U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Dobrile Strajina, predsednika veća, Dragane Mirosavljević i Nadežde Vidić, članova veća, u radnom sporu tužilje AA iz ..., čiji je punomoćnik Ljiljana Petrović, advokat iz ..., protiv tužene Turističke organizacije Bojnik, čiji je punomoćnik Stefan Pešić, advokat iz ... i Opštine Bojnik, koju zastupa Opštinsko pravobranilaštvo Bojnik, radi poništaja rešenja, odlučujući o reviziji tužene Turističke organizacije Bojnik izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu broj Gž1 3301/21 od 17.11.2022. godine, u sednici veća održanoj 21.05.2024. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužene Turističke organizacije Bojnik izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu broj Gž1 3301/21 od 17.11.2022. godine.

ODBIJA SE zahtev tužene Turističke organizacije Bojnik za naknadu troškova revizijskog postupka.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Lebanu P1 149/17 od 05.02.2019. godine, stavom prvim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje da se ponište kao nezakonita, i to: rešenje broj ../15 od 14.07.2015. godine koje je doneo predsednik Upravnog odbora Turističke organizacije Bojnik, a kojim se tužilji otkazuje Ugovor o radu i rešenje Skupštine opštine Bojnik broj ../14 od 14.07.2014. godine o razrešenju direktora Turističke organizacije AA. Stavom drugim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje da se obavežu tuženi da tužilji solidarno naknade štetu u visini zarade koju bi ostvarila za period od 14.07.2015. godine do 20.06.2017. godine, u pojedinačnim novčanim iznosima i sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos kao u njegovom sadržaju, kao i da kod nadležnih fondova uplate pripadajuće doprinose za obavezno socijalno osiguranje sa zateznom kamatom od 20.06.2018. godine do isplate. Stavom trećim izreke, obavezana je tužilja da tuženoj Opštini Bojnik na ime naknade parničnih troškova plati 90.000,00 dinara.

Dopunskom presudom Osnovnog suda u Lebanu P1 149/17 od 06.04.2021. godine, odbijen je kao neosnovan deo tužbenog zahteva tužilje da se obavežu tuženi da tužilji solidarno naknade štetu u visini zarade koju bi ostvarila u periodu od 20.06.2017. godine do 05.11.2017. godine sa pripadajućom zateznom kamatom, kao i doprinose za obavezno socijalno osiguranje sa zateznom kamatom od 20.06.2018. godine do isplate, i odbijen zahtev za isplatu zatezne kamate na navedene iznose doprinosa.

Presudom Apelacionog suda u Nišu broj Gž1 3301/21 od 17.11.2022. godine usvojena je žalba tužilje, ukinuta presuda Osnovnog suda u Lebanu P1 149/17 od 05.02.2019. godine i dopunska presuda P1 149/17 od 06.04.2021. godine i presuđeno tako što je odbačena kao neblagovremena tužba tužilje u delu za poništaj rešenja Skupštine opštine Bojnik broj ../14 od 14.07.2014. godine. a usvojen tužbeni zahtev i poništeno kao nezakonito rešenje broj ../15 od 14.07.2015. godine, doneto od strane predsednika Upravnog odbora Turističke organizacije Bojnik, kojim se tužilji otkazuje Ugovor o radu i tužena Turistička organizacija Bojnik obavezana da tužilji za period od 14.07.2015. godine do 19.06.2017. godine naknadi štetu u visini zarade koju bi ostvarila da je radila, u pojedinačnim novčanim iznosima i sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju, kao i da na dosuđene mesečne iznose za navedeni period uplati pripadajuće doprinose za obavezno socijalno osiguranje kod nadležnih fondova po stopi i osnovici koja bude važila na dan uplate, dok je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje da se tužena Turistička organizacije Bojnik obaveže da tužilji naknadi štetu za period od jula 2017. godine zaključno sa novembrom 2017. godine, sa kamatom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, kao i zahtev da na dosuđene iznose za period od 14.07.2015. godine do 19.06.2017. godine uplati doprinose za obavezno socijalno osiguranje izražene u nominalnim iznosima. Odbijen je zahtev tužilje da se tužena Opština Bojnik obaveže da tužilji solidarno sa tuženom Turističkom organizacijom Bojnik za period od 14.07.2015. godine do 30.11.2017. godine naknadi štetu u visini zarade koju bi ostvarila da je radila, sa zateznom kamatom i pripadajućim doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. Tužena Turistička organizacija Bojnik je obavezana da na ime troškova parničnog postupka tužilji isplati 424.478,00 dinara, a tužilja je obavezana da tuženoj Opštini Bojnik na ime troškova parničnog postupka isplati 90.000,00 dinara.

Protiv stava trećeg, četvrtog i sedmog izreke pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, koji se odnose na tuženu Turističku organizaciju Bojnik, ova tužena je izjavila blagovremenu reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane presude na osnovu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 3. Zakona o parničnom postupku - ZPP (''Sl. glasnik RS'', br. 72/11 ...10/23), Vrhovni sud je ocenio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijski razlozi da je u postupku pred drugostepenim sudom učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP nisu osnovani, a revizijom se i ne ukazuje konkretan način na koji je učinjena ova povreda.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom pred drugostepenim sudom pred kojim je otvorena rasprava, u smislu odredbe člana 383. stav 3. ZPP, sledi da je rešenjem Skupštine opštine Bojnik od 20.06.2013. godine tužilja imenovana za direktora Turističke organizacije Bojnik. Istog dana, tužilja je sa Turističkom organizacijom Bojnik zaključila Ugovor o radu na određeno vreme broj ../13 za radno mesto direktora. Prema članu 41. stav 3. Statuta TO Bojnik, direktor se imenuje na period od četiri godine. Tužilja je navedene poslove direktora obavljala do 13.07.2014. godine, a 14.07.2014. godine je otišla na porodiljsko odsustvo. Istog dana Skupština opštine Bojnik je donela rešenje o razrešenju broj ../14, radi porodiljskog odsustva i odsustva radi nege deteta, do povratka sa odsustva, kao i rešenje o imenovanju v.d. direktora Turističke organizacije Bojnik broj ../14 od 14.07.2014. godine kojim je BB iz ... imenovana za vršioca dužnosti direktora navedene TO, radi zamene direktora AA, tužilje u ovom postupku, za vreme porodiljskog odsustva i odsustva sa rada radi nege deteta, do povratka iste sa odsustva. Nakon isteka porodiljskog bolovanja, Turistička organizacija Bojnik je donela rešenje broj ../15 od 14.07.2015. godine, kojim je tužilji otkazan ugovor o radu i utvrđen prestanak radnog odnosa danom dostavljanja rešenja. Tužilja je uložila prigovor upravnom odboru koji nije u zakonskom roku o istom odlučio. Dana 05.11.2017. godine tužilja je zasnovala radni odnos kod drugog poslodavca. U toku postupka sproveden je dokaz veštačenjem od strane veštaka ekonomsko-finansijske struke na okolnost visine zarade koju bi tužilja ostvarila da je radila u periodu od 14.07.2015. godine, kada joj je isteklo porodiljsko odsustvo i odsustvo sa rada radi nege deteta, pa do 19.06.2017. godine, kada bi joj po redovnom toku stvari istekao mandat kod tužene TO Bojnik. Tužilja je u samoj tužbi tražila poništaj rešenja Turističke organizacije Bojnik broj ../15 od 14.07.2015. kojim joj je otkazan ugovor o radu, dok je zahtev za poništaj rešenja Skupštine opštine Bojnik broj ../14 od 14.07.2014. godine, kojim je razrešena s funkcije direktora, kao i zahtev za naknadu štete koju bi ostvarila da je radila za period od 14.07.2015. godine do 05.11.2017. godine postavila kasnije tokom postupka – podneskom od 29.01.2018. godine.

Drugostepeni sud je ukinuo presude prvostepenog suda i zaključio da je podneta tužba neblagovremena u delu koji se odnosi na poništaj rešenja Skupštine opštine Bojnik od 14.07.2014. godine, kojim je tužilja razrešena funkcije direktora. Naime, tužilja je tek podneskom od 29.01.2018. godine postavila tužbeni zahtev kojim se traži poništaj tog rešenja, pa proizlazi da je tužba u ovom delu podneta po isteku zakonom propisanog roka iz člana 195. Zakona o radu, u kome se može tražiti sudska zaštita. Međutim, rešenje tužene Turističke organizacije Bojnik broj ../15 od 14.07.2015. godine, kojim je tužilji otkazan ugovor o radu po isteku porodiljskog odsustva i odsustva sa rada radi nege deteta, s pozivom na rešenje Skupštine opštine Bojnik broj ../14 od 14.07.2014. godine, je nezakonito. Naime, rešenjem Skupštine opštine Bojnik od 14.07.2014. godine tužilja nije razrešena za period nakon isteka porodiljskog odsustva i odsustva sa rada radi nege deteta (pa do isteka mandata od četiri godine), već je samo privremeno razrešena funkcije direktora za vreme trajanja porodiljskog odsustva i odsustva sa rada radi nege deteta, pa je samim tim po isteku tog perioda, počev od 14.07.2015. godine i dalje bila u mandatu direktora TO Bojnik, a imajući u vidu da mandat direktora traje četiri godine, te da tužilji isti ističe tek 19.06.2017. godine. Polazeći od odredbe člana 191. Zakona o radu, drugostepeni sud ocenjuje da tužilji pripada pravo na naknadu štete od poslodavca u visini zarade koju bi ostvarila da je obavljala funkciju direktora u periodu od 14.07.2015. godine, kada je isteklo porodiljsko odsustvo i odsustvo sa rada radi nege deteta, pa do isteka mandata, a to je 19.06.2017. godine, sa zateznom kamatom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, dok je zahtev za naknadu štete za period nakon toga, to jeste za period od jula 2017. godine zaključno sa novembrom 2017. godine ocenio neosnovanim imajući u vidu da bi tužilji mandat istekao 19.06.2017. godine, dakle pre navedenog perioda. Tužbeni zahtev u odnosu na tuženu Opštinu Bojnik drugostepeni sud je takođe ocenio neosnovanim nalazeći da, na osnovu člana 191. Zakona o radu, na poslodavcu stoji obaveza naknade štete zaposlenom na ime izgubljene zarade.

Vrhovni sud nalazi da je drugostepeni sud na utvrđeno činjenično stanje pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 191. stav 2. Zakona o radu – ZOR („Službeni glasnik RS“, broj 24/05 ... 75/14), važećeg u vreme donošenja osporenog rešenja, propisano je da ako sud u toku postupka utvrdi da je zaposlenom prestao radni odnos bez pravnog osnova, naknada štete se utvrđuje u visini izgubljene zarade koja u sebi sadrži pripadajući porez i doprinose u skladu sa zakonom, u koju ne ulazi naknada za ishranu u toku rada, regres za korišćenje godišnjeg odmora, bonusi, nagrade i druga primanja po osnovu doprinosa poslovnom uspehu poslodavca. Stavom 3. istog člana propisano je da se naknada štete iz stava 1. utvrđuje u visini izgubljene zarade koja je umanjena za iznos poreza i doprinosa koji se obračunavaju po osnovu zarade u skladu sa zakonom, dok se prema stavu 4. porez i doprinos za obavezno socijalno osiguranje za period u kome zaposleni nije radio obračunava i plaća na utvrđeni mesečni iznos izgubljene zarade iz stava 2 ovog člana.

U konkretnom slučaju, kod utvrđenog da je tužilja u delu svog četvorogodišnjeg mandata (20.06.2013. - 20.06.2017.) na radnom mestu direktora Turističke organizacije Bojnik koristila porodiljsko odsustvo i odsustvo sa rada radi nege deteta (period od 14.07.2014. godine do 14.07.2015. godine), zbog čega je u navedenom periodu na osnovu rešenja Skupštine opštine Bojnik od 14.07.2014. godine bila privremeno razrešena dužnosti direktora Turističke organizacije Bojnik, i to do povratka sa navedenog odsustva, pravilan je i prema stanovištu ovog suda zaključak drugostepenog suda da je nezakonito ovde osporeno rešenje tužene Turističke organizacije Bojnik kojim je 14.07.2015. godine, po povratku tužilje s navedenog odsustva, tužilji otkazan ugovor o radu s pozivom na rešenje Skupštine opštine Bojnik od 14.07.2014. godine. Ovo zato što je rešenje Skupštine opštine Bojnik od 14.07.2014. godine bilo vremenski ograničeno – dok traje porodiljsko odsustvo, pa po povratku tužilje s odsustva nije moglo da se koristi kao osnov za otkaz ugovora o radu. Pri tom, tužilji u vreme povratka sa odsustva mandat nije bio istekao - ostalo je još gotovo dve godine do njegovog isteka.

Revizijski navodi kojima se ukazuje da Zakon o radu ne poznaje institut privremenog razrešenja direktora su bez značaja kod činjenice da Skupština opština Bojnik nije donela rešenje o razrešenju tužilje (trajnom), pa rešenje od 14.07.2014. godine proizvodi pravno dejstvo.

Kako je nezakonitim aktom tužene TO Bojnik tužilji otkazan ugovor o radu i na taj način ista onemogućena da radi i ostvari pravo na zaradu u periodu od 14.07.2015. godine, kao dana prestanka radnog odnosa, do 19.06.2017. godine, kada bi joj po redovnom toku stvari, da nije bilo nezakonitog akta tužene, prestao mandat, pravilno drugostepeni sud zaključuje da je tužilja pretrpela materijalnu štetu koju je u smislu člana 191. Zakona o radu poslodavac - tužena Turistička organizacija Bojnik, dužna da naknadi u visini pravilno utvrđenoj veštačenjem, sa pripadajućom zateznom kamatom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.

Iz navedenih razloga Vrhovni sud je ocenio da revizija tužene TO Bojnik nije osnovana, pa je odlučio kao u stavu prvom izreke na osnovu člana 414. stav 1. ZPP.

Vrhovni sud je primenom člana 165. stav 1. u vezi člana 153. i 154. ZPP, odbio zahtev tužene TO Bojnik za naknadu troškova revizijskog postupka jer ista nije uspela u ovom postupku.

Predsednik veća - sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković