.02.2024. godine, u sednici održanoj 02.04.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

PREINAČUJE SE presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1038/23 od 28.02.2024. godine, u stavovima drugom i trećem izreke, tako što SE ODBIJA, kao neosnovana, žalba tužene i POTVRĐUJE presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2949/21 od 17.05.2022. godine, u stavu prvom izreke, u delu kojim je tužena obavezana da tužiocu, pored dosuđenih iznosa, sa kamatom, u odnosu na koje je ta presuda potvrđena, stavom prvim izreke, presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1038/23 od 28.02.2024. godine, isplati i razliku do ukupnog iznosa od 3.335.843,80 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom koja dospeva na način naveden u stavu prvom izreke presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2949/21 od 17.05.2022. godine i u stavu drugom izreke, u delu kojim je tužena obavezana da u korist tužioca na navedene iznose obračuna doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za period od 01.06.2016. godine do 31.12.2018. godine i uplati Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje, po stopi važećoj na dan uplate i u stavu trećem izreke.

NE DOZVOLJAVA SE odlučivanje o posebnoj reviziji tužene izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1038/23 od 28.02.2024. godine u delu kojim je potvrđena presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2949/21 od 17.05.2022. godine.

ODBACUJE SE kao nedozvoljena revizija tužene izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1038/23 od 28.02.2024. godine u delu kojim je potvrđena presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2949/21 od 17.05.2022.godine.

OBAVEZUJE SE tužena da tužiocu naknadi troškove revizijskog postupka od 27.000,00 dinar u roku od 15 dana od dana prijema pisanog otpravka presude.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2949/21 od 17.05.2022. godine, stavom prvim izreke, obavezana je tužena da tužiocu na ime naknade materijalne štete zbog manje isplaćenih plata za period od 15.09.2015. godine zaključno sa 31.12.2018. godine isplati ukupan iznos od 3.335.843,80 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na pojedinačne iznose navedene u tom stavu izreke. Stavom drugim izreke, obavezana je tužena da na iznose iz stava prvog izreke u korist tužioca obračuna doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za period od 15.09.2015. godine do 31.12.2018. godine i iste uplati Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje Beograd, prema stopi važećoj na dan uplate. Stavom trećim izreke, obavezana je tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 426.958,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1038/23 od 28.02.2024. godine, stavom prvim izreke, potvrđena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2949/21 od 17.05.2022. godine, u delu stava prvog izreke kojim je obavezana tužena da tužiocu na ime manje isplaćenih plata za period od 15.09.2015. godine do 31.12.2018. godine isplati ukupan iznos od 2.957.270,94 dinara u pojedinačno mesečno opredeljenim iznosim sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti, u delu stava drugog izreke kojim je obavezana tužena da na iznose iz stava prvog u korist tužioca obračuna doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za period od 15.09.2015. godine do 31.12.2018. godine i iste uplati Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje Beograd, kao i u delu stava trećeg izreke kojim je obavezana tužena da tužiocu na ime naknade troškova parničnog postupka isplati 353.672,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate a žalba tužene je u tom delu odbijena, kao neosnovana. Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 2949/21 od 17.05.2022. godine u ostalom delu stava prvog, drugog i trećeg izreke tako što je odbijen, kao neosnovan, tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da se obaveže tužena da mu na ime naknade štete zbog manje isplaćenih plata za period od 15.09.2015. godine do 31.12.2018. godine isplati pojedinačno opredeljene iznose sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti do isplate, da na navedene iznose u korist tužioca uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje, kao i zahtev tužioca za naknadu troškova prvostepenog parničnog postupka preko dosuđenog iznosa za iznos od još 73.286,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate. Stavom trećim izreke, odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac i tužena su blagovremeno izjavili revizije i to tužilac pobijajući je u preinačenom delu na osnovu člana 403. ZPP, zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava, a tužena pobijajući je u potvrđujućem delu, zbog pogrešne primene materijalnog prava, s pozivom na odredbu člana 404. ZPP.

Vrhovni sud je ispitao pravnosnažnu presudu, u pobijanom delu, primenom odredbe člana 408., u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP (''Službeni glasnik RS'', br. 72/11... 18/20) i utvrdio da je revizija tužioca osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, niti druge bitne povrede odredaba parničnog postupka na koje se revizijom ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je rešenjem tužene 03/1 br.112- 1-4131/2009 od 10.12.2009. godine, kao samostalni policijski inspektor , zaposlen u MUP, na radnom mestu suzbijanje privrednog kriminaliteta u oblasti proizvodnje i istraživanja uzroka požara i havarija u Odeljenju kriminalističke policije, PU ..., premešten sa 25.12.2009. godine, na radno mesto poslovi finansijskih istraga (OSL) u Odeljenju za poslove planiranja i koordinacije finansijskih istraga u Jedinici za finansijske istrage Uprave kriminalističke policije , utvrđeno pod rednim brojem 1.108 u Pravilniku o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u MUP-u. Rešenjem tužene 03/1 br.112-1420/2012 od 01.06.2012. godine, tužilac je raspoređen na radno mesto poslovi finansijskih istraga / OSL/ Odeljenje za poslove finansijskih istraga / Jedinica za finansijske istrage Uprave kriminalističke policije, utvrđeno pod rednim brojem 1.158 u Pravilniku o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u MUP-u. Rešenjem tužene 03/1 br. 112-2925/2012 od 02.07.2012. godine tužilac je sa radnog mesta poslovi finansijskih istraga, u Odseku za poslove finansijskih istraga u ... trajno premešten sa 23.08.2012. godine na radno mesto poslovi finansijskih istraga organizovanog kriminala (OSL) u Jedinici za finansijske istrage Uprave kriminalističke policije, pod rednim brojem 1.135 u Pravilniku o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u MUP. Rešenjem tužene od 07.11.2012. godine tužilac je trajno premešten na radno mesto poslovi finansijskih istraga organizovanog kriminala Odeljenje za finansijske istrage organizovanog kriminila / Jedinica finansijske istrage/ Služba za borbu protiv organizovanog kriminala/ Uprava kriminalističke policije, utvrđeno pod rednim brojem 1.135 u Pravilniku na unutrašnje uređenje i sistematizaciju radnih mesta u MUP. Navedeno rešenje postalo je konačno sa 23.08.2012. godine. Veštačenjem od strane sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke utvrđena je razlika između plate koja je u utuženom periodu isplaćena tužiocu i pripadajuće plate prema Uredbi o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa nadležnih za suzbijanje organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“ br. 14/2003 ... 114/2014) u dve varijante i to: razlika plate bez minulog rada do dvostrukog iznosa plate prema uredbi u iznosu od 3.044.497,85 dinara ( prva varijanta) ; razliku od plate sa minulim radom do dvostrukog iznosa plate prema uredbi u ukupnom iznosu od 3.335.843,80 dinara (druga varijanta). Dopunskim nalazom i mišljenjem sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke, utvrđena je visina razlike plate tužioca za utuženi period do dvostrukog iznosa plate prema uredbi, bez uvećanja plate po osnovu koeficijenta K6 u dve varijante i to: bez obračunatog minulog rada 2.957.270,94 dinara (prva varijanta) i sa obračunatim minulim radom 3.240.268,97 dinara ( druga varijanta).

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je primenom odredbi člana 10. i 18. Zakona o organizaciji nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“ br.42/02...61/05), člana 154. i 172. Zakona o obligacionim odnosima i Uredbe o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jednicama državnih organa nadležnih za suzbijanje organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“ br.14/2003...114/2014), usvojio tužbeni zahtev tužioca u ukupnom iznosu od 3.335.843,80 dinara, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom i doprinosima za penzijsko i invalidsko osiguranje prihvatajući drugu varijantu osnovnog nalaza i mišljenja sudskog veštaka, s obzirom da nakon prelaska tužioca u SBPOK tužena nije vršila obračun plate tužiocu u skladu sa Uredbom, u dvostrukom iznosu plate koju je tužilac ostvario na prethodnom radnom mestu.

Drugostepeni sud je delimično preinačio prvostepenu presudu nalazeći da tužiocu pripada razlika između dvostruke plate koju je ostvario na prethodnom radnom mestu pre premeštaja u SBPOK i plate isplaćene na novom radnom mestu,bez dodataka na platu utvrđenih zakonom, u skladu članom 3. stav 5. i 6. Uredbe o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jednicama državnih organa nadležnih za suzbijanje organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“ br.14/2003...114/2014), zbog čega je prvostepenu presudu potvrdio do iznosa utvrđenih dopunskim nalazom i mišljenjem sudskog veštaka datog u prvoj varijanti ( bez minulog rada), i u delu za uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje Republičkom fondu PIO na te iznose, dok je u preostalom delu prvostepenu presudu preinačio kako u delu za naknadu štete tako i u delu za uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje Republičkom fondu PIO i odbio tužbeni zahtev tužioca.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovano se revizijom tužioca ukazuje da je preinačenjem prvostepene presude drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 104. stav 1. Zakona o radu (''Službeni glasnik RS'', br. 24/2005...32/2013), propisano je da zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu koja se utvrđuje u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu.

Na osnovu odredbe člana 10. Zakona o organizaciji nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala, korupcije i drugih posebno teških krivičnih dela (''Službeni glasnik RS'', br. 42/02...32/13), radi obavljanja poslova organa unutrašnjih poslova, u vezi sa krivičnim delima organizovanog kriminala obrazuje se u okviru ministarstva nadležnog za unutrašnje poslove, Služba za suzbijanje organizovanog kriminala, a lica koja obavljaju poslove i zadatke u posebnim organizacionim jedinicama iz tog Zakona, imaju pravo na platu koja ne može biti veća od dvostrukog iznosa plate koju bi ostvarili na poslovima sa kojih su stupila na rad u te organizacione jedinice, na osnovu odredbe člana 18. stav 1. istog zakona.

Odredbom člana 2. Uredbe o platama lica koja obavljaju poslove u posebnim organizacionim jedinicama državnih organa nadležnim za suzbijanje organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“ br. 14/03 ... 114/2014), propisano je da plata starešine službe i zamenika starešina službe i ovlašćenog službenog lica u službi, rukovodioca i zamenika rukovodioca posebne pritvorske jedinice i zaposlenog na poslovima obezbeđenja u posebnoj pritvorskoj jedinici, se obračunava i isplaćuje u dvostrukom iznosu plate koju su ostvarili na poslovima sa kojih su stupili na rad u organizacionoj jedinici iz člana 1. ove uredbe. Na osnovu odredbe člana 3. stav 5. iste uredbe, propisano je da prilikom obračunavanja dvostrukog iznosa plate u smislu stava 1. – 4. tog člana Uredbe, ne uzimaju se u obzir dodaci na platu utvrđeni zakonom.

Po oceni Vrhovnog suda Uredbom se ustanovljava pravo tužiocu, kao ovlašćenom sužbenom licu (OSL) zaposlenom u Službi za borbu protiv organizovanog kriminala na isplatu dvostrukog iznosa zarade koju bi ostvario u spornom periodu u odnosu na visinu osnovne plate koju bi primao na mesečnom nivou na radnom mestu na kome je bio prethodno radno angažovan do momenta premeštaja u pomenutu službu, s tim što to podrazumeva da svako uvećanje osnovne mesečne plate na ranijem radnom mestu posledično dovodi do uvećanja dvostrukog iznosa osnovne plate u SBPOK, kako je to pravilno ocenio prvostepeni sud.

Naime, veštak je na raspravi pred drugostepenim sudom istakao da je u osnovnom nalazu od 15.06.2020. godine, prilikom obračuna plate tužioca imao u vidu povećanja osnovice plate prethodnog radnog mesta koje je za sve zaposlene u MUP-u donosila Vlada RS i koeficijente plate tužioca imajući u vidu napredovanje u službi i promenu Pravilnika tužene,kao i da koeficijent K6 ulazi u sastav ukupnog koeficijenta i zavisi od radnog iskustva zaposlenog. Tužiocu pripada pravo na isplatu razlike plate sa minulim radom u , jer je tužilac ovlašćeno službeno lice (OSL) pa se u odnosu na njega primenjuje odredba člana 3. stav 6. Uredbe, prema kojoj se dodaci na platu zaposlenom kome se plata utvrđuje ovom uredbom obračunavaju u skladu sa zakonom, drugim propisima i kolektivnim ugovorom, a ne odredba člana 3. stav 2. uredbe prema kojoj se prilikom obračunavanja dvostrukog iznosa plata zaposlenih u Službi, koji nemaju svojstvo ovlašćenog službenog lica, ne uzimaju u obzir dodaci na platu utvrđeni zakonom.

U skladu sa privilnim zaključkom prvostepenog suda, tužiocu pripada pravo na naknadu štete zbog neosnovano manje isplaćene plate u utuženom periodu, prema drugoj varijanti osnovnog nalaza i mišljenja sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke, sa minulim radom, pripadajućom zakonskom zateznom kamatom i doprinosima za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje, pa je Vrhovni sud preinačio drugostepenu presudu, u pobijanom, preinačujućem delu, odbio žalbu tužene i u tom delu potvrdio prvostepenu presudu.

Drugostepena presuda je preinačena i u pogledu odluke o troškovima, tako što je potvrđena i odluka o troškovima prvostepenog postupka.

Imajući u vidu navedeno, Vrhovni sud je primenom člana 416. stav 1. ZPP, odlučio kao u stavu prvom izreke.

Vrhovni sud je ispitao dozvoljenost revizije tužene izjavljene protiv potvrđujućeg dela drugostepene presude, pa je, imajući u vidu sadržinu tražene pravne zaštite, činjenice utvrđene u postupku i način presuđenja, ocenio da nema uslova za odlučivanje o reviziji kao izuzetno dozvoljenoj, jer je drugostepena odluka u tom delu u skladu sa praksom revizijskog suda i pravnim stavovima izraženim u odlukama Vrhovnog suda zbog čega primenom člana 404. Zakona o parničnom postupku odlučeno kao u stavu drugom izreke.

Vrhovni sud je ispitao dozvoljenost revizije tužene izjavljene protiv potvrđujućeg dela drugostepene presude, primenom odredbe člana 410. stav 2. tačka 5. Zakona o parničnom postupku i utvrdio da je revizija, u tom delu, nedozvoljena.

Odredbom člana 441. Zakona o parničnom postupku propisano je da je revizija dozvoljena u parnicama u sporovima o zasnivanju, postojanju i prestanku radnog odnosa. U svim drugim slučajevima, u parnicama iz radnog odnosa, o dozvoljenosti revizije odlučuje se na osnovu odredbe člana 403. stav 3. istog zakona, u zavisnosti od vrednosti predmeta spora pobijanog dela.

Odredbom člana 403. stav 3. Zakona o parničnom postupku, propisano je da revizija nije dozvoljena u imovinsko-pravnim sporovima ako vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivvrednost od 40.000 evra po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja tužbe.

Tužbu radi naknade štete tužilac je podneo 19.09.2018.. godine a vrednost predmeta spora pobijanog dela je 2.957.270,94 dinara.

Imajući u vidu da je ovo imovinsko-pravni spor u kome vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivvrednost od 40.000 evra po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja tužbe, sledi da revizija tužene protiv potvrđujućeg dela pravnosnažne presude donete u drugom stepenu nije dozvoljena na osnovu odredbe člana 403. stav 3. Zakona o parničnom postupku.

Iz izloženih razloga, Vrhovni sud je odluku kao u stavu trećem izreke doneo primenom odredbe člana 413. Zakona o parničnom postupku.

Tužiocu su priznati troškovi prema uspehu u revizijskom postupku, vrednosti premeta spora pobijanog dela pravnosnažne presude ( 181.252,94 dinara) i opredeljenom zahtevu punomoćnika, i to za sastav revizije 27.000,00 dinara, prema važećoj Advokatskoj tarifi, zbog čega je primenom odredbe člana 165. stav 2. u vezi člana 153. stav 1. i 154. Zakona o parničnom postupku, odlučeno kao u stavu četvrtom izreke.

Predsednik veća – sudija

Gordana Komnenić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković