Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 28/25 od 02.04.2025. godine, stavom prvim izreke, delimično je usvojena žalba tužioca i preinačeno rešenje o troškovima postupka sadržano u presudi Osnovnog suda u Šapcu, Sudska jedinica u Koceljevi P1 9/22 od 27.09.2024. godine, tako što se odbija zahtev tuženog za naknadu troškova parničnog postupka preko iznosa od 312.750,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom, dok je u preostalom delu žalba tužioca odbijena i potvrđena presuda Osnovnog suda u Šapcu, Sudska jedinica u Koceljevi, P1 9/22 od 27.09.2024. godine u odbijajućem delu u odnosu na tužioca, kao i u preostalom usvajajućem delu u odnosu na odluku o troškovima parničnog postupka. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tužioca za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parnčnog postupka i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'', br. 72/11, 49/13-US, 74/13-US, 55/14, 87/18 , 18/20, 10/23 – drugi zakon) – u daljem tekstu: ZPP i utvrdio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredbe parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2) ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, kao ni druge bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 407. stav 1. ZPP, zbog kojih se revizija može izjaviti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je po osnovu ugovora o radu na određeno vreme broj .. od 21.09.2015. godine, kao i po osnovu više zaključenih aneksa tog ugovora, bio u radnom odnosu kod tuženog na određeno vreme na poslovima ... u periodu od 21.09.2015. godine, zaključno sa 07.07.2016. godine. Tuženi je sa tužiocem zasnovao radni odnos zbog povećanog obima posla, s tim da ugovor može biti raskinut ako se obim posla smanji, odnosno ako prestanu razlozi zbog kojih je zaključen. Rešenjem tuženog broj .. od 07.07.2016. godine, tužiocu je sa navedenim datumom, otkazan ugovor o radu od 21.09.2015. godine sa aneksima, zbog prestanka potrebe za njegovim radom, zbog čega je tužilac podneo tužbu za poništaj navedenog rešenja, kao i za naknadu štete zbog neiskorišćenog godišnjeg odmora, koju tužbu je povukao, jer ga je tuženi vratio na rad rešenjem od 06.04.2017. godine, sa navedenim datumom. Ugovorom o radu broj .. od 29.11.2016. godne, tužilac je ponovo zasnovao radni odnos na određeno vreme zbog povećanog obima posla, a radi obavljanja poslova ... . Tužilac je stupio na rad 30.11.2016. godine, s tim da, prema Ugovoru o radu, radni odnos traje do 28.11.2018. godine, ali da može biti raskinut i ranije ako prestanu razlozi zbog kojih je zaključen. Pobijanim rešenjem tužiocu je, sa danom 29.11.2018. godine, otkazan ugovor o radu zbog isteka roka na koji je zasnovan. Istog dana navedeno rešenje je dostavljeno tužiocu. U vreme donošenja pobijanog rešenja kod tuženog je na radnom mestu ... bilo sistematizovano ukupno pet izvršilaca, od toga troje na neodređeno vreme, dva zaposlena na određeno vreme koji su finansirani sredstvima Republičkog fonda za zdravstveno osiguranje i dva zaposlena na određeno vreme koji su finansirani sredstvima opštine Vladimirci.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su odbili tužbeni zahtev tužioca da se utvrdi da je zasnovao radni odnos na neodređeno vreme kod tuženog Doma zdravlja „Vladimirci“, dana 03.10.2019. godine, nalazeći da u konkretnom slučaju nema mesta primeni odredbe člana 37. Zakona o radu, već da se imaju primeniti odredbe Zakona o budžetskom sistemu, kojima je propisana zabrana zasnvanja radnog odnosa sa novim licem, radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta, a koje su lex specialis u odnosu na Zakon o radu.

Vrhovni sud nalazi da se neosnovano revizijom tužioca ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Prema odredbama člana 37. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“ br. 24/05, 61/05... 75/14), ugovor o radu može da se zaključi na određeno vreme, za zasnivanje radnog odnosa čije je trajanje unapred određeno objektivnim razlozima koji su opravdani rokom ili izvršenjem određenog posla ili nastupanjem određenog događaja, za vreme trajanja tih potreba (stav 1); poslodavac može zaključiti jedan ili više ugovora o radu iz stava 1. ovog člana na osnovu kojih se radni odnos sa istim zaposlenim zasniva za period koji sa prekidima ili bez prekida ne može biti duži od 24 meseca (stav 2); prekid kraći od 30 dana ne smatra se prekidom perioda iz stava 2. ovog člana (stav 3); ako je ugovor o radu na određeno vreme zaključen suprotno odredbama ovog zakona ili ako zaposleni ostane da radi kod poslodavca najmanje pet radnih dana po isteku vremena za koje je ugovor zaključen, smatra se da je radni odnos zasnovan na neodređeno vreme (stav 6).

Zakonom o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“, broj 54/09 ... 95/18), koji je bio u primeni u vreme nastanka spornog odnosa, propisano je u članu 27e stav 34. da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2019. godine. Izuzetno od stava 34. ovog član, radni odnos sa novim licima može se zasnovati uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva; ukupan broj zaposlenih na određeno vreme zbog povećanog obima posla, lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge i lica angažovanih po drugim osnovima, kod korisnika javnih sredstava, ne može biti veći od 10% ukupnog broja zaposlenih; izuzetno od stava 36. ovog člana, broj zaposlenih na određeno vreme zbog povećanog obima posla, lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge i lica angažovanih po drugim osnovama, kod korisnika javnih sredstava, može biti veći od 10% ukupnog broja zaposlenih, uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva (st. 35-37). Članom 105. istog zakona, propisano je da ako su odredbe drugih zakona odnosno propisa, u suprotnosti sa ovim zakonom, primenjuju se odredbe ovog zakona.

I prema stavu Vrhovnog suda, odredbe Zakona o budžetskom sistemu kojima se propisuje zabrana zasnivanja radnog odnosa sa novim licem radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta su lex specialis u odnosu na odredbe Zakona o radu kojima se propisuju uslovi za preobražaj radnog odnosa sa određenog na neodređeno vreme, što proizlazi iz člana 105. Zakona o budžetskom sistemu. Naime, propisi kojima se ograničava broj zaposlenih na neodređeno vreme su imperativnog karaktera i ne mogu biti derogirani prezumpcijom preobražaja radnog odnosa na određeno vreme u radni odnos na neodređeno vreme ako bi ona dovela do povećanja broja zaposlenih na neodređeno vreme u odnosu na maksimalno utvrđeni broj zaposlenih na neodređeno vreme kod poslodavca koji kao korisnik javnih sredstava podleže zakonskim ograničenjima.

Imajući u vidu izloženo, a kako je tuženi korisnik javnih sredstava, to se na njega odnosi zabrana novog zapošljavanja, odnosno zasnivanja radnog odnosa mimo prethodno pribavljene saglasnosti nadležnog organa.

Pored toga, neprihvatljivo je stanovište izneto u reviziji da se ovakvim tumačenjem Zakona o budžetskom sistemu narušavaju odredbe čl. 32. i 60. Ustava Republike Srbije. Odredbe Ustava regulišu načela i predstavljaju opšte norme čija se primena dalje razrađuje posebnim zakonskim propisima. Određenim zakonskim propisima mogu biti suspendovane određene odredbe drugih zakonskih propisa, a koji pripadaju zakonima istog ranga u pogledu važnosti, što je i ovde slučaj, jer Zakon o budžetskom sistemu u paraleli sa Zakonom o radu predstavlja zakon opšteg karaktera, ali s obzirom da Zakon o budžetskom sistemu sadrži posebnu normu kao lex specialis, to je ista morala biti primenjena pod uslovima kojima je propisano.

S obzirom na sve izloženo, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP odlučio kao u stavu prvom izreke.

Kako je revizija tužioca odbijena kao neosnovana, u smislu člana 153. stav 1. ZPP, odbijen je i zahtev tužioca za naknadu troškova revizijskog postupka.

Predsednik veća – sudija

Jelena Ivanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković